UtshovChapter 89
89.1
युधिष्ठिर उवाच
श्रुतं प्रियमिदं कृष्ण यत्त्वमर्हसि भाषितुम्
तन्मेऽमृतरसप्रख्यं मनो ह्लादयते विभो
Yudhishthira uvacha
Shrutam priyamidam krishna yattvamarhasi bhashitum
Tanmemritarasaprakhyam mano hladayate vibho
89.2
बहूनि किल युद्धानि विजयस्य नराधिपैः
पुनरासन्हृषीकेश तत्र तत्रेति मे श्रुतम्
Bahuni kila yuddhani vijayasya naradhipaih
Punarasanhrishikesha tatra tatreti me shrutam
89.3
मन्निमित्तं हि स सदा पार्थः सुखविवर्जितः
अतीव विजयो धीमानिति मे दूयते मनः
Mannimittam hi sa sada parthah sukhavivarjitah
Ativa vijayo dhimaniti me duyate manah
89.4
संचिन्तयामि वार्ष्णेय सदा कुन्तीसुतं रहः
किं नु तस्य शरीरेऽस्ति सर्वलक्षणपूजिते
अनिष्टं लक्षणं कृष्ण येन दुःखान्युपाश्नुते
Sanchintayami varshneya sada kuntisutam rahah
Kim nu tasya shariresti sarvalakshanapujite
Anishtam lakshanam krishna yena duhkhanyupashnute
89.5
अतीव दुःखभागी स सततं कुन्तिनन्दनः
न च पश्यामि बीभत्सोर्निन्द्यं गात्रेषु किंचन
श्रोतव्यं चेन्मयैतद्वै तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
Ativa duhkhabhagi sa satatam kuntinandanah
Na cha pashyami bibhatsornindyam gatreshu kinchana
Shrotavyam chenmayaitadvai tanme vyakhyatumarhasi
89.6
इत्युक्तः स हृषीकेशो ध्यात्वा सुमहदन्तरम्
राजानं भोजराजन्यवर्धनो विष्णुरब्रवीत्
Ityuktah sa hrishikesho dhyatva sumahadantaram
Rajanam bhojarajanyavardhano vishnurabravit
89.7
न ह्यस्य नृपते किंचिदनिष्टमुपलक्षये
ऋते पुरुषसिंहस्य पिण्डिकेऽस्यातिकायतः
Na hyasya nripate kinchidanishtamupalakshaye
Rite purushasinhasya pindikesyatikayatah
89.8
ताभ्यां स पुरुषव्याघ्रो नित्यमध्वसु युज्यते
न ह्यन्यदनुपश्यामि येनासौ दुःखभाग्जयः
Tabhyam sa purushavyaghro nityamadhvasu yujyate
Na hyanyadanupashyami yenasau duhkhabhagjayah
89.9
इत्युक्तः स कुरुश्रेष्ठस्तथ्यं कृष्णेन धीमता
प्रोवाच वृष्णिशार्दूलमेवमेतदिति प्रभो
Ityuktah sa kurushreshthastathyam krishnena dhimata
Provacha vrishnishardulamevametaditi prabho
89.10
कृष्णा तु द्रौपदी कृष्णं तिर्यक्सासूयमैक्षत
प्रतिजग्राह तस्यास्तं प्रणयं चापि केशिहा
सख्युः सखा हृषीकेशः साक्षादिव धनंजयः
Krishna tu draupadi krishnam tiryaksasuyamaikshata
Pratijagraha tasyastam pranayam chapi keshiha
Sakhyuh sakha hrishikeshah sakshadiva dhananjayah
89.11
तत्र भीमादयस्ते तु कुरवो यादवास्तथा
रेमुः श्रुत्वा विचित्रार्था धनंजयकथा विभो
Tatra bhimadayaste tu kuravo yadavastatha
Remuh shrutva vichitrartha dhananjayakatha vibho
89.12
तथा कथयतामेव तेषामर्जुनसंकथाः
उपायाद्वचनान्मर्त्यो विजयस्य महात्मनः
Tatha kathayatameva teshamarjunasankathah
Upayadvachananmartyo vijayasya mahatmanah
89.13
सोऽभिगम्य कुरुश्रेष्ठं नमस्कृत्य च बुद्धिमान्
उपायातं नरव्याघ्रमर्जुनं प्रत्यवेदयत्
Sobhigamya kurushreshtham namaskritya cha buddhiman
Upayatam naravyaghramarjunam pratyavedayat
89.14
तच्छ्रुत्वा नृपतिस्तस्य हर्षबाष्पाकुलेक्षणः
प्रियाख्याननिमित्तं वै ददौ बहु धनं तदा
Tachchhrutva nripatistasya harshabashpakulekshanah
Priyakhyananimittam vai dadau bahu dhanam tada
89.15
ततो द्वितीये दिवसे महाञ्शब्दो व्यवर्धत
आयाति पुरुषव्याघ्रे पाण्डवानां धुरंधरे
Tato dvitiye divase mahanshabdo vyavardhata
Ayati purushavyaghre pandavanam dhurandhare
89.16
ततो रेणुः समुद्भूतो विबभौ तस्य वाजिनः
अभितो वर्तमानस्य यथोच्चैःश्रवसस्तथा
Tato renuh samudbhuto vibabhau tasya vajinah
Abhito vartamanasya yathochchaihshravasastatha
89.17
तत्र हर्षकला वाचो नराणां शुश्रुवेऽर्जुनः
दिष्ट्यासि पार्थ कुशली धन्यो राजा युधिष्ठिरः
Tatra harshakala vacho naranam shushruverjunah
Dishtyasi partha kushali dhanyo raja yudhishthirah
89.18
कोऽन्यो हि पृथिवीं कृत्स्नामवजित्य सपार्थिवाम्
चारयित्वा हयश्रेष्ठमुपायायादृतेऽर्जुनम्
Konyo hi prithivim kritsnamavajitya saparthivam
Charayitva hayashreshthamupayayadriterjunam
89.19
ये व्यतीता महात्मानो राजानः सगरादयः
तेषामपीदृशं कर्म न किंचिदनुशुश्रुम
Ye vyatita mahatmano rajanah sagaradayah
Teshamapidrisham karma na kinchidanushushruma
89.20
नैतदन्ये करिष्यन्ति भविष्याः पृथिवीक्षितः
यत्त्वं कुरुकुलश्रेष्ठ दुष्करं कृतवानिह
Naitadanye karishyanti bhavishyah prithivikshitah
Yattvam kurukulashreshtha dushkaram kritavaniha
89.21
इत्येवं वदतां तेषां नॄणां श्रुतिसुखा गिरः
शृण्वन्विवेश धर्मात्मा फल्गुनो यज्ञसंस्तरम्
Ityevam vadatam tesham nrinam shrutisukha girah
Shrinvanvivesha dharmatma phalguno yagyasanstaram
89.22
ततो राजा सहामात्यः कृष्णश्च यदुनन्दनः
धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य ते तं प्रत्युद्ययुस्तदा
Tato raja sahamatyah krishnashcha yadunandanah
Dhritarashtram puraskritya te tam pratyudyayustada
89.23
सोऽभिवाद्य पितुः पादौ धर्मराजस्य धीमतः
भीमादींश्चापि संपूज्य पर्यष्वजत केशवम्
Sobhivadya pituh padau dharmarajasya dhimatah
Bhimadinshchapi sampujya paryashvajata keshavam
89.24
तैः समेत्यार्चितस्तान्स प्रत्यर्च्य च यथाविधि
विशश्रामाथ धर्मात्मा तीरं लब्ध्वेव पारगः
Taih sametyarchitastansa pratyarchya cha yathavidhi
Vishashramatha dharmatma tiram labdhveva paragah
89.25
एतस्मिन्नेव काले तु स राजा बभ्रुवाहनः
मातृभ्यां सहितो धीमान्कुरूनभ्याजगाम ह
Etasminneva kale tu sa raja babhruvahanah
Matribhyam sahito dhimankurunabhyajagama ha
89.26
स समेत्य कुरून्सर्वान्सर्वैस्तैरभिनन्दितः
प्रविवेश पितामह्याः कुन्त्या भवनमुत्तमम्
Sa sametya kurunsarvansarvaistairabhinanditah
Pravivesha pitamahyah kuntya bhavanamuttamam