UtshovChapter 55
55.1
विदुर उवाच
महाराज विजानीहि यत्त्वां वक्ष्यामि तच्छृणु
मुमूर्षोरौषधमिव न रोचेतापि ते श्रुतम्
Vidura uvacha
Maharaja vijanihi yattvam vakshyami tachchhrinu
Mumurshoraushadhamiva na rochetapi te shrutam
55.2
यद्वै पुरा जातमात्रो रुराव; गोमायुवद्विस्वरं पापचेताः
दुर्योधनो भारतानां कुलघ्नः; सोऽयं युक्तो भविता कालहेतुः
Yadvai pura jatamatro rurava; gomayuvadvisvaram papachetah
Duryodhano bharatanam kulaghnah; soyam yukto bhavita kalahetuh
55.3
गृहे वसन्तं गोमायुं त्वं वै मत्वा न बुध्यसे
दुर्योधनस्य रूपेण शृणु काव्यां गिरं मम
Grihe vasantam gomayum tvam vai matva na budhyase
Duryodhanasya rupena shrinu kavyam giram mama
55.4
मधु वै माध्विको लब्ध्वा प्रपातं नावबुध्यते
आरुह्य तं मज्जति वा पतनं वाधिगच्छति
Madhu vai madhviko labdhva prapatam navabudhyate
Aruhya tam majjati va patanam vadhigachchhati
55.5
सोऽयं मत्तोऽक्षदेवेन मधुवन्न परीक्षते
प्रपातं बुध्यते नैव वैरं कृत्वा महारथैः
Soyam mattokshadevena madhuvanna parikshate
Prapatam budhyate naiva vairam kritva maharathaih
55.6
विदितं ते महाराज राजस्वेवासमञ्जसम्
अन्धका यादवा भोजाः समेताः कंसमत्यजन्
Viditam te maharaja rajasvevasamanjasam
Andhaka yadava bhojah sametah kansamatyajan
55.7
नियोगाच्च हते तस्मिन्कृष्णेनामित्रघातिना
एवं ते ज्ञातयः सर्वे मोदमानाः शतं समाः
Niyogachcha hate tasminkrishnenamitraghatina
Evam te gyatayah sarve modamanah shatam samah
55.8
त्वन्नियुक्तः सव्यसाची निगृह्णातु सुयोधनम्
निग्रहादस्य पापस्य मोदन्तां कुरवः सुखम्
Tvanniyuktah savyasachi nigrihnatu suyodhanam
Nigrahadasya papasya modantam kuravah sukham
55.9
काकेनेमांश्चित्रबर्हाञ्शार्दूलान्क्रोष्टुकेन च
क्रीणीष्व पाण्डवान्राजन्मा मज्जीः शोकसागरे
Kakenemanshchitrabarhanshardulankroshtukena cha
Krinishva pandavanrajanma majjih shokasagare
55.10
त्यजेत्कुलार्थे पुरुषं ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत्
Tyajetkularthe purusham gramasyarthe kulam tyajet
Gramam janapadasyarthe atmarthe prithivim tyajet
55.11
सर्वज्ञः सर्वभावज्ञः सर्वशत्रुभयंकरः
इति स्म भाषते काव्यो जम्भत्यागे महासुरान्
Sarvagyah sarvabhavagyah sarvashatrubhayankarah
Iti sma bhashate kavyo jambhatyage mahasuran
55.12
हिरण्यष्ठीविनः कश्चित्पक्षिणो वनगोचरान्
गृहे किल कृतावासाँल्लोभाद्राजन्नपीडयत्
Hiranyashthivinah kashchitpakshino vanagocharan
Grihe kila kritavasanllobhadrajannapidayat
55.13
सदोपभोज्याँल्लोभान्धो हिरण्यार्थे परंतप
आयतिं च तदात्वं च उभे सद्यो व्यनाशयत्
Sadopabhojyanllobhandho hiranyarthe parantapa
Ayatim cha tadatvam cha ubhe sadyo vyanashayat
55.14
तदात्वकामः पाण्डूंस्त्वं मा द्रुहो भरतर्षभ
मोहात्मा तप्यसे पश्चात्पक्षिहा पुरुषो यथा
Tadatvakamah pandunstvam ma druho bharatarshabha
Mohatma tapyase pashchatpakshiha purusho yatha
55.15
जातं जातं पाण्डवेभ्यः पुष्पमादत्स्व भारत
मालाकार इवारामे स्नेहं कुर्वन्पुनः पुनः
Jatam jatam pandavebhyah pushpamadatsva bharata
Malakara ivarame sneham kurvanpunah punah
55.16
वृक्षानङ्गारकारीव मैनान्धाक्षीः समूलकान्
मा गमः ससुतामात्यः सबलश्च पराभवम्
Vrikshanangarakariva mainandhakshih samulakan
Ma gamah sasutamatyah sabalashcha parabhavam
55.17
समवेतान्हि कः पार्थान्प्रतियुध्येत भारत
मरुद्भिः सहितो राजन्नपि साक्षान्मरुत्पतिः
Samavetanhi kah parthanpratiyudhyeta bharata
Marudbhih sahito rajannapi sakshanmarutpatih