Chapter 15
15.1
युधिष्ठिर उवाच
सम्राड्गुणमभीप्सन्वै युष्मान्स्वार्थपरायणः
कथं प्रहिणुयां भीमं बलात्केवलसाहसात्
Yudhishthira uvacha
Samradgunamabhipsanvai yushmansvarthaparayanah
Katham prahinuyam bhimam balatkevalasahasat
15.2
भीमार्जुनावुभौ नेत्रे मनो मन्ये जनार्दनम्
मनश्चक्षुर्विहीनस्य कीदृशं जीवितं भवेत्
Bhimarjunavubhau netre mano manye janardanam
Manashchakshurvihinasya kidrisham jivitam bhavet
15.3
जरासंधबलं प्राप्य दुष्पारं भीमविक्रमम्
श्रमो हि वः पराजय्यात्किमु तत्र विचेष्टितम्
Jarasandhabalam prapya dushparam bhimavikramam
Shramo hi vah parajayyatkimu tatra vicheshtitam
15.4
अस्मिन्नर्थान्तरे युक्तमनर्थः प्रतिपद्यते
यथाहं विमृशाम्येकस्तत्तावच्छ्रूयतां मम
Asminnarthantare yuktamanarthah pratipadyate
Yathaham vimrishamyekastattavachchhruyatam mama
15.5
संन्यासं रोचये साधु कार्यस्यास्य जनार्दन
प्रतिहन्ति मनो मेऽद्य राजसूयो दुरासदः
Sannyasam rochaye sadhu karyasyasya janardana
Pratihanti mano medya rajasuyo durasadah
15.6
वैशंपायन उवाच
पार्थः प्राप्य धनुःश्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी
रथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरमभाषत
Vaishampayana uvacha
Parthah prapya dhanuhshreshthamakshayyau cha maheshudhi
Ratham dhvajam sabham chaiva yudhishthiramabhashata
15.7
धनुरस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम्
प्राप्तमेतन्मया राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्
Dhanurastram shara viryam paksho bhumiryasho balam
Praptametanmaya rajandushprapam yadabhipsitam
15.8
कुले जन्म प्रशंसन्ति वैद्याः साधु सुनिष्ठिताः
बलेन सदृशं नास्ति वीर्यं तु मम रोचते
Kule janma prashansanti vaidyah sadhu sunishthitah
Balena sadrisham nasti viryam tu mama rochate
15.9
कृतवीर्यकुले जातो निर्वीर्यः किं करिष्यति
क्षत्रियः सर्वशो राजन्यस्य वृत्तिः पराजये
Kritaviryakule jato nirviryah kim karishyati
Kshatriyah sarvasho rajanyasya vrittih parajaye
15.10
सर्वैरपि गुणैर्हीनो वीर्यवान्हि तरेद्रिपून्
सर्वैरपि गुणैर्युक्तो निर्वीर्यः किं करिष्यति
Sarvairapi gunairhino viryavanhi taredripun
Sarvairapi gunairyukto nirviryah kim karishyati
15.11
द्रव्यभूता गुणाः सर्वे तिष्ठन्ति हि पराक्रमे
जयस्य हेतुः सिद्धिर्हि कर्म दैवं च संश्रितम्
Dravyabhuta gunah sarve tishthanti hi parakrame
Jayasya hetuh siddhirhi karma daivam cha sanshritam
15.12
संयुक्तो हि बलैः कश्चित्प्रमादान्नोपयुज्यते
तेन द्वारेण शत्रुभ्यः क्षीयते सबलो रिपुः
Sanyukto hi balaih kashchitpramadannopayujyate
Tena dvarena shatrubhyah kshiyate sabalo ripuh
15.13
दैन्यं यथाबलवति तथा मोहो बलान्विते
तावुभौ नाशकौ हेतू राज्ञा त्याज्यौ जयार्थिना
Dainyam yathabalavati tatha moho balanvite
Tavubhau nashakau hetu ragya tyajyau jayarthina
15.14
जरासंधविनाशं च राज्ञां च परिमोक्षणम्
यदि कुर्याम यज्ञार्थं किं ततः परमं भवेत्
Jarasandhavinasham cha ragyam cha parimokshanam
Yadi kuryama yagyartham kim tatah paramam bhavet
15.15
अनारम्भे तु नियतो भवेदगुणनिश्चयः
गुणान्निःसंशयाद्राजन्नैर्गुण्यं मन्यसे कथम्
Anarambhe tu niyato bhavedagunanishchayah
Gunannihsanshayadrajannairgunyam manyase katham
15.16
काषायं सुलभं पश्चान्मुनीनां शममिच्छताम्
साम्राज्यं तु तवेच्छन्तो वयं योत्स्यामहे परैः
Kashayam sulabham pashchanmuninam shamamichchhatam
Samrajyam tu tavechchhanto vayam yotsyamahe paraih