UtshovChapter 5
5.1
धृतराष्ट्र उवाच
विदितं भवतामेतद्यथा वृत्तः कुरुक्षयः
ममापराधात्तत्सर्वमिति ज्ञेयं तु कौरवाः
Dhritarashtra uvacha
Viditam bhavatametadyatha vrittah kurukshayah
Mamaparadhattatsarvamiti gyeyam tu kauravah
5.2
योऽहं दुष्टमतिं मूढं ज्ञातीनां भयवर्धनम्
दुर्योधनं कौरवाणामाधिपत्येऽभ्यषेचयम्
Yoham dushtamatim mudham gyatinam bhayavardhanam
Duryodhanam kauravanamadhipatyebhyashechayam
5.3
यच्चाहं वासुदेवस्य वाक्यं नाश्रौषमर्थवत्
वध्यतां साध्वयं पापः सामात्य इति दुर्मतिः
Yachchaham vasudevasya vakyam nashraushamarthavat
Vadhyatam sadhvayam papah samatya iti durmatih
5.4
पुत्रस्नेहाभिभूतश्च हितमुक्तो मनीषिभिः
विदुरेणाथ भीष्मेण द्रोणेन च कृपेण च
Putrasnehabhibhutashcha hitamukto manishibhih
Vidurenatha bhishmena dronena cha kripena cha
5.5
पदे पदे भगवता व्यासेन च महात्मना
संजयेनाथ गान्धार्या तदिदं तप्यतेऽद्य माम्
Pade pade bhagavata vyasena cha mahatmana
Sanjayenatha gandharya tadidam tapyatedya mam
5.6
यच्चाहं पाण्डुपुत्रेषु गुणवत्सु महात्मसु
न दत्तवाञ्श्रियं दीप्तां पितृपैतामहीमिमाम्
Yachchaham panduputreshu gunavatsu mahatmasu
Na dattavanshriyam diptam pitripaitamahimimam
5.7
विनाशं पश्यमानो हि सर्वराज्ञां गदाग्रजः
एतच्छ्रेयः स परमममन्यत जनार्दनः
Vinasham pashyamano hi sarvaragyam gadagrajah
Etachchhreyah sa paramamamanyata janardanah
5.8
सोऽहमेतान्यलीकानि निवृत्तान्यात्मनः सदा
हृदये शल्यभूतानि धारयामि सहस्रशः
Sohametanyalikani nivrittanyatmanah sada
Hridaye shalyabhutani dharayami sahasrashah
5.9
विशेषतस्तु दह्यामि वर्षं पञ्चदशं हि वै
अस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं नियतोऽस्मि सुदुर्मतिः
Visheshatastu dahyami varsham panchadasham hi vai
Asya papasya shuddhyartham niyatosmi sudurmatih
5.10
चतुर्थे नियते काले कदाचिदपि चाष्टमे
तृष्णाविनयनं भुञ्जे गान्धारी वेद तन्मम
Chaturthe niyate kale kadachidapi chashtame
Trishnavinayanam bhunje gandhari veda tanmama
5.11
करोत्याहारमिति मां सर्वः परिजनः सदा
युधिष्ठिरभयाद्वेत्ति भृशं तप्यति पाण्डवः
Karotyaharamiti mam sarvah parijanah sada
Yudhishthirabhayadvetti bhrisham tapyati pandavah
5.12
भूमौ शये जप्यपरो दर्भेष्वजिनसंवृतः
नियमव्यपदेशेन गान्धारी च यशस्विनी
Bhumau shaye japyaparo darbheshvajinasanvritah
Niyamavyapadeshena gandhari cha yashasvini
5.13
हतं पुत्रशतं शूरं संग्रामेष्वपलायिनम्
नानुतप्यामि तच्चाहं क्षत्रधर्मं हि तं विदुः
इत्युक्त्वा धर्मराजानमभ्यभाषत कौरवः
Hatam putrashatam shuram sangrameshvapalayinam
Nanutapyami tachchaham kshatradharmam hi tam viduh
Ityuktva dharmarajanamabhyabhashata kauravah
5.14
भद्रं ते यादवीमातर्वाक्यं चेदं निबोध मे
सुखमस्म्युषितः पुत्र त्वया सुपरिपालितः
Bhadram te yadavimatarvakyam chedam nibodha me
Sukhamasmyushitah putra tvaya suparipalitah
5.15
महादानानि दत्तानि श्राद्धानि च पुनः पुनः
प्रकृष्टं मे वयः पुत्र पुण्यं चीर्णं यथाबलम्
गान्धारी हतपुत्रेयं धैर्येणोदीक्षते च माम्
Mahadanani dattani shraddhani cha punah punah
Prakrishtam me vayah putra punyam chirnam yathabalam
Gandhari hataputreyam dhairyenodikshate cha mam
5.16
द्रौपद्या ह्यपकर्तारस्तव चैश्वर्यहारिणः
समतीता नृशंसास्ते धर्मेण निहता युधि
Draupadya hyapakartarastava chaishvaryaharinah
Samatita nrishansaste dharmena nihata yudhi
5.17
न तेषु प्रतिकर्तव्यं पश्यामि कुरुनन्दन
सर्वे शस्त्रजिताँल्लोकान्गतास्तेऽभिमुखं हताः
Na teshu pratikartavyam pashyami kurunandana
Sarve shastrajitanllokangatastebhimukham hatah
5.18
आत्मनस्तु हितं मुख्यं प्रतिकर्तव्यमद्य मे
गान्धार्याश्चैव राजेन्द्र तदनुज्ञातुमर्हसि
Atmanastu hitam mukhyam pratikartavyamadya me
Gandharyashchaiva rajendra tadanugyatumarhasi
5.19
त्वं हि धर्मभृतां श्रेष्ठः सततं धर्मवत्सलः
राजा गुरुः प्राणभृतां तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्
Tvam hi dharmabhritam shreshthah satatam dharmavatsalah
Raja guruh pranabhritam tasmadetadbravimyaham
5.20
अनुज्ञातस्त्वया वीर संश्रयेयं वनान्यहम्
चीरवल्कलभृद्राजन्गान्धार्या सहितोऽनया
तवाशिषः प्रयुञ्जानो भविष्यामि वनेचरः
Anugyatastvaya vira sanshrayeyam vananyaham
Chiravalkalabhridrajangandharya sahitonaya
Tavashishah prayunjano bhavishyami vanecharah
5.21
उचितं नः कुले तात सर्वेषां भरतर्षभ
पुत्रेष्वैश्वर्यमाधाय वयसोऽन्ते वनं नृप
Uchitam nah kule tata sarvesham bharatarshabha
Putreshvaishvaryamadhaya vayasonte vanam nripa
5.22
तत्राहं वायुभक्षो वा निराहारोऽपि वा वसन्
पत्न्या सहानया वीर चरिष्यामि तपः परम्
Tatraham vayubhaksho va niraharopi va vasan
Patnya sahanaya vira charishyami tapah param
5.23
त्वं चापि फलभाक्तात तपसः पार्थिवो ह्यसि
फलभाजो हि राजानः कल्याणस्येतरस्य वा
Tvam chapi phalabhaktata tapasah parthivo hyasi
Phalabhajo hi rajanah kalyanasyetarasya va