UtshovChapter 13
13.1
युधिष्ठिर उवाच
एवमेतत्करिष्यामि यथात्थ पृथिवीपते
भूयश्चैवानुशास्योऽहं भवता पार्थिवर्षभ
Yudhishthira uvacha
Evametatkarishyami yathattha prithivipate
Bhuyashchaivanushasyoham bhavata parthivarshabha
13.2
भीष्मे स्वर्गमनुप्राप्ते गते च मधुसूदने
विदुरे संजये चैव कोऽन्यो मां वक्तुमर्हति
Bhishme svargamanuprapte gate cha madhusudane
Vidure sanjaye chaiva konyo mam vaktumarhati
13.3
यत्तु मामनुशास्तीह भवानद्य हिते स्थितः
कर्तास्म्येतन्महीपाल निर्वृतो भव भारत
Yattu mamanushastiha bhavanadya hite sthitah
Kartasmyetanmahipala nirvrito bhava bharata
13.4
वैशंपायन उवाच
एवमुक्तः स राजर्षिर्धर्मराजेन धीमता
कौन्तेयं समनुज्ञातुमियेष भरतर्षभ
Vaishampayana uvacha
Evamuktah sa rajarshirdharmarajena dhimata
Kaunteyam samanugyatumiyesha bharatarshabha
13.5
पुत्र विश्रम्यतां तावन्ममापि बलवाञ्श्रमः
इत्युक्त्वा प्राविशद्राजा गान्धार्या भवनं तदा
Putra vishramyatam tavanmamapi balavanshramah
Ityuktva pravishadraja gandharya bhavanam tada
13.6
तमासनगतं देवी गान्धारी धर्मचारिणी
उवाच काले कालज्ञा प्रजापतिसमं पतिम्
Tamasanagatam devi gandhari dharmacharini
Uvacha kale kalagya prajapatisamam patim
13.7
अनुज्ञातः स्वयं तेन व्यासेनापि महर्षिणा
युधिष्ठिरस्यानुमते कदारण्यं गमिष्यसि
Anugyatah svayam tena vyasenapi maharshina
Yudhishthirasyanumate kadaranyam gamishyasi
13.8
धृतराष्ट्र उवाच
गान्धार्यहमनुज्ञातः स्वयं पित्रा महात्मना
युधिष्ठिरस्यानुमते गन्तास्मि नचिराद्वनम्
Dhritarashtra uvacha
Gandharyahamanugyatah svayam pitra mahatmana
Yudhishthirasyanumate gantasmi nachiradvanam
13.9
अहं हि नाम सर्वेषां तेषां दुर्द्यूतदेविनाम्
पुत्राणां दातुमिच्छामि प्रेत्यभावानुगं वसु
सर्वप्रकृतिसांनिध्यं कारयित्वा स्ववेश्मनि
Aham hi nama sarvesham tesham durdyutadevinam
Putranam datumichchhami pretyabhavanugam vasu
Sarvaprakritisannidhyam karayitva svaveshmani
13.10
वैशंपायन उवाच
इत्युक्त्वा धर्मराजाय प्रेषयामास पार्थिवः
स च तद्वचनात्सर्वं समानिन्ये महीपतिः
Vaishampayana uvacha
Ityuktva dharmarajaya preshayamasa parthivah
Sa cha tadvachanatsarvam samaninye mahipatih
13.11
ततो निष्क्रम्य नृपतिस्तस्मादन्तःपुरात्तदा
सर्वं सुहृज्जनं चैव सर्वाश्च प्रकृतीस्तथा
समवेतांश्च तान्सर्वान्पौरजानपदानथ
Tato nishkramya nripatistasmadantahpurattada
Sarvam suhrijjanam chaiva sarvashcha prakritistatha
Samavetanshcha tansarvanpaurajanapadanatha
13.12
ब्राह्मणांश्च महीपालान्नानादेशसमागतान्
ततः प्राह महातेजा धृतराष्ट्रो महीपतिः
Brahmananshcha mahipalannanadeshasamagatan
Tatah praha mahateja dhritarashtro mahipatih
13.13
शृण्वन्त्येकाग्रमनसो ब्राह्मणाः कुरुजाङ्गलाः
क्षत्रियाश्चैव वैश्याश्च शूद्राश्चैव समागताः
Shrinvantyekagramanaso brahmanah kurujangalah
Kshatriyashchaiva vaishyashcha shudrashchaiva samagatah
13.14
भवन्तः कुरवश्चैव बहुकालं सहोषिताः
परस्परस्य सुहृदः परस्परहिते रताः
Bhavantah kuravashchaiva bahukalam sahoshitah
Parasparasya suhridah parasparahite ratah
13.15
यदिदानीमहं ब्रूयामस्मिन्काल उपस्थिते
तथा भवद्भिः कर्तव्यमविचार्य वचो मम
Yadidanimaham bruyamasminkala upasthite
Tatha bhavadbhih kartavyamavicharya vacho mama
13.16
अरण्यगमने बुद्धिर्गान्धारीसहितस्य मे
व्यासस्यानुमते राज्ञस्तथा कुन्तीसुतस्य च
भवन्तोऽप्यनुजानन्तु मा वोऽन्या भूद्विचारणा
Aranyagamane buddhirgandharisahitasya me
Vyasasyanumate ragyastatha kuntisutasya cha
Bhavantopyanujanantu ma vonya bhudvicharana
13.17
अस्माकं भवतां चैव येयं प्रीतिर्हि शाश्वती
न चान्येष्वस्ति देशेषु राज्ञामिति मतिर्मम
Asmakam bhavatam chaiva yeyam pritirhi shashvati
Na chanyeshvasti desheshu ragyamiti matirmama
13.18
श्रान्तोऽस्मि वयसानेन तथा पुत्रविनाकृतः
उपवासकृशश्चास्मि गान्धारीसहितोऽनघाः
Shrantosmi vayasanena tatha putravinakritah
Upavasakrishashchasmi gandharisahitonaghah
13.19
युधिष्ठिरगते राज्ये प्राप्तश्चास्मि सुखं महत्
मन्ये दुर्योधनैश्वर्याद्विशिष्टमिति सत्तमाः
Yudhishthiragate rajye praptashchasmi sukham mahat
Manye duryodhanaishvaryadvishishtamiti sattamah
13.20
मम त्वन्धस्य वृद्धस्य हतपुत्रस्य का गतिः
ऋते वनं महाभागास्तन्मानुज्ञातुमर्हथ
Mama tvandhasya vriddhasya hataputrasya ka gatih
Rite vanam mahabhagastanmanugyatumarhatha
13.21
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते कुरुजाङ्गलाः
बाष्पसंदिग्धया वाचा रुरुदुर्भरतर्षभ
Tasya tadvachanam shrutva sarve te kurujangalah
Bashpasandigdhaya vacha rurudurbharatarshabha
13.22
तानविब्रुवतः किंचिद्दुःखशोकपरायणान्
पुनरेव महातेजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम्
Tanavibruvatah kinchidduhkhashokaparayanan
Punareva mahateja dhritarashtrobravididam