UtshovChapter 24
24.1
वैशंपायन उवाच
कुन्त्यास्तु वचनं श्रुत्वा पाण्डवा राजसत्तम
व्रीडिताः संन्यवर्तन्त पाञ्चाल्या सहितानघाः
Vaishampayana uvacha
Kuntyastu vachanam shrutva pandava rajasattama
Vriditah sannyavartanta panchalya sahitanaghah
24.2
ततः शब्दो महानासीत्सर्वेषामेव भारत
अन्तःपुराणां रुदतां दृष्ट्वा कुन्तीं तथागताम्
Tatah shabdo mahanasitsarveshameva bharata
Antahpuranam rudatam drishtva kuntim tathagatam
24.3
प्रदक्षिणमथावृत्य राजानं पाण्डवास्तदा
अभिवाद्य न्यवर्तन्त पृथां तामनिवर्त्य वै
Pradakshinamathavritya rajanam pandavastada
Abhivadya nyavartanta pritham tamanivartya vai
24.4
ततोऽब्रवीन्महाराजो धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः
गान्धारीं विदुरं चैव समाभाष्य निगृह्य च
Tatobravinmaharajo dhritarashtrombikasutah
Gandharim viduram chaiva samabhashya nigrihya cha
24.5
युधिष्ठिरस्य जननी देवी साधु निवर्त्यताम्
यथा युधिष्ठिरः प्राह तत्सर्वं सत्यमेव हि
Yudhishthirasya janani devi sadhu nivartyatam
Yatha yudhishthirah praha tatsarvam satyameva hi
24.6
पुत्रैश्वर्यं महदिदमपास्य च महाफलम्
का नु गच्छेद्वनं दुर्गं पुत्रानुत्सृज्य मूढवत्
Putraishvaryam mahadidamapasya cha mahaphalam
Ka nu gachchhedvanam durgam putranutsrijya mudhavat
24.7
राज्यस्थया तपस्तप्तं दानं दत्तं व्रतं कृतम्
अनया शक्यमद्येह श्रूयतां च वचो मम
Rajyasthaya tapastaptam danam dattam vratam kritam
Anaya shakyamadyeha shruyatam cha vacho mama
24.8
गान्धारि परितुष्टोऽस्मि वध्वाः शुश्रूषणेन वै
तस्मात्त्वमेनां धर्मज्ञे समनुज्ञातुमर्हसि
Gandhari paritushtosmi vadhvah shushrushanena vai
Tasmattvamenam dharmagye samanugyatumarhasi
24.9
इत्युक्ता सौबलेयी तु राज्ञा कुन्तीमुवाच ह
तत्सर्वं राजवचनं स्वं च वाक्यं विशेषवत्
Ityukta saubaleyi tu ragya kuntimuvacha ha
Tatsarvam rajavachanam svam cha vakyam visheshavat
24.10
न च सा वनवासाय देवीं कृतमतिं तदा
शक्नोत्युपावर्तयितुं कुन्तीं धर्मपरां सतीम्
Na cha sa vanavasaya devim kritamatim tada
Shaknotyupavartayitum kuntim dharmaparam satim
24.11
तस्यास्तु तं स्थिरं ज्ञात्वा व्यवसायं कुरुस्त्रियः
निवृत्तांश्च कुरुश्रेष्ठान्दृष्ट्वा प्ररुरुदुस्तदा
Tasyastu tam sthiram gyatva vyavasayam kurustriyah
Nivrittanshcha kurushreshthandrishtva prarurudustada
24.12
उपावृत्तेषु पार्थेषु सर्वेष्वन्तःपुरेषु च
ययौ राजा महाप्राज्ञो धृतराष्ट्रो वनं तदा
Upavritteshu partheshu sarveshvantahpureshu cha
Yayau raja mahapragyo dhritarashtro vanam tada
24.13
पाण्डवा अपि दीनास्ते दुःखशोकपरायणाः
यानैः स्त्रीसहिताः सर्वे पुरं प्रविविशुस्तदा
Pandava api dinaste duhkhashokaparayanah
Yanaih strisahitah sarve puram pravivishustada
24.14
तदहृष्टमिवाकूजं गतोत्सवमिवाभवत्
नगरं हास्तिनपुरं सस्त्रीवृद्धकुमारकम्
Tadahrishtamivakujam gatotsavamivabhavat
Nagaram hastinapuram sastrivriddhakumarakam
24.15
सर्वे चासन्निरुत्साहाः पाण्डवा जातमन्यवः
कुन्त्या हीनाः सुदुःखार्ता वत्सा इव विनाकृताः
Sarve chasannirutsahah pandava jatamanyavah
Kuntya hinah suduhkharta vatsa iva vinakritah
24.16
धृतराष्ट्रस्तु तेनाह्ना गत्वा सुमहदन्तरम्
ततो भागीरथीतीरे निवासमकरोत्प्रभुः
Dhritarashtrastu tenahna gatva sumahadantaram
Tato bhagirathitire nivasamakarotprabhuh
24.17
प्रादुष्कृता यथान्यायमग्नयो वेदपारगैः
व्यराजन्त द्विजश्रेष्ठैस्तत्र तत्र तपोधनैः
प्रादुष्कृताग्निरभवत्स च वृद्धो नराधिपः
Pradushkrita yathanyayamagnayo vedaparagaih
Vyarajanta dvijashreshthaistatra tatra tapodhanaih
Pradushkritagnirabhavatsa cha vriddho naradhipah
24.18
स राजाग्नीन्पर्युपास्य हुत्वा च विधिवत्तदा
संध्यागतं सहस्रांशुमुपातिष्ठत भारत
Sa rajagninparyupasya hutva cha vidhivattada
Sandhyagatam sahasranshumupatishthata bharata
24.19
विदुरः संजयश्चैव राज्ञः शय्यां कुशैस्ततः
चक्रतुः कुरुवीरस्य गान्धार्याश्चाविदूरतः
Vidurah sanjayashchaiva ragyah shayyam kushaistatah
Chakratuh kuruvirasya gandharyashchaviduratah
24.20
गान्धार्याः संनिकर्षे तु निषसाद कुशेष्वथ
युधिष्ठिरस्य जननी कुन्ती साधुव्रते स्थिता
Gandharyah sannikarshe tu nishasada kusheshvatha
Yudhishthirasya janani kunti sadhuvrate sthita
24.21
तेषां संश्रवणे चापि निषेदुर्विदुरादयः
याजकाश्च यथोद्देशं द्विजा ये चानुयायिनः
Tesham sanshravane chapi nishedurviduradayah
Yajakashcha yathoddesham dvija ye chanuyayinah
24.22
प्राधीतद्विजमुख्या सा संप्रज्वालितपावका
बभूव तेषां रजनी ब्राह्मीव प्रीतिवर्धनी
Pradhitadvijamukhya sa samprajvalitapavaka
Babhuva tesham rajani brahmiva pritivardhani
24.23
ततो रात्र्यां व्यतीतायां कृतपूर्वाह्णिकक्रियाः
हुत्वाग्निं विधिवत्सर्वे प्रययुस्ते यथाक्रमम्
उदङ्मुखा निरीक्षन्त उपवासपरायणाः
Tato ratryam vyatitayam kritapurvahnikakriyah
Hutvagnim vidhivatsarve prayayuste yathakramam
Udanmukha nirikshanta upavasaparayanah
24.24
स तेषामतिदुःखोऽभून्निवासः प्रथमेऽहनि
शोचतां शोच्यमानानां पौरजानपदैर्जनैः
Sa teshamatiduhkhobhunnivasah prathamehani
Shochatam shochyamananam paurajanapadairjanaih