UtshovChapter 24
24.1
वैशंपायन उवाच
तं विजित्य महाबाहुः कुन्तीपुत्रो धनंजयः
प्रययावुत्तरां तस्माद्दिशं धनदपालिताम्
Vaishampayana uvacha
Tam vijitya mahabahuh kuntiputro dhananjayah
Prayayavuttaram tasmaddisham dhanadapalitam
24.2
अन्तर्गिरिं च कौन्तेयस्तथैव च बहिर्गिरिम्
तथोपरिगिरिं चैव विजिग्ये पुरुषर्षभः
Antargirim cha kaunteyastathaiva cha bahirgirim
Tathoparigirim chaiva vijigye purusharshabhah
24.3
विजित्य पर्वतान्सर्वान्ये च तत्र नराधिपाः
तान्वशे स्थापयित्वा स रत्नान्यादाय सर्वशः
Vijitya parvatansarvanye cha tatra naradhipah
Tanvashe sthapayitva sa ratnanyadaya sarvashah
24.4
तैरेव सहितः सर्वैरनुरज्य च तान्नृपान्
कुलूतवासिनं राजन्बृहन्तमुपजग्मिवान्
Taireva sahitah sarvairanurajya cha tannripan
Kulutavasinam rajanbrihantamupajagmivan
24.5
मृदङ्गवरनादेन रथनेमिस्वनेन च
हस्तिनां च निनादेन कम्पयन्वसुधामिमाम्
Mridangavaranadena rathanemisvanena cha
Hastinam cha ninadena kampayanvasudhamimam
24.6
ततो बृहन्तस्तरुणो बलेन चतुरङ्गिणा
निष्क्रम्य नगरात्तस्माद्योधयामास पाण्डवम्
Tato brihantastaruno balena chaturangina
Nishkramya nagarattasmadyodhayamasa pandavam
24.7
सुमहान्संनिपातोऽभूद्धनंजयबृहन्तयोः
न शशाक बृहन्तस्तु सोढुं पाण्डवविक्रमम्
Sumahansannipatobhuddhananjayabrihantayoh
Na shashaka brihantastu sodhum pandavavikramam
24.8
सोऽविषह्यतमं ज्ञात्वा कौन्तेयं पर्वतेश्वरः
उपावर्तत दुर्मेधा रत्नान्यादाय सर्वशः
Sovishahyatamam gyatva kaunteyam parvateshvarah
Upavartata durmedha ratnanyadaya sarvashah
24.9
स तद्राज्यमवस्थाप्य कुलूतसहितो ययौ
सेनाबिन्दुमथो राजन्राज्यादाशु समाक्षिपत्
Sa tadrajyamavasthapya kulutasahito yayau
Senabindumatho rajanrajyadashu samakshipat
24.10
मोदापुरं वामदेवं सुदामानं सुसंकुलम्
कुलूतानुत्तरांश्चैव तांश्च राज्ञः समानयत्
Modapuram vamadevam sudamanam susankulam
Kulutanuttaranshchaiva tanshcha ragyah samanayat
24.11
तत्रस्थः पुरुषैरेव धर्मराजस्य शासनात्
व्यजयद्धनंजयो राजन्देशान्पञ्च प्रमाणतः
Tatrasthah purushaireva dharmarajasya shasanat
Vyajayaddhananjayo rajandeshanpancha pramanatah
24.12
स दिवःप्रस्थमासाद्य सेनाबिन्दोः पुरं महत्
बलेन चतुरङ्गेण निवेशमकरोत्प्रभुः
Sa divahprasthamasadya senabindoh puram mahat
Balena chaturangena niveshamakarotprabhuh
24.13
स तैः परिवृतः सर्वैर्विष्वगश्वं नराधिपम्
अभ्यगच्छन्महातेजाः पौरवं पुरुषर्षभः
Sa taih parivritah sarvairvishvagashvam naradhipam
Abhyagachchhanmahatejah pauravam purusharshabhah
24.14
विजित्य चाहवे शूरान्पार्वतीयान्महारथान्
ध्वजिन्या व्यजयद्राजन्पुरं पौरवरक्षितम्
Vijitya chahave shuranparvatiyanmaharathan
Dhvajinya vyajayadrajanpuram pauravarakshitam
24.15
पौरवं तु विनिर्जित्य दस्यून्पर्वतवासिनः
गणानुत्सवसंकेतानजयत्सप्त पाण्डवः
Pauravam tu vinirjitya dasyunparvatavasinah
Gananutsavasanketanajayatsapta pandavah
24.16
ततः काश्मीरकान्वीरान्क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः
व्यजयल्लोहितं चैव मण्डलैर्दशभिः सह
Tatah kashmirakanvirankshatriyankshatriyarshabhah
Vyajayallohitam chaiva mandalairdashabhih saha
24.17
ततस्त्रिगर्तान्कौन्तेयो दार्वान्कोकनदाश्च ये
क्षत्रिया बहवो राजन्नुपावर्तन्त सर्वशः
Tatastrigartankaunteyo darvankokanadashcha ye
Kshatriya bahavo rajannupavartanta sarvashah
24.18
अभिसारीं ततो रम्यां विजिग्ये कुरुनन्दनः
उरशावासिनं चैव रोचमानं रणेऽजयत्
Abhisarim tato ramyam vijigye kurunandanah
Urashavasinam chaiva rochamanam ranejayat
24.19
ततः सिंहपुरं रम्यं चित्रायुधसुरक्षितम्
प्रामथद्बलमास्थाय पाकशासनिराहवे
Tatah sinhapuram ramyam chitrayudhasurakshitam
Pramathadbalamasthaya pakashasanirahave
24.20
ततः सुह्मांश्च चोलांश्च किरीटी पाण्डवर्षभः
सहितः सर्वसैन्येन प्रामथत्कुरुनन्दनः
Tatah suhmanshcha cholanshcha kiriti pandavarshabhah
Sahitah sarvasainyena pramathatkurunandanah
24.21
ततः परमविक्रान्तो बाह्लीकान्कुरुनन्दनः
महता परिमर्देन वशे चक्रे दुरासदान्
Tatah paramavikranto bahlikankurunandanah
Mahata parimardena vashe chakre durasadan
24.22
गृहीत्वा तु बलं सारं फल्गु चोत्सृज्य पाण्डवः
दरदान्सह काम्बोजैरजयत्पाकशासनिः
Grihitva tu balam saram phalgu chotsrijya pandavah
Daradansaha kambojairajayatpakashasanih
24.23
प्रागुत्तरां दिशं ये च वसन्त्याश्रित्य दस्यवः
निवसन्ति वने ये च तान्सर्वानजयत्प्रभुः
Praguttaram disham ye cha vasantyashritya dasyavah
Nivasanti vane ye cha tansarvanajayatprabhuh
24.24
लोहान्परमकाम्बोजानृषिकानुत्तरानपि
सहितांस्तान्महाराज व्यजयत्पाकशासनिः
Lohanparamakambojanrishikanuttaranapi
Sahitanstanmaharaja vyajayatpakashasanih
24.25
ऋषिकेषु तु संग्रामो बभूवातिभयंकरः
तारकामयसंकाशः परमर्षिकपार्थयोः
Rishikeshu tu sangramo babhuvatibhayankarah
Tarakamayasankashah paramarshikaparthayoh
24.26
स विजित्य ततो राजन्नृषिकान्रणमूर्धनि
शुकोदरसमप्रख्यान्हयानष्टौ समानयत्
मयूरसदृशानन्यानुभयानेव चापरान्
Sa vijitya tato rajannrishikanranamurdhani
Shukodarasamaprakhyanhayanashtau samanayat
Mayurasadrishananyanubhayaneva chaparan
24.27
स विनिर्जित्य संग्रामे हिमवन्तं सनिष्कुटम्
श्वेतपर्वतमासाद्य न्यवसत्पुरुषर्षभः
Sa vinirjitya sangrame himavantam sanishkutam
Shvetaparvatamasadya nyavasatpurusharshabhah