Chapter 84
84.1
वैशंपायन उवाच
मागधेनार्चितो राजन्पाण्डवः श्वेतवाहनः
दक्षिणां दिशमास्थाय चारयामास तं हयम्
Vaishampayana uvacha
Magadhenarchito rajanpandavah shvetavahanah
Dakshinam dishamasthaya charayamasa tam hayam
84.2
ततः स पुनरावृत्य हयः कामचरो बली
आससाद पुरीं रम्यां चेदीनां शुक्तिसाह्वयाम्
Tatah sa punaravritya hayah kamacharo bali
Asasada purim ramyam chedinam shuktisahvayam
84.3
शरभेणार्चितस्तत्र शिशुपालात्मजेन सः
युद्धपूर्वेण मानेन पूजया च महाबलः
Sharabhenarchitastatra shishupalatmajena sah
Yuddhapurvena manena pujaya cha mahabalah
84.4
तत्रार्चितो ययौ राजंस्तदा स तुरगोत्तमः
काशीनन्ध्रान्कोसलांश्च किरातानथ तङ्गणान्
Tatrarchito yayau rajanstada sa turagottamah
Kashinandhrankosalanshcha kiratanatha tanganan
84.5
तत्र पूजां यथान्यायं प्रतिगृह्य स पाण्डवः
पुनरावृत्य कौन्तेयो दशार्णानगमत्तदा
Tatra pujam yathanyayam pratigrihya sa pandavah
Punaravritya kaunteyo dasharnanagamattada
84.6
तत्र चित्राङ्गदो नाम बलवान्वसुधाधिपः
तेन युद्धमभूत्तस्य विजयस्यातिभैरवम्
Tatra chitrangado nama balavanvasudhadhipah
Tena yuddhamabhuttasya vijayasyatibhairavam
84.7
तं चापि वशमानीय किरीटी पुरुषर्षभः
निषादराज्ञो विषयमेकलव्यस्य जग्मिवान्
Tam chapi vashamaniya kiriti purusharshabhah
Nishadaragyo vishayamekalavyasya jagmivan
84.8
एकलव्यसुतश्चैनं युद्धेन जगृहे तदा
ततश्चक्रे निषादैः स संग्रामं रोमहर्षणम्
Ekalavyasutashchainam yuddhena jagrihe tada
Tatashchakre nishadaih sa sangramam romaharshanam
84.9
ततस्तमपि कौन्तेयः समरेष्वपराजितः
जिगाय समरे वीरो यज्ञविघ्नार्थमुद्यतम्
Tatastamapi kaunteyah samareshvaparajitah
Jigaya samare viro yagyavighnarthamudyatam
84.10
स तं जित्वा महाराज नैषादिं पाकशासनिः
अर्चितः प्रययौ भूयो दक्षिणं सलिलार्णवम्
Sa tam jitva maharaja naishadim pakashasanih
Architah prayayau bhuyo dakshinam salilarnavam
84.11
तत्रापि द्रविडैरन्ध्रै रौद्रैर्माहिषकैरपि
तथा कोल्लगिरेयैश्च युद्धमासीत्किरीटिनः
Tatrapi dravidairandhrai raudrairmahishakairapi
Tatha kollagireyaishcha yuddhamasitkiritinah
84.12
तुरगस्य वशेनाथ सुराष्ट्रानभितो ययौ
गोकर्णमपि चासाद्य प्रभासमपि जग्मिवान्
Turagasya vashenatha surashtranabhito yayau
Gokarnamapi chasadya prabhasamapi jagmivan
84.13
ततो द्वारवतीं रम्यां वृष्णिवीराभिरक्षिताम्
आससाद हयः श्रीमान्कुरुराजस्य यज्ञियः
Tato dvaravatim ramyam vrishnivirabhirakshitam
Asasada hayah shrimankururajasya yagyiyah
84.14
तमुन्मथ्य हयश्रेष्ठं यादवानां कुमारकाः
प्रययुस्तांस्तदा राजन्नुग्रसेनो न्यवारयत्
Tamunmathya hayashreshtham yadavanam kumarakah
Prayayustanstada rajannugraseno nyavarayat
84.15
ततः पुर्या विनिष्क्रम्य वृष्ण्यन्धकपतिस्तदा
सहितो वसुदेवेन मातुलेन किरीटिनः
Tatah purya vinishkramya vrishnyandhakapatistada
Sahito vasudevena matulena kiritinah
84.16
तौ समेत्य कुरुश्रेष्ठं विधिवत्प्रीतिपूर्वकम्
परया भरतश्रेष्ठं पूजया समवस्थितौ
ततस्ताभ्यामनुज्ञातो ययौ येन हयो गतः
Tau sametya kurushreshtham vidhivatpritipurvakam
Paraya bharatashreshtham pujaya samavasthitau
Tatastabhyamanugyato yayau yena hayo gatah
84.17
ततः स पश्चिमं देशं समुद्रस्य तदा हयः
क्रमेण व्यचरत्स्फीतं ततः पञ्चनदं ययौ
Tatah sa pashchimam desham samudrasya tada hayah
Kramena vyacharatsphitam tatah panchanadam yayau
84.18
तस्मादपि स कौरव्य गान्धारविषयं हयः
विचचार यथाकामं कौन्तेयानुगतस्तदा
Tasmadapi sa kauravya gandharavishayam hayah
Vichachara yathakamam kaunteyanugatastada
84.19
तत्र गान्धारराजेन युद्धमासीन्महात्मनः
घोरं शकुनिपुत्रेण पूर्ववैरानुसारिणा
Tatra gandhararajena yuddhamasinmahatmanah
Ghoram shakuniputrena purvavairanusarina