UtshovChapter 14
14.1
युधिष्ठिर उवाच
उक्तं त्वया बुद्धिमता यन्नान्यो वक्तुमर्हति
संशयानां हि निर्मोक्ता त्वन्नान्यो विद्यते भुवि
Yudhishthira uvacha
Uktam tvaya buddhimata yannanyo vaktumarhati
Sanshayanam hi nirmokta tvannanyo vidyate bhuvi
14.2
गृहे गृहे हि राजानः स्वस्य स्वस्य प्रियंकराः
न च साम्राज्यमाप्तास्ते सम्राट्शब्दो हि कृत्स्नभाक्
Grihe grihe hi rajanah svasya svasya priyankarah
Na cha samrajyamaptaste samratshabdo hi kritsnabhak
14.3
कथं परानुभावज्ञः स्वं प्रशंसितुमर्हति
परेण समवेतस्तु यः प्रशस्तः स पूज्यते
Katham paranubhavagyah svam prashansitumarhati
Parena samavetastu yah prashastah sa pujyate
14.4
विशाला बहुला भूमिर्बहुरत्नसमाचिता
दूरं गत्वा विजानाति श्रेयो वृष्णिकुलोद्वह
Vishala bahula bhumirbahuratnasamachita
Duram gatva vijanati shreyo vrishnikulodvaha
14.5
शममेव परं मन्ये न तु मोक्षाद्भवेच्छमः
आरम्भे पारमेष्ठ्यं तु न प्राप्यमिति मे मतिः
Shamameva param manye na tu mokshadbhavechchhamah
Arambhe parameshthyam tu na prapyamiti me matih
14.6
एवमेवाभिजानन्ति कुले जाता मनस्विनः
कश्चित्कदाचिदेतेषां भवेच्छ्रेष्ठो जनार्दन
Evamevabhijananti kule jata manasvinah
Kashchitkadachidetesham bhavechchhreshtho janardana
14.7
भीम उवाच
अनारम्भपरो राजा वल्मीक इव सीदति
दुर्बलश्चानुपायेन बलिनं योऽधितिष्ठति
Bhima uvacha
Anarambhaparo raja valmika iva sidati
Durbalashchanupayena balinam yodhitishthati
14.8
अतन्द्रितस्तु प्रायेण दुर्बलो बलिनं रिपुम्
जयेत्सम्यङ्नयो राजन्नीत्यार्थानात्मनो हितान्
Atandritastu prayena durbalo balinam ripum
Jayetsamyannayo rajannityarthanatmano hitan
14.9
कृष्णे नयो मयि बलं जयः पार्थे धनंजये
मागधं साधयिष्यामो वयं त्रय इवाग्नयः
Krishne nayo mayi balam jayah parthe dhananjaye
Magadham sadhayishyamo vayam traya ivagnayah
14.10
कृष्ण उवाच
आदत्तेऽर्थपरो बालो नानुबन्धमवेक्षते
तस्मादरिं न मृष्यन्ति बालमर्थपरायणम्
Krishna uvacha
Adatterthaparo balo nanubandhamavekshate
Tasmadarim na mrishyanti balamarthaparayanam
14.11
हित्वा करान्यौवनाश्वः पालनाच्च भगीरथः
कार्तवीर्यस्तपोयोगाद्बलात्तु भरतो विभुः
ऋद्ध्या मरुत्तस्तान्पञ्च सम्राज इति शुश्रुमः
Hitva karanyauvanashvah palanachcha bhagirathah
Kartaviryastapoyogadbalattu bharato vibhuh
Riddhya maruttastanpancha samraja iti shushrumah
14.12
निग्राह्यलक्षणं प्राप्तो धर्मार्थनयलक्षणैः
बार्हद्रथो जरासंधस्तद्विद्धि भरतर्षभ
Nigrahyalakshanam prapto dharmarthanayalakshanaih
Barhadratho jarasandhastadviddhi bharatarshabha
14.13
न चैनमनुरुध्यन्ते कुलान्येकशतं नृपाः
तस्मादेतद्बलादेव साम्राज्यं कुरुतेऽद्य सः
Na chainamanurudhyante kulanyekashatam nripah
Tasmadetadbaladeva samrajyam kurutedya sah
14.14
रत्नभाजो हि राजानो जरासंधमुपासते
न च तुष्यति तेनापि बाल्यादनयमास्थितः
Ratnabhajo hi rajano jarasandhamupasate
Na cha tushyati tenapi balyadanayamasthitah
14.15
मूर्धाभिषिक्तं नृपतिं प्रधानपुरुषं बलात्
आदत्ते न च नो दृष्टोऽभागः पुरुषतः क्वचित्
Murdhabhishiktam nripatim pradhanapurusham balat
Adatte na cha no drishtobhagah purushatah kvachit
14.16
एवं सर्वान्वशे चक्रे जरासंधः शतावरान्
तं दुर्बलतरो राजा कथं पार्थ उपैष्यति
Evam sarvanvashe chakre jarasandhah shatavaran
Tam durbalataro raja katham partha upaishyati
14.17
प्रोक्षितानां प्रमृष्टानां राज्ञां पशुपतेर्गृहे
पशूनामिव का प्रीतिर्जीविते भरतर्षभ
Prokshitanam pramrishtanam ragyam pashupatergrihe
Pashunamiva ka pritirjivite bharatarshabha
14.18
क्षत्रियः शस्त्रमरणो यदा भवति सत्कृतः
ननु स्म मागधं सर्वे प्रतिबाधेम यद्वयम्
Kshatriyah shastramarano yada bhavati satkritah
Nanu sma magadham sarve pratibadhema yadvayam
14.19
षडशीतिः समानीताः शेषा राजंश्चतुर्दश
जरासंधेन राजानस्ततः क्रूरं प्रपत्स्यते
Shadashitih samanitah shesha rajanshchaturdasha
Jarasandhena rajanastatah kruram prapatsyate
14.20
प्राप्नुयात्स यशो दीप्तं तत्र यो विघ्नमाचरेत्
जयेद्यश्च जरासंधं स सम्राण्नियतं भवेत्
Prapnuyatsa yasho diptam tatra yo vighnamacharet
Jayedyashcha jarasandham sa samranniyatam bhavet