UtshovChapter 29
29.1
वैशंपायन उवाच
एवं ते पुरुषव्याघ्राः पाण्डवा मातृनन्दनाः
स्मरन्तो मातरं वीरा बभूवुर्भृशदुःखिताः
Vaishampayana uvacha
Evam te purushavyaghrah pandava matrinandanah
Smaranto mataram vira babhuvurbhrishaduhkhitah
29.2
ये राजकार्येषु पुरा व्यासक्ता नित्यशोऽभवन्
ते राजकार्याणि तदा नाकार्षुः सर्वतः पुरे
Ye rajakaryeshu pura vyasakta nityashobhavan
Te rajakaryani tada nakarshuh sarvatah pure
29.3
आविष्टा इव शोकेन नाभ्यनन्दन्त किंचन
संभाष्यमाणा अपि ते न किंचित्प्रत्यपूजयन्
Avishta iva shokena nabhyanandanta kinchana
Sambhashyamana api te na kinchitpratyapujayan
29.4
ते स्म वीरा दुराधर्षा गाम्भीर्ये सागरोपमाः
शोकोपहतविज्ञाना नष्टसंज्ञा इवाभवन्
Te sma vira duradharsha gambhirye sagaropamah
Shokopahatavigyana nashtasangya ivabhavan
29.5
अनुस्मरन्तो जननीं ततस्ते कुरुनन्दनाः
कथं नु वृद्धमिथुनं वहत्यद्य पृथा कृशा
Anusmaranto jananim tataste kurunandanah
Katham nu vriddhamithunam vahatyadya pritha krisha
29.6
कथं च स महीपालो हतपुत्रो निराश्रयः
पत्न्या सह वसत्येको वने श्वापदसेविते
Katham cha sa mahipalo hataputro nirashrayah
Patnya saha vasatyeko vane shvapadasevite
29.7
सा च देवी महाभागा गान्धारी हतबान्धवा
पतिमन्धं कथं वृद्धमन्वेति विजने वने
Sa cha devi mahabhaga gandhari hatabandhava
Patimandham katham vriddhamanveti vijane vane
29.8
एवं तेषां कथयतामौत्सुक्यमभवत्तदा
गमने चाभवद्बुद्धिर्धृतराष्ट्रदिदृक्षया
Evam tesham kathayatamautsukyamabhavattada
Gamane chabhavadbuddhirdhritarashtradidrikshaya
29.9
सहदेवस्तु राजानं प्रणिपत्येदमब्रवीत्
अहो मे भवतो दृष्टं हृदयं गमनं प्रति
Sahadevastu rajanam pranipatyedamabravit
Aho me bhavato drishtam hridayam gamanam prati
29.10
न हि त्वा गौरवेणाहमशकं वक्तुमात्मना
गमनं प्रति राजेन्द्र तदिदं समुपस्थितम्
Na hi tva gauravenahamashakam vaktumatmana
Gamanam prati rajendra tadidam samupasthitam
29.11
दिष्ट्या द्रक्ष्यामि तां कुन्तीं वर्तयन्तीं तपस्विनीम्
जटिलां तापसीं वृद्धां कुशकाशपरिक्षताम्
Dishtya drakshyami tam kuntim vartayantim tapasvinim
Jatilam tapasim vriddham kushakashaparikshatam
29.12
प्रासादहर्म्यसंवृद्धामत्यन्तसुखभागिनीम्
कदा नु जननीं श्रान्तां द्रक्ष्यामि भृशदुःखिताम्
Prasadaharmyasanvriddhamatyantasukhabhaginim
Kada nu jananim shrantam drakshyami bhrishaduhkhitam
29.13
अनित्याः खलु मर्त्यानां गतयो भरतर्षभ
कुन्ती राजसुता यत्र वसत्यसुखिनी वने
Anityah khalu martyanam gatayo bharatarshabha
Kunti rajasuta yatra vasatyasukhini vane
29.14
सहदेववचः श्रुत्वा द्रौपदी योषितां वरा
उवाच देवी राजानमभिपूज्याभिनन्द्य च
Sahadevavachah shrutva draupadi yoshitam vara
Uvacha devi rajanamabhipujyabhinandya cha
29.15
कदा द्रक्ष्यामि तां देवीं यदि जीवति सा पृथा
जीवन्त्या ह्यद्य नः प्रीतिर्भविष्यति नराधिप
Kada drakshyami tam devim yadi jivati sa pritha
Jivantya hyadya nah pritirbhavishyati naradhipa
29.16
एषा तेऽस्तु मतिर्नित्यं धर्मे ते रमतां मनः
योऽद्य त्वमस्मान्राजेन्द्र श्रेयसा योजयिष्यसि
Esha testu matirnityam dharme te ramatam manah
Yodya tvamasmanrajendra shreyasa yojayishyasi
29.17
अग्रपादस्थितं चेमं विद्धि राजन्वधूजनम्
काङ्क्षन्तं दर्शनं कुन्त्या गान्धार्याः श्वशुरस्य च
Agrapadasthitam chemam viddhi rajanvadhujanam
Kankshantam darshanam kuntya gandharyah shvashurasya cha
29.18
इत्युक्तः स नृपो देव्या पाञ्चाल्या भरतर्षभ
सेनाध्यक्षान्समानाय्य सर्वानिदमथाब्रवीत्
Ityuktah sa nripo devya panchalya bharatarshabha
Senadhyakshansamanayya sarvanidamathabravit
29.19
निर्यातयत मे सेनां प्रभूतरथकुञ्जराम्
द्रक्ष्यामि वनसंस्थं च धृतराष्ट्रं महीपतिम्
Niryatayata me senam prabhutarathakunjaram
Drakshyami vanasanstham cha dhritarashtram mahipatim
29.20
स्त्र्यध्यक्षांश्चाब्रवीद्राजा यानानि विविधानि मे
सज्जीक्रियन्तां सर्वाणि शिबिकाश्च सहस्रशः
Stryadhyakshanshchabravidraja yanani vividhani me
Sajjikriyantam sarvani shibikashcha sahasrashah
29.21
शकटापणवेशाश्च कोशशिल्पिन एव च
निर्यान्तु कोशपालाश्च कुरुक्षेत्राश्रमं प्रति
Shakatapanaveshashcha koshashilpina eva cha
Niryantu koshapalashcha kurukshetrashramam prati
29.22
यश्च पौरजनः कश्चिद्द्रष्टुमिच्छति पार्थिवम्
अनावृतः सुविहितः स च यातु सुरक्षितः
Yashcha paurajanah kashchiddrashtumichchhati parthivam
Anavritah suvihitah sa cha yatu surakshitah
29.23
सूदाः पौरोगवाश्चैव सर्वं चैव महानसम्
विविधं भक्ष्यभोज्यं च शकटैरुह्यतां मम
Sudah paurogavashchaiva sarvam chaiva mahanasam
Vividham bhakshyabhojyam cha shakatairuhyatam mama
29.24
प्रयाणं घुष्यतां चैव श्वोभूत इति मा चिरम्
क्रियन्तां पथि चाप्यद्य वेश्मानि विविधानि च
Prayanam ghushyatam chaiva shvobhuta iti ma chiram
Kriyantam pathi chapyadya veshmani vividhani cha
29.25
एवमाज्ञाप्य राजा स भ्रातृभिः सह पाण्डवः
श्वोभूते निर्ययौ राजा सस्त्रीबालपुरस्कृतः
Evamagyapya raja sa bhratribhih saha pandavah
Shvobhute niryayau raja sastribalapuraskritah
29.26
स बहिर्दिवसानेवं जनौघं परिपालयन्
न्यवसन्नृपतिः पञ्च ततोऽगच्छद्वनं प्रति
Sa bahirdivasanevam janaugham paripalayan
Nyavasannripatih pancha tatogachchhadvanam prati