UtshovChapter 10
10.1
धृतराष्ट्र उवाच
भगवन्नाहमप्येतद्रोचये द्यूतसंस्तवम्
मन्ये तद्विधिनाक्रम्य कारितोऽस्मीति वै मुने
Dhritarashtra uvacha
Bhagavannahamapyetadrochaye dyutasanstavam
Manye tadvidhinakramya karitosmiti vai mune
10.2
नैतद्रोचयते भीष्मो न द्रोणो विदुरो न च
गान्धारी नेच्छति द्यूतं तच्च मोहात्प्रवर्तितम्
Naitadrochayate bhishmo na drono viduro na cha
Gandhari nechchhati dyutam tachcha mohatpravartitam
10.3
परित्यक्तुं न शक्नोमि दुर्योधनमचेतनम्
पुत्रस्नेहेन भगवञ्जानन्नपि यतव्रत
Parityaktum na shaknomi duryodhanamachetanam
Putrasnehena bhagavanjanannapi yatavrata
10.4
व्यास उवाच
वैचित्रवीर्य नृपते सत्यमाह यथा भवान्
दृढं वेद्मि परं पुत्रं परं पुत्रान्न विद्यते
Vyasa uvacha
Vaichitravirya nripate satyamaha yatha bhavan
Dridham vedmi param putram param putranna vidyate
10.5
इन्द्रोऽप्यश्रुनिपातेन सुरभ्या प्रतिबोधितः
अन्यैः समृद्धैरप्यर्थैर्न सुताद्विद्यते परम्
Indropyashrunipatena surabhya pratibodhitah
Anyaih samriddhairapyarthairna sutadvidyate param
10.6
अत्र ते वर्तयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम्
सुरभ्याश्चैव संवादमिन्द्रस्य च विशां पते
Atra te vartayishyami mahadakhyanamuttamam
Surabhyashchaiva sanvadamindrasya cha visham pate
10.7
त्रिविष्टपगता राजन्सुरभिः प्रारुदत्किल
गवां मात पुरा तात तामिन्द्रोऽन्वकृपायत
Trivishtapagata rajansurabhih prarudatkila
Gavam mata pura tata tamindronvakripayata
10.8
इन्द्र उवाच
किमिदं रोदिषि शुभे कच्चित्क्षेमं दिवौकसाम्
मानुषेष्वथ वा गोषु नैतदल्पं भविष्यति
Indra uvacha
Kimidam rodishi shubhe kachchitkshemam divaukasam
Manusheshvatha va goshu naitadalpam bhavishyati
10.9
सुरभिरुवाच
विनिपातो न वः कश्चिद्दृश्यते त्रिदशाधिप
अहं तु पुत्रं शोचामि तेन रोदिमि कौशिक
Surabhiruvacha
Vinipato na vah kashchiddrishyate tridashadhipa
Aham tu putram shochami tena rodimi kaushika
10.10
पश्यैनं कर्षकं रौद्रं दुर्बलं मम पुत्रकम्
प्रतोदेनाभिनिघ्नन्तं लाङ्गलेन निपीडितम्
Pashyainam karshakam raudram durbalam mama putrakam
Pratodenabhinighnantam langalena nipiditam
10.11
एतं दृष्ट्वा भृशं श्रान्तं वध्यमानं सुराधिप
कृपाविष्टास्मि देवेन्द्र मनश्चोद्विजते मम
Etam drishtva bhrisham shrantam vadhyamanam suradhipa
Kripavishtasmi devendra manashchodvijate mama
10.12
एकस्तत्र बलोपेतो धुरमुद्वहतेऽधिकाम्
अपरोऽल्पबलप्राणः कृशो धमनिसंततः
कृच्छ्रादुद्वहते भारं तं वै शोचामि वासव
Ekastatra balopeto dhuramudvahatedhikam
Aparolpabalapranah krisho dhamanisantatah
Krichchhradudvahate bharam tam vai shochami vasava
10.13
वध्यमानः प्रतोदेन तुद्यमानः पुनः पुनः
नैव शक्नोति तं भारमुद्वोढुं पश्य वासव
Vadhyamanah pratodena tudyamanah punah punah
Naiva shaknoti tam bharamudvodhum pashya vasava
10.14
ततोऽहं तस्य दुःखार्ता विरौमि भृशदुःखिता
अश्रूण्यावर्तयन्ती च नेत्राभ्यां करुणायती
Tatoham tasya duhkharta viraumi bhrishaduhkhita
Ashrunyavartayanti cha netrabhyam karunayati
10.15
इन्द्र उवाच
तव पुत्रसहस्रेषु पीड्यमानेषु शोभने
किं कृपायितमस्त्यत्र पुत्र एकोऽत्र पीड्यते
Indra uvacha
Tava putrasahasreshu pidyamaneshu shobhane
Kim kripayitamastyatra putra ekotra pidyate
10.16
सुरभिरुवाच
यदि पुत्रसहस्रं मे सर्वत्र सममेव मे
दीनस्य तु सतः शक्र पुत्रस्याभ्यधिका कृपा
Surabhiruvacha
Yadi putrasahasram me sarvatra samameva me
Dinasya tu satah shakra putrasyabhyadhika kripa
10.17
व्यास उवाच
तदिन्द्रः सुरभीवाक्यं निशम्य भृशविस्मितः
जीवितेनापि कौरव्य मेनेऽभ्यधिकमात्मजम्
Vyasa uvacha
Tadindrah surabhivakyam nishamya bhrishavismitah
Jivitenapi kauravya menebhyadhikamatmajam
10.18
प्रववर्ष च तत्रैव सहसा तोयमुल्बणम्
कर्षकस्याचरन्विघ्नं भगवान्पाकशासनः
Pravavarsha cha tatraiva sahasa toyamulbanam
Karshakasyacharanvighnam bhagavanpakashasanah
10.19
तद्यथा सुरभिः प्राह सममेवास्तु ते तथा
सुतेषु राजन्सर्वेषु दीनेष्वभ्यधिका कृपा
Tadyatha surabhih praha samamevastu te tatha
Suteshu rajansarveshu dineshvabhyadhika kripa
10.20
यादृशो मे सुतः पण्डुस्तादृशो मेऽसि पुत्रक
विदुरश्च महाप्राज्ञः स्नेहादेतद्ब्रवीम्यहम्
Yadrisho me sutah pandustadrisho mesi putraka
Vidurashcha mahapragyah snehadetadbravimyaham
10.21
चिराय तव पुत्राणां शतमेकश्च पार्थिव
पाण्डोः पञ्चैव लक्ष्यन्ते तेऽपि मन्दाः सुदुःखिताः
Chiraya tava putranam shatamekashcha parthiva
Pandoh panchaiva lakshyante tepi mandah suduhkhitah
10.22
कथं जीवेयुरत्यन्तं कथं वर्धेयुरित्यपि
इति दीनेषु पार्थेषु मनो मे परितप्यते
Katham jiveyuratyantam katham vardheyurityapi
Iti dineshu partheshu mano me paritapyate
10.23
यदि पार्थिव कौरव्याञ्जीवमानानिहेच्छसि
दुर्योधनस्तव सुतः शमं गच्छतु पाण्डवैः
Yadi parthiva kauravyanjivamananihechchhasi
Duryodhanastava sutah shamam gachchhatu pandavaih