UtshovChapter 39
39.1
व्यास उवाच
भद्रे द्रक्ष्यसि गान्धारि पुत्रान्भ्रातॄन्सखींस्तथा
वधूश्च पतिभिः सार्धं निशि सुप्तोत्थिता इव
Vyasa uvacha
Bhadre drakshyasi gandhari putranbhratrinsakhinstatha
Vadhushcha patibhih sardham nishi suptotthita iva
39.2
कर्णं द्रक्ष्यति कुन्ती च सौभद्रं चापि यादवी
द्रौपदी पञ्च पुत्रांश्च पितॄन्भ्रातॄंस्तथैव च
Karnam drakshyati kunti cha saubhadram chapi yadavi
Draupadi pancha putranshcha pitrinbhratrinstathaiva cha
39.3
पूर्वमेवैष हृदये व्यवसायोऽभवन्मम
यथास्मि चोदितो राज्ञा भवत्या पृथयैव च
Purvamevaisha hridaye vyavasayobhavanmama
Yathasmi chodito ragya bhavatya prithayaiva cha
39.4
न ते शोच्या महात्मानः सर्व एव नरर्षभाः
क्षत्रधर्मपराः सन्तस्तथा हि निधनं गताः
Na te shochya mahatmanah sarva eva nararshabhah
Kshatradharmaparah santastatha hi nidhanam gatah
39.5
भवितव्यमवश्यं तत्सुरकार्यमनिन्दिते
अवतेरुस्ततः सर्वे देवभागैर्महीतलम्
Bhavitavyamavashyam tatsurakaryamanindite
Avaterustatah sarve devabhagairmahitalam
39.6
गन्धर्वाप्सरसश्चैव पिशाचा गुह्यराक्षसाः
तथा पुण्यजनाश्चैव सिद्धा देवर्षयोऽपि च
Gandharvapsarasashchaiva pishacha guhyarakshasah
Tatha punyajanashchaiva siddha devarshayopi cha
39.7
देवाश्च दानवाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयोऽमलाः
त एते निधनं प्राप्ताः कुरुक्षेत्रे रणाजिरे
Devashcha danavashchaiva tatha brahmarshayomalah
Ta ete nidhanam praptah kurukshetre ranajire
39.8
गन्धर्वराजो यो धीमान्धृतराष्ट्र इति श्रुतः
स एव मानुषे लोके धृतराष्ट्रः पतिस्तव
Gandharvarajo yo dhimandhritarashtra iti shrutah
Sa eva manushe loke dhritarashtrah patistava
39.9
पाण्डुं मरुद्गणं विद्धि विशिष्टतममच्युतम्
धर्मस्यांशोऽभवत्क्षत्ता राजा चायं युधिष्ठिरः
Pandum marudganam viddhi vishishtatamamachyutam
Dharmasyanshobhavatkshatta raja chayam yudhishthirah
39.10
कलिं दुर्योधनं विद्धि शकुनिं द्वापरं तथा
दुःशासनादीन्विद्धि त्वं राक्षसाञ्शुभदर्शने
Kalim duryodhanam viddhi shakunim dvaparam tatha
Duhshasanadinviddhi tvam rakshasanshubhadarshane
39.11
मरुद्गणाद्भीमसेनं बलवन्तमरिंदमम्
विद्धि च त्वं नरमृषिमिमं पार्थं धनंजयम्
नारायणं हृषीकेशमश्विनौ यमजावुभौ
Marudganadbhimasenam balavantamarindamam
Viddhi cha tvam naramrishimimam partham dhananjayam
Narayanam hrishikeshamashvinau yamajavubhau
39.12
द्विधा कृत्वात्मनो देहमादित्यं तपतां वरम्
लोकांश्च तापयानं वै विद्धि कर्णं च शोभने
यश्च वैरार्थमुद्भूतः संघर्षजननस्तथा
Dvidha kritvatmano dehamadityam tapatam varam
Lokanshcha tapayanam vai viddhi karnam cha shobhane
Yashcha vairarthamudbhutah sangharshajananastatha
39.13
यश्च पाण्डवदायादो हतः षड्भिर्महारथैः
स सोम इह सौभद्रो योगादेवाभवद्द्विधा
Yashcha pandavadayado hatah shadbhirmaharathaih
Sa soma iha saubhadro yogadevabhavaddvidha
39.14
द्रौपद्या सह संभूतं धृष्टद्युम्नं च पावकात्
अग्नेर्भागं शुभं विद्धि राक्षसं तु शिखण्डिनम्
Draupadya saha sambhutam dhrishtadyumnam cha pavakat
Agnerbhagam shubham viddhi rakshasam tu shikhandinam
39.15
द्रोणं बृहस्पतेर्भागं विद्धि द्रौणिं च रुद्रजम्
भीष्मं च विद्धि गाङ्गेयं वसुं मानुषतां गतम्
Dronam brihaspaterbhagam viddhi draunim cha rudrajam
Bhishmam cha viddhi gangeyam vasum manushatam gatam
39.16
एवमेते महाप्राज्ञे देवा मानुष्यमेत्य हि
ततः पुनर्गताः स्वर्गं कृते कर्मणि शोभने
Evamete mahapragye deva manushyametya hi
Tatah punargatah svargam krite karmani shobhane
39.17
यच्च वो हृदि सर्वेषां दुःखमेनच्चिरं स्थितम्
तदद्य व्यपनेष्यामि परलोककृताद्भयात्
Yachcha vo hridi sarvesham duhkhamenachchiram sthitam
Tadadya vyapaneshyami paralokakritadbhayat
39.18
सर्वे भवन्तो गच्छन्तु नदीं भागीरथीं प्रति
तत्र द्रक्ष्यथ तान्सर्वान्ये हतास्मिन्रणाजिरे
Sarve bhavanto gachchhantu nadim bhagirathim prati
Tatra drakshyatha tansarvanye hatasminranajire
39.19
वैशंपायन उवाच
इति व्यासस्य वचनं श्रुत्वा सर्वो जनस्तदा
महता सिंहनादेन गङ्गामभिमुखो ययौ
Vaishampayana uvacha
Iti vyasasya vachanam shrutva sarvo janastada
Mahata sinhanadena gangamabhimukho yayau
39.20
धृतराष्ट्रश्च सामात्यः प्रययौ सह पाण्डवैः
सहितो मुनिशार्दूलैर्गन्धर्वैश्च समागतैः
Dhritarashtrashcha samatyah prayayau saha pandavaih
Sahito munishardulairgandharvaishcha samagataih
39.21
ततो गङ्गां समासाद्य क्रमेण स जनार्णवः
निवासमकरोत्सर्वो यथाप्रीति यथासुखम्
Tato gangam samasadya kramena sa janarnavah
Nivasamakarotsarvo yathapriti yathasukham
39.22
राजा च पाण्डवैः सार्धमिष्टे देशे सहानुगः
निवासमकरोद्धीमान्सस्त्रीवृद्धपुरःसरः
Raja cha pandavaih sardhamishte deshe sahanugah
Nivasamakaroddhimansastrivriddhapurahsarah
39.23
जगाम तदहश्चापि तेषां वर्षशतं यथा
निशां प्रतीक्षमाणानां दिदृक्षूणां मृतान्नृपान्
Jagama tadahashchapi tesham varshashatam yatha
Nisham pratikshamananam didrikshunam mritannripan
39.24
अथ पुण्यं गिरिवरमस्तमभ्यगमद्रविः
ततः कृताभिषेकास्ते नैशं कर्म समाचरन्
Atha punyam girivaramastamabhyagamadravih
Tatah kritabhishekaste naisham karma samacharan