UtshovChapter 47
47.1
दुर्योधन उवाच
यन्मया पाण्डवानां तु दृष्टं तच्छृणु भारत
आहृतं भूमिपालैर्हि वसु मुख्यं ततस्ततः
Duryodhana uvacha
Yanmaya pandavanam tu drishtam tachchhrinu bharata
Ahritam bhumipalairhi vasu mukhyam tatastatah
47.2
न विन्दे दृढमात्मानं दृष्ट्वाहं तदरेर्धनम्
फलतो भूमितो वापि प्रतिपद्यस्व भारत
Na vinde dridhamatmanam drishtvaham tadarerdhanam
Phalato bhumito vapi pratipadyasva bharata
47.3
ऐडांश्चैलान्वार्षदंशाञ्जातरूपपरिष्कृतान्
प्रावाराजिनमुख्यांश्च काम्बोजः प्रददौ वसु
Aidanshchailanvarshadanshanjatarupaparishkritan
Pravarajinamukhyanshcha kambojah pradadau vasu
47.4
अश्वांस्तित्तिरिकल्माषांस्त्रिशतं शुकनासिकान्
उष्ट्रवामीस्त्रिशतं च पुष्टाः पीलुशमीङ्गुदैः
Ashvanstittirikalmashanstrishatam shukanasikan
Ushtravamistrishatam cha pushtah pilushamingudaih
47.5
गोवासना ब्राह्मणाश्च दासमीयाश्च सर्वशः
प्रीत्यर्थं ते महाभागा धर्मराज्ञो महात्मनः
त्रिखर्वं बलिमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
Govasana brahmanashcha dasamiyashcha sarvashah
Prityartham te mahabhaga dharmaragyo mahatmanah
Trikharvam balimadaya dvari tishthanti varitah
47.6
कमण्डलूनुपादाय जातरूपमयाञ्शुभान्
एवं बलिं प्रदायाथ प्रवेशं लेभिरे ततः
Kamandalunupadaya jatarupamayanshubhan
Evam balim pradayatha pravesham lebhire tatah
47.7
शतं दासीसहस्राणां कार्पासिकनिवासिनाम्
श्यामास्तन्व्यो दीर्घकेश्यो हेमाभरणभूषिताः
शूद्रा विप्रोत्तमार्हाणि राङ्कवान्यजिनानि च
Shatam dasisahasranam karpasikanivasinam
Shyamastanvyo dirghakeshyo hemabharanabhushitah
Shudra viprottamarhani rankavanyajinani cha
47.8
बलिं च कृत्स्नमादाय भरुकच्छनिवासिनः
उपनिन्युर्महाराज हयान्गान्धारदेशजान्
Balim cha kritsnamadaya bharukachchhanivasinah
Upaninyurmaharaja hayangandharadeshajan
47.9
इन्द्रकृष्टैर्वर्तयन्ति धान्यैर्नदीमुखैश्च ये
समुद्रनिष्कुटे जाताः परिसिन्धु च मानवाः
Indrakrishtairvartayanti dhanyairnadimukhaishcha ye
Samudranishkute jatah parisindhu cha manavah
47.10
ते वैरामाः पारदाश्च वङ्गाश्च कितवैः सह
विविधं बलिमादाय रत्नानि विविधानि च
Te vairamah paradashcha vangashcha kitavaih saha
Vividham balimadaya ratnani vividhani cha
47.11
अजाविकं गोहिरण्यं खरोष्ट्रं फलजं मधु
कम्बलान्विविधांश्चैव द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
Ajavikam gohiranyam kharoshtram phalajam madhu
Kambalanvividhanshchaiva dvari tishthanti varitah
47.12
प्राग्ज्योतिषाधिपः शूरो म्लेच्छानामधिपो बली
यवनैः सहितो राजा भगदत्तो महारथः
Pragjyotishadhipah shuro mlechchhanamadhipo bali
Yavanaih sahito raja bhagadatto maharathah
47.13
आजानेयान्हयाञ्शीघ्रानादायानिलरंहसः
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठति वारितः
Ajaneyanhayanshighranadayanilaranhasah
Balim cha kritsnamadaya dvari tishthati varitah
47.14
अश्मसारमयं भाण्डं शुद्धदन्तत्सरूनसीन्
प्राग्ज्योतिषोऽथ तद्दत्त्वा भगदत्तोऽव्रजत्तदा
Ashmasaramayam bhandam shuddhadantatsarunasin
Pragjyotishotha taddattva bhagadattovrajattada
47.15
द्व्यक्षांस्त्र्यक्षाँल्ललाटाक्षान्नानादिग्भ्यः समागतान्
औष्णीषाननिवासांश्च बाहुकान्पुरुषादकान्
Dvyakshanstryakshanllalatakshannanadigbhyah samagatan
Aushnishananivasanshcha bahukanpurushadakan
47.16
एकपादांश्च तत्राहमपश्यं द्वारि वारितान्
बल्यर्थं ददतस्तस्मै हिरण्यं रजतं बहु
Ekapadanshcha tatrahamapashyam dvari varitan
Balyartham dadatastasmai hiranyam rajatam bahu
47.17
इन्द्रगोपकवर्णाभाञ्शुकवर्णान्मनोजवान्
तथैवेन्द्रायुधनिभान्संध्याभ्रसदृशानपि
Indragopakavarnabhanshukavarnanmanojavan
Tathaivendrayudhanibhansandhyabhrasadrishanapi
47.18
अनेकवर्णानारण्यान्गृहीत्वाश्वान्मनोजवान्
जातरूपमनर्घ्यं च ददुस्तस्यैकपादकाः
Anekavarnanaranyangrihitvashvanmanojavan
Jatarupamanarghyam cha dadustasyaikapadakah
47.19
चीनान्हूणाञ्शकानोड्रान्पर्वतान्तरवासिनः
वार्ष्णेयान्हारहूणांश्च कृष्णान्हैमवतांस्तथा
Chinanhunanshakanodranparvatantaravasinah
Varshneyanharahunanshcha krishnanhaimavatanstatha
47.20
न पारयाम्यभिगतान्विविधान्द्वारि वारितान्
बल्यर्थं ददतस्तस्य नानारूपाननेकशः
Na parayamyabhigatanvividhandvari varitan
Balyartham dadatastasya nanarupananekashah
47.21
कृष्णग्रीवान्महाकायान्रासभाञ्शतपातिनः
आहार्षुर्दशसाहस्रान्विनीतान्दिक्षु विश्रुतान्
Krishnagrivanmahakayanrasabhanshatapatinah
Aharshurdashasahasranvinitandikshu vishrutan
47.22
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्लीचीनसमुद्भवम्
और्णं च राङ्कवं चैव कीटजं पट्टजं तथा
Pramanaragasparshadhyam bahlichinasamudbhavam
Aurnam cha rankavam chaiva kitajam pattajam tatha
47.23
कुट्टीकृतं तथैवान्यत्कमलाभं सहस्रशः
श्लक्ष्णं वस्त्रमकार्पासमाविकं मृदु चाजिनम्
Kuttikritam tathaivanyatkamalabham sahasrashah
Shlakshnam vastramakarpasamavikam mridu chajinam
47.24
निशितांश्चैव दीर्घासीनृष्टिशक्तिपरश्वधान्
अपरान्तसमुद्भूतांस्तथैव परशूञ्शितान्
Nishitanshchaiva dirghasinrishtishaktiparashvadhan
Aparantasamudbhutanstathaiva parashunshitan
47.25
रसान्गन्धांश्च विविधान्रत्नानि च सहस्रशः
बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
Rasangandhanshcha vividhanratnani cha sahasrashah
Balim cha kritsnamadaya dvari tishthanti varitah
47.26
शकास्तुखाराः कङ्काश्च रोमशाः शृङ्गिणो नराः
महागमान्दूरगमान्गणितानर्बुदं हयान्
Shakastukharah kankashcha romashah shringino narah
Mahagamanduragamanganitanarbudam hayan
47.27
कोटिशश्चैव बहुशः सुवर्णं पद्मसंमितम्
बलिमादाय विविधं द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः
Kotishashchaiva bahushah suvarnam padmasammitam
Balimadaya vividham dvari tishthanti varitah
47.28
आसनानि महार्हाणि यानानि शयनानि च
मणिकाञ्चनचित्राणि गजदन्तमयानि च
Asanani maharhani yanani shayanani cha
Manikanchanachitrani gajadantamayani cha
47.29
रथांश्च विविधाकाराञ्जातरूपपरिष्कृतान्
हयैर्विनीतैः संपन्नान्वैयाघ्रपरिवारणान्
Rathanshcha vividhakaranjatarupaparishkritan
Hayairvinitaih sampannanvaiyaghraparivaranan
47.30
विचित्रांश्च परिस्तोमान्रत्नानि च सहस्रशः
नाराचानर्धनाराचाञ्शस्त्राणि विविधानि च
Vichitranshcha paristomanratnani cha sahasrashah
Narachanardhanarachanshastrani vividhani cha
47.31
एतद्दत्त्वा महद्द्रव्यं पूर्वदेशाधिपो नृपः
प्रविष्टो यज्ञसदनं पाण्डवस्य महात्मनः
Etaddattva mahaddravyam purvadeshadhipo nripah
Pravishto yagyasadanam pandavasya mahatmanah