UtshovChapter 54
54.1
युधिष्ठिर उवाच
मत्तः कैतवकेनैव यज्जितोऽस्मि दुरोदरम्
शकुने हन्त दीव्यामो ग्लहमानाः सहस्रशः
Yudhishthira uvacha
Mattah kaitavakenaiva yajjitosmi durodaram
Shakune hanta divyamo glahamanah sahasrashah
54.2
इमे निष्कसहस्रस्य कुण्डिनो भरिताः शतम्
कोशो हिरण्यमक्षय्यं जातरूपमनेकशः
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Ime nishkasahasrasya kundino bharitah shatam
Kosho hiranyamakshayyam jatarupamanekashah
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.3
वैशंपायन उवाच
इत्युक्तः शकुनिः प्राह जितमित्येव तं नृपम्
Vaishampayana uvacha
Ityuktah shakunih praha jitamityeva tam nripam
54.4
युधिष्ठिर उवाच
अयं सहस्रसमितो वैयाघ्रः सुप्रवर्तितः
सुचक्रोपस्करः श्रीमान्किङ्किणीजालमण्डितः
Yudhishthira uvacha
Ayam sahasrasamito vaiyaghrah supravartitah
Suchakropaskarah shrimankinkinijalamanditah
54.5
संह्रादनो राजरथो य इहास्मानुपावहत्
जैत्रो रथवरः पुण्यो मेघसागरनिःस्वनः
Sanhradano rajaratho ya ihasmanupavahat
Jaitro rathavarah punyo meghasagaranihsvanah
54.6
अष्टौ यं कुररच्छायाः सदश्वा राष्ट्रसंमताः
वहन्ति नैषामुच्येत पदा भूमिमुपस्पृशन्
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Ashtau yam kurarachchhayah sadashva rashtrasammatah
Vahanti naishamuchyeta pada bhumimupasprishan
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.7
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Etachchhrutva vyavasito nikritim samupashritah
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata
54.8
युधिष्ठिर उवाच
सहस्रसंख्या नागा मे मत्तास्तिष्ठन्ति सौबल
हेमकक्षाः कृतापीडाः पद्मिनो हेममालिनः
Yudhishthira uvacha
Sahasrasankhya naga me mattastishthanti saubala
Hemakakshah kritapidah padmino hemamalinah
54.9
सुदान्ता राजवहनाः सर्वशब्दक्षमा युधि
ईषादन्ता महाकायाः सर्वे चाष्टकरेणवः
Sudanta rajavahanah sarvashabdakshama yudhi
Ishadanta mahakayah sarve chashtakarenavah
54.10
सर्वे च पुरभेत्तारो नगमेघनिभा गजाः
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Sarve cha purabhettaro nagameghanibha gajah
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.11
वैशंपायन उवाच
तमेवंवादिनं पार्थं प्रहसन्निव सौबलः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Tamevanvadinam partham prahasanniva saubalah
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata
54.12
युधिष्ठिर उवाच
शतं दासीसहस्राणि तरुण्यो मे प्रभद्रिकाः
कम्बुकेयूरधारिण्यो निष्ककण्ठ्यः स्वलंकृताः
Yudhishthira uvacha
Shatam dasisahasrani tarunyo me prabhadrikah
Kambukeyuradharinyo nishkakanthyah svalankritah
54.13
महार्हमाल्याभरणाः सुवस्त्राश्चन्दनोक्षिताः
मणीन्हेम च बिभ्रत्यः सर्वा वै सूक्ष्मवाससः
Maharhamalyabharanah suvastrashchandanokshitah
Maninhema cha bibhratyah sarva vai sukshmavasasah
54.14
अनुसेवां चरन्तीमाः कुशला नृत्यसामसु
स्नातकानाममात्यानां राज्ञां च मम शासनात्
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Anusevam charantimah kushala nrityasamasu
Snatakanamamatyanam ragyam cha mama shasanat
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.15
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Etachchhrutva vyavasito nikritim samupashritah
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata
54.16
युधिष्ठिर उवाच
एतावन्त्येव दासानां सहस्राण्युत सन्ति मे
प्रदक्षिणानुलोमाश्च प्रावारवसनाः सदा
Yudhishthira uvacha
Etavantyeva dasanam sahasranyuta santi me
Pradakshinanulomashcha pravaravasanah sada
54.17
प्राज्ञा मेधाविनो दक्षा युवानो मृष्टकुण्डलाः
पात्रीहस्ता दिवारात्रमतिथीन्भोजयन्त्युत
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Pragya medhavino daksha yuvano mrishtakundalah
Patrihasta divaratramatithinbhojayantyuta
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.18
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Etachchhrutva vyavasito nikritim samupashritah
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata
54.19
युधिष्ठिर उवाच
रथास्तावन्त एवेमे हेमभाण्डाः पताकिनः
हयैर्विनीतैः संपन्ना रथिभिश्चित्रयोधिभिः
Yudhishthira uvacha
Rathastavanta eveme hemabhandah patakinah
Hayairvinitaih sampanna rathibhishchitrayodhibhih
54.20
एकैको यत्र लभते सहस्रपरमां भृतिम्
युध्यतोऽयुध्यतो वापि वेतनं मासकालिकम्
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Ekaiko yatra labhate sahasraparamam bhritim
Yudhyatoyudhyato vapi vetanam masakalikam
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.21
वैशंपायन उवाच
इत्येवमुक्ते पार्थेन कृतवैरो दुरात्मवान्
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Ityevamukte parthena kritavairo duratmavan
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata
54.22
युधिष्ठिर उवाच
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषान्गान्धर्वान्हेममालिनः
ददौ चित्ररथस्तुष्टो यांस्तान्गाण्डीवधन्वने
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Yudhishthira uvacha
Ashvanstittirikalmashangandharvanhemamalinah
Dadau chitrarathastushto yanstangandivadhanvane
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.23
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Etachchhrutva vyavasito nikritim samupashritah
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata
54.24
युधिष्ठिर उवाच
रथानां शकटानां च हयानां चायुतानि मे
युक्तानामेव तिष्ठन्ति वाहैरुच्चावचैर्वृताः
Yudhishthira uvacha
Rathanam shakatanam cha hayanam chayutani me
Yuktanameva tishthanti vahairuchchavachairvritah
54.25
एवं वर्णस्य वर्णस्य समुच्चीय सहस्रशः
क्षीरं पिबन्तस्तिष्ठन्ति भुञ्जानाः शालितण्डुलान्
Evam varnasya varnasya samuchchiya sahasrashah
Kshiram pibantastishthanti bhunjanah shalitandulan
54.26
षष्टिस्तानि सहस्राणि सर्वे पृथुलवक्षसः
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Shashtistani sahasrani sarve prithulavakshasah
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.27
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Etachchhrutva vyavasito nikritim samupashritah
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata
54.28
युधिष्ठिर उवाच
ताम्रलोहैः परिवृता निधयो मे चतुःशताः
पञ्चद्रौणिक एकैकः सुवर्णस्याहतस्य वै
एतद्राजन्धनं मह्यं तेन दीव्याम्यहं त्वया
Yudhishthira uvacha
Tamralohaih parivrita nidhayo me chatuhshatah
Panchadraunika ekaikah suvarnasyahatasya vai
Etadrajandhanam mahyam tena divyamyaham tvaya
54.29
वैशंपायन उवाच
एतच्छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Etachchhrutva vyavasito nikritim samupashritah
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata