UtshovChapter 53
53.1
शकुनिरुवाच
उपस्तीर्णा सभा राजन्रन्तुं चैते कृतक्षणाः
अक्षानुप्त्वा देवनस्य समयोऽस्तु युधिष्ठिर
Shakuniruvacha
Upastirna sabha rajanrantum chaite kritakshanah
Akshanuptva devanasya samayostu yudhishthira
53.2
युधिष्ठिर उवाच
निकृतिर्देवनं पापं न क्षात्रोऽत्र पराक्रमः
न च नीतिर्ध्रुवा राजन्किं त्वं द्यूतं प्रशंससि
Yudhishthira uvacha
Nikritirdevanam papam na kshatrotra parakramah
Na cha nitirdhruva rajankim tvam dyutam prashansasi
53.3
न हि मानं प्रशंसन्ति निकृतौ कितवस्य ह
शकुने मैव नो जैषीरमार्गेण नृशंसवत्
Na hi manam prashansanti nikritau kitavasya ha
Shakune maiva no jaishiramargena nrishansavat
53.4
शकुनिरुवाच
योऽन्वेति संख्यां निकृतौ विधिज्ञ;श्चेष्टास्वखिन्नः कितवोऽक्षजासु
महामतिर्यश्च जानाति द्यूतं; स वै सर्वं सहते प्रक्रियासु
Shakuniruvacha
Yonveti sankhyam nikritau vidhigya;shcheshtasvakhinnah kitavokshajasu
Mahamatiryashcha janati dyutam; sa vai sarvam sahate prakriyasu
53.5
अक्षग्लहः सोऽभिभवेत्परं न;स्तेनैव कालो भवतीदमात्थ
दीव्यामहे पार्थिव मा विशङ्कां; कुरुष्व पाणं च चिरं च मा कृथाः
Akshaglahah sobhibhavetparam na;stenaiva kalo bhavatidamattha
Divyamahe parthiva ma vishankam; kurushva panam cha chiram cha ma krithah
53.6
युधिष्ठिर उवाच
एवमाहायमसितो देवलो मुनिसत्तमः
इमानि लोकद्वाराणि यो वै संचरते सदा
Yudhishthira uvacha
Evamahayamasito devalo munisattamah
Imani lokadvarani yo vai sancharate sada
53.7
इदं वै देवनं पापं मायया कितवैः सह
धर्मेण तु जयो युद्धे तत्परं साधु देवनम्
Idam vai devanam papam mayaya kitavaih saha
Dharmena tu jayo yuddhe tatparam sadhu devanam
53.8
नार्या म्लेच्छन्ति भाषाभिर्मायया न चरन्त्युत
अजिह्ममशठं युद्धमेतत्सत्पुरुषव्रतम्
Narya mlechchhanti bhashabhirmayaya na charantyuta
Ajihmamashatham yuddhametatsatpurushavratam
53.9
शक्तितो ब्राह्मणान्वन्द्याञ्शिक्षितुं प्रयतामहे
तद्वै वित्तं मातिदेवीर्मा जैषीः शकुने परम्
Shaktito brahmananvandyanshikshitum prayatamahe
Tadvai vittam matidevirma jaishih shakune param
53.10
नाहं निकृत्या कामये सुखान्युत धनानि वा
कितवस्याप्यनिकृतेर्वृत्तमेतन्न पूज्यते
Naham nikritya kamaye sukhanyuta dhanani va
Kitavasyapyanikritervrittametanna pujyate
53.11
शकुनिरुवाच
श्रोत्रियोऽश्रोत्रियमुत निकृत्यैव युधिष्ठिर
विद्वानविदुषोऽभ्येति नाहुस्तां निकृतिं जनाः
Shakuniruvacha
Shrotriyoshrotriyamuta nikrityaiva yudhishthira
Vidvanavidushobhyeti nahustam nikritim janah
53.12
एवं त्वं मामिहाभ्येत्य निकृतिं यदि मन्यसे
देवनाद्विनिवर्तस्व यदि ते विद्यते भयम्
Evam tvam mamihabhyetya nikritim yadi manyase
Devanadvinivartasva yadi te vidyate bhayam
53.13
युधिष्ठिर उवाच
आहूतो न निवर्तेयमिति मे व्रतमाहितम्
विधिश्च बलवान्राजन्दिष्टस्यास्मि वशे स्थितः
Yudhishthira uvacha
Ahuto na nivarteyamiti me vratamahitam
Vidhishcha balavanrajandishtasyasmi vashe sthitah
53.14
अस्मिन्समागमे केन देवनं मे भविष्यति
प्रतिपाणश्च कोऽन्योऽस्ति ततो द्यूतं प्रवर्तताम्
Asminsamagame kena devanam me bhavishyati
Pratipanashcha konyosti tato dyutam pravartatam
53.15
दुर्योधन उवाच
अहं दातास्मि रत्नानां धनानां च विशां पते
मदर्थे देविता चायं शकुनिर्मातुलो मम
Duryodhana uvacha
Aham datasmi ratnanam dhananam cha visham pate
Madarthe devita chayam shakunirmatulo mama
53.16
युधिष्ठिर उवाच
अन्येनान्यस्य विषमं देवनं प्रतिभाति मे
एतद्विद्वन्नुपादत्स्व काममेवं प्रवर्तताम्
Yudhishthira uvacha
Anyenanyasya vishamam devanam pratibhati me
Etadvidvannupadatsva kamamevam pravartatam
53.17
वैशंपायन उवाच
उपोह्यमाने द्यूते तु राजानः सर्व एव ते
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां ततः
Vaishampayana uvacha
Upohyamane dyute tu rajanah sarva eva te
Dhritarashtram puraskritya vivishustam sabham tatah
53.18
भीष्मो द्रोणः कृपश्चैव विदुरश्च महामतिः
नातीवप्रीतमनसस्तेऽन्ववर्तन्त भारत
Bhishmo dronah kripashchaiva vidurashcha mahamatih
Nativapritamanasastenvavartanta bharata
53.19
ते द्वंद्वशः पृथक्चैव सिंहग्रीवा महौजसः
सिंहासनानि भूरीणि विचित्राणि च भेजिरे
Te dvandvashah prithakchaiva sinhagriva mahaujasah
Sinhasanani bhurini vichitrani cha bhejire
53.20
शुशुभे सा सभा राजन्राजभिस्तैः समागतैः
देवैरिव महाभागैः समवेतैस्त्रिविष्टपम्
Shushubhe sa sabha rajanrajabhistaih samagataih
Devairiva mahabhagaih samavetaistrivishtapam
53.21
सर्वे वेदविदः शूराः सर्वे भास्वरमूर्तयः
प्रावर्तत महाराज सुहृद्द्यूतमनन्तरम्
Sarve vedavidah shurah sarve bhasvaramurtayah
Pravartata maharaja suhriddyutamanantaram
53.22
युधिष्ठिर उवाच
अयं बहुधनो राजन्सागरावर्तसंभवः
मणिर्हारोत्तरः श्रीमान्कनकोत्तमभूषणः
Yudhishthira uvacha
Ayam bahudhano rajansagaravartasambhavah
Manirharottarah shrimankanakottamabhushanah
53.23
एतद्राजन्धनं मह्यं प्रतिपाणस्तु कस्तव
भवत्वेष क्रमस्तात जयाम्येनं दुरोदरम्
Etadrajandhanam mahyam pratipanastu kastava
Bhavatvesha kramastata jayamyenam durodaram
53.24
दुर्योधन उवाच
सन्ति मे मणयश्चैव धनानि विविधानि च
मत्सरश्च न मेऽर्थेषु जयाम्येनं दुरोदरम्
Duryodhana uvacha
Santi me manayashchaiva dhanani vividhani cha
Matsarashcha na mertheshu jayamyenam durodaram
53.25
वैशंपायन उवाच
ततो जग्राह शकुनिस्तानक्षानक्षतत्त्ववित्
जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Tato jagraha shakunistanakshanakshatattvavit
Jitamityeva shakuniryudhishthiramabhashata