UtshovChapter 10
10.1
धृतराष्ट्र उवाच
व्यवहाराश्च ते तात नित्यमाप्तैरधिष्ठिताः
योज्यास्तुष्टैर्हितै राजन्नित्यं चारैरनुष्ठिताः
Dhritarashtra uvacha
Vyavaharashcha te tata nityamaptairadhishthitah
Yojyastushtairhitai rajannityam charairanushthitah
10.2
परिमाणं विदित्वा च दण्डं दण्ड्येषु भारत
प्रणयेयुर्यथान्यायं पुरुषास्ते युधिष्ठिर
Parimanam viditva cha dandam dandyeshu bharata
Pranayeyuryathanyayam purushaste yudhishthira
10.3
आदानरुचयश्चैव परदाराभिमर्शकाः
उग्रदण्डप्रधानाश्च मिथ्या व्याहारिणस्तथा
Adanaruchayashchaiva paradarabhimarshakah
Ugradandapradhanashcha mithya vyaharinastatha
10.4
आक्रोष्टारश्च लुब्धाश्च हन्तारः साहसप्रियाः
सभाविहारभेत्तारो वर्णानां च प्रदूषकाः
हिरण्यदण्ड्या वध्याश्च कर्तव्या देशकालतः
Akroshtarashcha lubdhashcha hantarah sahasapriyah
Sabhaviharabhettaro varnanam cha pradushakah
Hiranyadandya vadhyashcha kartavya deshakalatah
10.5
प्रातरेव हि पश्येथा ये कुर्युर्व्ययकर्म ते
अलंकारमथो भोज्यमत ऊर्ध्वं समाचरेः
Pratareva hi pashyetha ye kuryurvyayakarma te
Alankaramatho bhojyamata urdhvam samachareh
10.6
पश्येथाश्च ततो योधान्सदा त्वं परिहर्षयन्
दूतानां च चराणां च प्रदोषस्ते सदा भवेत्
Pashyethashcha tato yodhansada tvam pariharshayan
Dutanam cha charanam cha pradoshaste sada bhavet
10.7
सदा चापररात्रं ते भवेत्कार्यार्थनिर्णये
मध्यरात्रे विहारस्ते मध्याह्ने च सदा भवेत्
Sada chapararatram te bhavetkaryarthanirnaye
Madhyaratre viharaste madhyahne cha sada bhavet
10.8
सर्वे त्वात्ययिकाः कालाः कार्याणां भरतर्षभ
तथैवालंकृतः काले तिष्ठेथा भूरिदक्षिणः
चक्रवत्कर्मणां तात पर्यायो ह्येष नित्यशः
Sarve tvatyayikah kalah karyanam bharatarshabha
Tathaivalankritah kale tishthetha bhuridakshinah
Chakravatkarmanam tata paryayo hyesha nityashah
10.9
कोशस्य संचये यत्नं कुर्वीथा न्यायतः सदा
द्विविधस्य महाराज विपरीतं विवर्जयेः
Koshasya sanchaye yatnam kurvitha nyayatah sada
Dvividhasya maharaja viparitam vivarjayeh
10.10
चारैर्विदित्वा शत्रूंश्च ये ते राज्यान्तरायिणः
तानाप्तैः पुरुषैर्दूराद्घातयेथाः परस्परम्
Charairviditva shatrunshcha ye te rajyantarayinah
Tanaptaih purushairduradghatayethah parasparam
10.11
कर्मदृष्ट्याथ भृत्यांस्त्वं वरयेथाः कुरूद्वह
कारयेथाश्च कर्माणि युक्तायुक्तैरधिष्ठितैः
Karmadrishtyatha bhrityanstvam varayethah kurudvaha
Karayethashcha karmani yuktayuktairadhishthitaih
10.12
सेनाप्रणेता च भवेत्तव तात दृढव्रतः
शूरः क्लेशसहश्चैव प्रियश्च तव मानवः
Senapraneta cha bhavettava tata dridhavratah
Shurah kleshasahashchaiva priyashcha tava manavah
10.13
सर्वे जानपदाश्चैव तव कर्माणि पाण्डव
पौरोगवाश्च सभ्याश्च कुर्युर्ये व्यवहारिणः
Sarve janapadashchaiva tava karmani pandava
Paurogavashcha sabhyashcha kuryurye vyavaharinah
10.14
स्वरन्ध्रं पररन्ध्रं च स्वेषु चैव परेषु च
उपलक्षयितव्यं ते नित्यमेव युधिष्ठिर
Svarandhram pararandhram cha sveshu chaiva pareshu cha
Upalakshayitavyam te nityameva yudhishthira
10.15
देशान्तरस्थाश्च नरा विक्रान्ताः सर्वकर्मसु
मात्राभिरनुरूपाभिरनुग्राह्या हितास्त्वया
Deshantarasthashcha nara vikrantah sarvakarmasu
Matrabhiranurupabhiranugrahya hitastvaya
10.16
गुणार्थिनां गुणः कार्यो विदुषां ते जनाधिप
अविचाल्याश्च ते ते स्युर्यथा मेरुर्महागिरिः
Gunarthinam gunah karyo vidusham te janadhipa
Avichalyashcha te te syuryatha merurmahagirih