UtshovChapter 33
33.1
वैशंपायन उवाच
ततोऽभिषेचनीयेऽह्नि ब्राह्मणा राजभिः सह
अन्तर्वेदीं प्रविविशुः सत्कारार्थं महर्षयः
Vaishampayana uvacha
Tatobhishechaniyehni brahmana rajabhih saha
Antarvedim pravivishuh satkarartham maharshayah
33.2
नारदप्रमुखास्तस्यामन्तर्वेद्यां महात्मनः
समासीनाः शुशुभिरे सह राजर्षिभिस्तदा
Naradapramukhastasyamantarvedyam mahatmanah
Samasinah shushubhire saha rajarshibhistada
33.3
समेता ब्रह्मभवने देवा देवर्षयो यथा
कर्मान्तरमुपासन्तो जजल्पुरमितौजसः
Sameta brahmabhavane deva devarshayo yatha
Karmantaramupasanto jajalpuramitaujasah
33.4
इदमेवं न चाप्येवमेवमेतन्न चान्यथा
इत्यूचुर्बहवस्तत्र वितण्डानाः परस्परम्
Idamevam na chapyevamevametanna chanyatha
Ityuchurbahavastatra vitandanah parasparam
33.5
कृशानर्थांस्तथा केचिदकृशांस्तत्र कुर्वते
अकृशांश्च कृशांश्चक्रुर्हेतुभिः शास्त्रनिश्चितैः
Krishanarthanstatha kechidakrishanstatra kurvate
Akrishanshcha krishanshchakrurhetubhih shastranishchitaih
33.6
तत्र मेधाविनः केचिदर्थमन्यैः प्रपूरितम्
विचिक्षिपुर्यथा श्येना नभोगतमिवामिषम्
Tatra medhavinah kechidarthamanyaih prapuritam
Vichikshipuryatha shyena nabhogatamivamisham
33.7
केचिद्धर्मार्थसंयुक्ताः कथास्तत्र महाव्रताः
रेमिरे कथयन्तश्च सर्ववेदविदां वराः
Kechiddharmarthasanyuktah kathastatra mahavratah
Remire kathayantashcha sarvavedavidam varah
33.8
सा वेदिर्वेदसंपन्नैर्देवद्विजमहर्षिभिः
आबभासे समाकीर्णा नक्षत्रैर्द्यौरिवामला
Sa vedirvedasampannairdevadvijamaharshibhih
Ababhase samakirna nakshatrairdyaurivamala
33.9
न तस्यां संनिधौ शूद्रः कश्चिदासीन्न चाव्रतः
अन्तर्वेद्यां तदा राजन्युधिष्ठिरनिवेशने
Na tasyam sannidhau shudrah kashchidasinna chavratah
Antarvedyam tada rajanyudhishthiraniveshane
33.10
तां तु लक्ष्मीवतो लक्ष्मीं तदा यज्ञविधानजाम्
तुतोष नारदः पश्यन्धर्मराजस्य धीमतः
Tam tu lakshmivato lakshmim tada yagyavidhanajam
Tutosha naradah pashyandharmarajasya dhimatah
33.11
अथ चिन्तां समापेदे स मुनिर्मनुजाधिप
नारदस्तं तदा पश्यन्सर्वक्षत्रसमागमम्
Atha chintam samapede sa munirmanujadhipa
Naradastam tada pashyansarvakshatrasamagamam
33.12
सस्मार च पुरावृत्तां कथां तां भरतर्षभ
अंशावतरणे यासौ ब्रह्मणो भवनेऽभवत्
Sasmara cha puravrittam katham tam bharatarshabha
Anshavatarane yasau brahmano bhavanebhavat
33.13
देवानां संगमं तं तु विज्ञाय कुरुनन्दन
नारदः पुण्डरीकाक्षं सस्मार मनसा हरिम्
Devanam sangamam tam tu vigyaya kurunandana
Naradah pundarikaksham sasmara manasa harim
33.14
साक्षात्स विबुधारिघ्नः क्षत्रे नारायणो विभुः
प्रतिज्ञां पालयन्धीमाञ्जातः परपुरंजयः
Sakshatsa vibudharighnah kshatre narayano vibhuh
Pratigyam palayandhimanjatah parapuranjayah
33.15
संदिदेश पुरा योऽसौ विबुधान्भूतकृत्स्वयम्
अन्योन्यमभिनिघ्नन्तः पुनर्लोकानवाप्स्यथ
Sandidesha pura yosau vibudhanbhutakritsvayam
Anyonyamabhinighnantah punarlokanavapsyatha
33.16
इति नारायणः शंभुर्भगवाञ्जगतः प्रभुः
आदिश्य विबुधान्सर्वानजायत यदुक्षये
Iti narayanah shambhurbhagavanjagatah prabhuh
Adishya vibudhansarvanajayata yadukshaye
33.17
क्षितावन्धकवृष्णीनां वंशे वंशभृतां वरः
परया शुशुभे लक्ष्म्या नक्षत्राणामिवोडुराट्
Kshitavandhakavrishninam vanshe vanshabhritam varah
Paraya shushubhe lakshmya nakshatranamivodurat
33.18
यस्य बाहुबलं सेन्द्राः सुराः सर्व उपासते
सोऽयं मानुषवन्नाम हरिरास्तेऽरिमर्दनः
Yasya bahubalam sendrah surah sarva upasate
Soyam manushavannama harirasterimardanah
33.19
अहो बत महद्भूतं स्वयंभूर्यदिदं स्वयम्
आदास्यति पुनः क्षत्रमेवं बलसमन्वितम्
Aho bata mahadbhutam svayambhuryadidam svayam
Adasyati punah kshatramevam balasamanvitam
33.20
इत्येतां नारदश्चिन्तां चिन्तयामास धर्मवित्
हरिं नारायणं ज्ञात्वा यज्ञैरीड्यं तमीश्वरम्
Ityetam naradashchintam chintayamasa dharmavit
Harim narayanam gyatva yagyairidyam tamishvaram
33.21
तस्मिन्धर्मविदां श्रेष्ठो धर्मराजस्य धीमतः
महाध्वरे महाबुद्धिस्तस्थौ स बहुमानतः
Tasmindharmavidam shreshtho dharmarajasya dhimatah
Mahadhvare mahabuddhistasthau sa bahumanatah
33.22
ततो भीष्मोऽब्रवीद्राजन्धर्मराजं युधिष्ठिरम्
क्रियतामर्हणं राज्ञां यथार्हमिति भारत
Tato bhishmobravidrajandharmarajam yudhishthiram
Kriyatamarhanam ragyam yatharhamiti bharata
33.23
आचार्यमृत्विजं चैव संयुक्तं च युधिष्ठिर
स्नातकं च प्रियं चाहुः षडर्घ्यार्हान्नृपं तथा
Acharyamritvijam chaiva sanyuktam cha yudhishthira
Snatakam cha priyam chahuh shadarghyarhannripam tatha
33.24
एतानर्हानभिगतानाहुः संवत्सरोषितान्
त इमे कालपूगस्य महतोऽस्मानुपागताः
Etanarhanabhigatanahuh sanvatsaroshitan
Ta ime kalapugasya mahatosmanupagatah
33.25
एषामेकैकशो राजन्नर्घ्यमानीयतामिति
अथ चैषां वरिष्ठाय समर्थायोपनीयताम्
Eshamekaikasho rajannarghyamaniyatamiti
Atha chaisham varishthaya samarthayopaniyatam
33.26
युधिष्ठिर उवाच
कस्मै भवान्मन्यतेऽर्घमेकस्मै कुरुनन्दन
उपनीयमानं युक्तं च तन्मे ब्रूहि पितामह
Yudhishthira uvacha
Kasmai bhavanmanyaterghamekasmai kurunandana
Upaniyamanam yuktam cha tanme bruhi pitamaha
33.27
वैशंपायन उवाच
ततो भीष्मः शांतनवो बुद्ध्या निश्चित्य भारत
वार्ष्णेयं मन्यते कृष्णमर्हणीयतमं भुवि
Vaishampayana uvacha
Tato bhishmah shantanavo buddhya nishchitya bharata
Varshneyam manyate krishnamarhaniyatamam bhuvi
33.28
एष ह्येषां समेतानां तेजोबलपराक्रमैः
मध्ये तपन्निवाभाति ज्योतिषामिव भास्करः
Esha hyesham sametanam tejobalaparakramaih
Madhye tapannivabhati jyotishamiva bhaskarah
33.29
असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना
भासितं ह्लादितं चैव कृष्णेनेदं सदो हि नः
Asuryamiva suryena nivatamiva vayuna
Bhasitam hladitam chaiva krishnenedam sado hi nah
33.30
तस्मै भीष्माभ्यनुज्ञातः सहदेवः प्रतापवान्
उपजह्रेऽथ विधिवद्वार्ष्णेयायार्घ्यमुत्तमम्
Tasmai bhishmabhyanugyatah sahadevah pratapavan
Upajahretha vidhivadvarshneyayarghyamuttamam
33.31
प्रतिजग्राह तत्कृष्णः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा
शिशुपालस्तु तां पूजां वासुदेवे न चक्षमे
Pratijagraha tatkrishnah shastradrishtena karmana
Shishupalastu tam pujam vasudeve na chakshame
33.32
स उपालभ्य भीष्मं च धर्मराजं च संसदि
अपाक्षिपद्वासुदेवं चेदिराजो महाबलः
Sa upalabhya bhishmam cha dharmarajam cha sansadi
Apakshipadvasudevam chedirajo mahabalah