UtshovChapter 18
18.1
वासुदेव उवाच
पतितौ हंसडिभकौ कंसामात्यौ निपातितौ
जरासंधस्य निधने कालोऽयं समुपागतः
Vasudeva uvacha
Patitau hansadibhakau kansamatyau nipatitau
Jarasandhasya nidhane kaloyam samupagatah
18.2
न स शक्यो रणे जेतुं सर्वैरपि सुरासुरैः
प्राणयुद्धेन जेतव्यः स इत्युपलभामहे
Na sa shakyo rane jetum sarvairapi surasuraih
Pranayuddhena jetavyah sa ityupalabhamahe
18.3
मयि नीतिर्बलं भीमे रक्षिता चावयोर्जुनः
साधयिष्याम तं राजन्वयं त्रय इवाग्नयः
Mayi nitirbalam bhime rakshita chavayorjunah
Sadhayishyama tam rajanvayam traya ivagnayah
18.4
त्रिभिरासादितोऽस्माभिर्विजने स नराधिपः
न संदेहो यथा युद्धमेकेनाभ्युपयास्यति
Tribhirasaditosmabhirvijane sa naradhipah
Na sandeho yatha yuddhamekenabhyupayasyati
18.5
अवमानाच्च लोकस्य व्यायतत्वाच्च धर्षितः
भीमसेनेन युद्धाय ध्रुवमभ्युपयास्यति
Avamanachcha lokasya vyayatatvachcha dharshitah
Bhimasenena yuddhaya dhruvamabhyupayasyati
18.6
अलं तस्य महाबाहुर्भीमसेनो महाबलः
लोकस्य समुदीर्णस्य निधनायान्तको यथा
Alam tasya mahabahurbhimaseno mahabalah
Lokasya samudirnasya nidhanayantako yatha
18.7
यदि ते हृदयं वेत्ति यदि ते प्रत्ययो मयि
भीमसेनार्जुनौ शीघ्रं न्यासभूतौ प्रयच्छ मे
Yadi te hridayam vetti yadi te pratyayo mayi
Bhimasenarjunau shighram nyasabhutau prayachchha me
18.8
वैशंपायन उवाच
एवमुक्तो भगवता प्रत्युवाच युधिष्ठिरः
भीमपार्थौ समालोक्य संप्रहृष्टमुखौ स्थितौ
Vaishampayana uvacha
Evamukto bhagavata pratyuvacha yudhishthirah
Bhimaparthau samalokya samprahrishtamukhau sthitau
18.9
अच्युताच्युत मा मैवं व्याहरामित्रकर्षण
पाण्डवानां भवान्नाथो भवन्तं चाश्रिता वयम्
Achyutachyuta ma maivam vyaharamitrakarshana
Pandavanam bhavannatho bhavantam chashrita vayam
18.10
यथा वदसि गोविन्द सर्वं तदुपपद्यते
न हि त्वमग्रतस्तेषां येषां लक्ष्मीः पराङ्मुखी
Yatha vadasi govinda sarvam tadupapadyate
Na hi tvamagratastesham yesham lakshmih paranmukhi
18.11
निहतश्च जरासंधो मोक्षिताश्च महीक्षितः
राजसूयश्च मे लब्धो निदेशे तव तिष्ठतः
Nihatashcha jarasandho mokshitashcha mahikshitah
Rajasuyashcha me labdho nideshe tava tishthatah
18.12
क्षिप्रकारिन्यथा त्वेतत्कार्यं समुपपद्यते
मम कार्यं जगत्कार्यं तथा कुरु नरोत्तम
Kshiprakarinyatha tvetatkaryam samupapadyate
Mama karyam jagatkaryam tatha kuru narottama
18.13
त्रिभिर्भवद्भिर्हि विना नाहं जीवितुमुत्सहे
धर्मकामार्थरहितो रोगार्त इव दुर्गतः
Tribhirbhavadbhirhi vina naham jivitumutsahe
Dharmakamartharahito rogarta iva durgatah
18.14
न शौरिणा विना पार्थो न शौरिः पाण्डवं विना
नाजेयोऽस्त्यनयोर्लोके कृष्णयोरिति मे मतिः
Na shaurina vina partho na shaurih pandavam vina
Najeyostyanayorloke krishnayoriti me matih
18.15
अयं च बलिनां श्रेष्ठः श्रीमानपि वृकोदरः
युवाभ्यां सहितो वीरः किं न कुर्यान्महायशाः
Ayam cha balinam shreshthah shrimanapi vrikodarah
Yuvabhyam sahito virah kim na kuryanmahayashah
18.16
सुप्रणीतो बलौघो हि कुरुते कार्यमुत्तमम्
अन्धं जडं बलं प्राहुः प्रणेतव्यं विचक्षणैः
Supranito balaugho hi kurute karyamuttamam
Andham jadam balam prahuh pranetavyam vichakshanaih
18.17
यतो हि निम्नं भवति नयन्तीह ततो जलम्
यतश्छिद्रं ततश्चापि नयन्ते धीधना बलम्
Yato hi nimnam bhavati nayantiha tato jalam
Yatashchhidram tatashchapi nayante dhidhana balam
18.18
तस्मान्नयविधानज्ञं पुरुषं लोकविश्रुतम्
वयमाश्रित्य गोविन्दं यतामः कार्यसिद्धये
Tasmannayavidhanagyam purusham lokavishrutam
Vayamashritya govindam yatamah karyasiddhaye
18.19
एवं प्रज्ञानयबलं क्रियोपायसमन्वितम्
पुरस्कुर्वीत कार्येषु कृष्ण कार्यार्थसिद्धये
Evam pragyanayabalam kriyopayasamanvitam
Puraskurvita karyeshu krishna karyarthasiddhaye
18.20
एवमेव यदुश्रेष्ठं पार्थः कार्यार्थसिद्धये
अर्जुनः कृष्णमन्वेतु भीमोऽन्वेतु धनंजयम्
नयो जयो बलं चैव विक्रमे सिद्धिमेष्यति
Evameva yadushreshtham parthah karyarthasiddhaye
Arjunah krishnamanvetu bhimonvetu dhananjayam
Nayo jayo balam chaiva vikrame siddhimeshyati
18.21
एवमुक्तास्ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः
वार्ष्णेयः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्मागधं प्रति
Evamuktastatah sarve bhrataro vipulaujasah
Varshneyah pandaveyau cha pratasthurmagadham prati
18.22
वर्चस्विनां ब्राह्मणानां स्नातकानां परिच्छदान्
आच्छाद्य सुहृदां वाक्यैर्मनोज्ञैरभिनन्दिताः
Varchasvinam brahmananam snatakanam parichchhadan
Achchhadya suhridam vakyairmanogyairabhinanditah
18.23
अमर्षादभितप्तानां ज्ञात्यर्थं मुख्यवाससाम्
रविसोमाग्निवपुषां भीममासीत्तदा वपुः
Amarshadabhitaptanam gyatyartham mukhyavasasam
Ravisomagnivapusham bhimamasittada vapuh
18.24
हतं मेने जरासंधं दृष्ट्वा भीमपुरोगमौ
एककार्यसमुद्युक्तौ कृष्णौ युद्धेऽपराजितौ
Hatam mene jarasandham drishtva bhimapurogamau
Ekakaryasamudyuktau krishnau yuddheparajitau
18.25
ईशौ हि तौ महात्मानौ सर्वकार्यप्रवर्तने
धर्मार्थकामकार्याणां कार्याणामिव निग्रहे
Ishau hi tau mahatmanau sarvakaryapravartane
Dharmarthakamakaryanam karyanamiva nigrahe
18.26
कुरुभ्यः प्रस्थितास्ते तु मध्येन कुरुजाङ्गलम्
रम्यं पद्मसरो गत्वा कालकूटमतीत्य च
Kurubhyah prasthitaste tu madhyena kurujangalam
Ramyam padmasaro gatva kalakutamatitya cha
18.27
गण्डकीयां तथा शोणं सदानीरां तथैव च
एकपर्वतके नद्यः क्रमेणैत्य व्रजन्ति ते
Gandakiyam tatha shonam sadaniram tathaiva cha
Ekaparvatake nadyah kramenaitya vrajanti te
18.28
संतीर्य सरयूं रम्यां दृष्ट्वा पूर्वांश्च कोसलान्
अतीत्य जग्मुर्मिथिलां मालां चर्मण्वतीं नदीम्
Santirya sarayum ramyam drishtva purvanshcha kosalan
Atitya jagmurmithilam malam charmanvatim nadim
18.29
उत्तीर्य गङ्गां शोणं च सर्वे ते प्राङ्मुखास्त्रयः
कुरवोरश्छदं जग्मुर्मागधं क्षेत्रमच्युताः
Uttirya gangam shonam cha sarve te pranmukhastrayah
Kuravorashchhadam jagmurmagadham kshetramachyutah
18.30
ते शश्वद्गोधनाकीर्णमम्बुमन्तं शुभद्रुमम्
गोरथं गिरिमासाद्य ददृशुर्मागधं पुरम्
Te shashvadgodhanakirnamambumantam shubhadrumam
Goratham girimasadya dadrishurmagadham puram