UtshovChapter 82
82.1
अर्जुन उवाच
किमागमनकृत्यं ते कौरव्यकुलनन्दिनि
मणिपूरपतेर्मातुस्तथैव च रणाजिरे
Arjuna uvacha
Kimagamanakrityam te kauravyakulanandini
Manipurapatermatustathaiva cha ranajire
82.2
कच्चित्कुशलकामासि राज्ञोऽस्य भुजगात्मजे
मम वा चञ्चलापाङ्गे कच्चित्त्वं शुभमिच्छसि
Kachchitkushalakamasi ragyosya bhujagatmaje
Mama va chanchalapange kachchittvam shubhamichchhasi
82.3
कच्चित्ते पृथुलश्रोणि नाप्रियं शुभदर्शने
अकार्षमहमज्ञानादयं वा बभ्रुवाहनः
Kachchitte prithulashroni napriyam shubhadarshane
Akarshamahamagyanadayam va babhruvahanah
82.4
कच्चिच्च राजपुत्री ते सपत्नी चैत्रवाहिनी
चित्राङ्गदा वरारोहा नापराध्यति किंचन
Kachchichcha rajaputri te sapatni chaitravahini
Chitrangada vararoha naparadhyati kinchana
82.5
तमुवाचोरगपतेर्दुहिता प्रहसन्त्यथ
न मे त्वमपराद्धोऽसि न नृपो बभ्रुवाहनः
न जनित्री तथास्येयं मम या प्रेष्यवत्स्थिता
Tamuvachoragapaterduhita prahasantyatha
Na me tvamaparaddhosi na nripo babhruvahanah
Na janitri tathasyeyam mama ya preshyavatsthita
82.6
श्रूयतां यद्यथा चेदं मया सर्वं विचेष्टितम्
न मे कोपस्त्वया कार्यः शिरसा त्वां प्रसादये
Shruyatam yadyatha chedam maya sarvam vicheshtitam
Na me kopastvaya karyah shirasa tvam prasadaye
82.7
त्वत्प्रीत्यर्थं हि कौरव्य कृतमेतन्मयानघ
यत्तच्छृणु महाबाहो निखिलेन धनंजय
Tvatprityartham hi kauravya kritametanmayanagha
Yattachchhrinu mahabaho nikhilena dhananjaya
82.8
महाभारतयुद्धे यत्त्वया शांतनवो नृपः
अधर्मेण हतः पार्थ तस्यैषा निष्कृतिः कृता
Mahabharatayuddhe yattvaya shantanavo nripah
Adharmena hatah partha tasyaisha nishkritih krita
82.9
न हि भीष्मस्त्वया वीर युध्यमानो निपातितः
शिखण्डिना तु संसक्तस्तमाश्रित्य हतस्त्वया
Na hi bhishmastvaya vira yudhyamano nipatitah
Shikhandina tu sansaktastamashritya hatastvaya
82.10
तस्य शान्तिमकृत्वा तु त्यजेस्त्वं यदि जीवितम्
कर्मणा तेन पापेन पतेथा निरये ध्रुवम्
Tasya shantimakritva tu tyajestvam yadi jivitam
Karmana tena papena patetha niraye dhruvam
82.11
एषा तु विहिता शान्तिः पुत्राद्यां प्राप्तवानसि
वसुभिर्वसुधापाल गङ्गया च महामते
Esha tu vihita shantih putradyam praptavanasi
Vasubhirvasudhapala gangaya cha mahamate
82.12
पुरा हि श्रुतमेतद्वै वसुभिः कथितं मया
गङ्गायास्तीरमागम्य हते शांतनवे नृपे
Pura hi shrutametadvai vasubhih kathitam maya
Gangayastiramagamya hate shantanave nripe
82.13
आप्लुत्य देवा वसवः समेत्य च महानदीम्
इदमूचुर्वचो घोरं भागीरथ्या मते तदा
Aplutya deva vasavah sametya cha mahanadim
Idamuchurvacho ghoram bhagirathya mate tada
82.14
एष शांतनवो भीष्मो निहतः सव्यसाचिना
अयुध्यमानः संग्रामे संसक्तोऽन्येन भामिनि
Esha shantanavo bhishmo nihatah savyasachina
Ayudhyamanah sangrame sansaktonyena bhamini
82.15
तदनेनाभिषङ्गेण वयमप्यर्जुनं शुभे
शापेन योजयामेति तथास्त्विति च साब्रवीत्
Tadanenabhishangena vayamapyarjunam shubhe
Shapena yojayameti tathastviti cha sabravit
82.16
तदहं पितुरावेद्य भृशं प्रव्यथितेन्द्रिया
अभवं स च तच्छ्रुत्वा विषादमगमत्परम्
Tadaham pituravedya bhrisham pravyathitendriya
Abhavam sa cha tachchhrutva vishadamagamatparam
82.17
पिता तु मे वसून्गत्वा त्वदर्थं समयाचत
पुनः पुनः प्रसाद्यैनांस्त एनमिदमब्रुवन्
Pita tu me vasungatva tvadartham samayachata
Punah punah prasadyainansta enamidamabruvan
82.18
पुनस्तस्य महाभाग मणिपूरेश्वरो युवा
स एनं रणमध्यस्थं शरैः पातयिता भुवि
Punastasya mahabhaga manipureshvaro yuva
Sa enam ranamadhyastham sharaih patayita bhuvi
82.19
एवं कृते स नागेन्द्र मुक्तशापो भविष्यति
गच्छेति वसुभिश्चोक्तो मम चेदं शशंस सः
Evam krite sa nagendra muktashapo bhavishyati
Gachchheti vasubhishchokto mama chedam shashansa sah
82.20
तच्छ्रुत्वा त्वं मया तस्माच्छापादसि विमोक्षितः
न हि त्वां देवराजोऽपि समरेषु पराजयेत्
Tachchhrutva tvam maya tasmachchhapadasi vimokshitah
Na hi tvam devarajopi samareshu parajayet
82.21
आत्मा पुत्रः स्मृतस्तस्मात्तेनेहासि पराजितः
नात्र दोषो मम मतः कथं वा मन्यसे विभो
Atma putrah smritastasmattenehasi parajitah
Natra dosho mama matah katham va manyase vibho
82.22
इत्येवमुक्तो विजयः प्रसन्नात्माब्रवीदिदम्
सर्वं मे सुप्रियं देवि यदेतत्कृतवत्यसि
Ityevamukto vijayah prasannatmabravididam
Sarvam me supriyam devi yadetatkritavatyasi
82.23
इत्युक्त्वाथाब्रवीत्पुत्रं मणिपूरेश्वरं जयः
चित्राङ्गदायाः शृण्वन्त्याः कौरव्यदुहितुस्तथा
Ityuktvathabravitputram manipureshvaram jayah
Chitrangadayah shrinvantyah kauravyaduhitustatha
82.24
युधिष्ठिरस्याश्वमेधः परां चैत्रीं भविष्यति
तत्रागच्छेः सहामात्यो मातृभ्यां सहितो नृप
Yudhishthirasyashvamedhah param chaitrim bhavishyati
Tatragachchheh sahamatyo matribhyam sahito nripa
82.25
इत्येवमुक्तः पार्थेन स राजा बभ्रुवाहनः
उवाच पितरं धीमानिदमस्राविलेक्षणः
Ityevamuktah parthena sa raja babhruvahanah
Uvacha pitaram dhimanidamasravilekshanah
82.26
उपयास्यामि धर्मज्ञ भवतः शासनादहम्
अश्वमेधे महायज्ञे द्विजातिपरिवेषकः
Upayasyami dharmagya bhavatah shasanadaham
Ashvamedhe mahayagye dvijatipariveshakah
82.27
मम त्वनुग्रहार्थाय प्रविशस्व पुरं स्वकम्
भार्याभ्यां सह शत्रुघ्न मा भूत्तेऽत्र विचारणा
Mama tvanugraharthaya pravishasva puram svakam
Bharyabhyam saha shatrughna ma bhuttetra vicharana
82.28
उषित्वेह विशल्यस्त्वं सुखं स्वे वेश्मनि प्रभो
पुनरश्वानुगमनं कर्तासि जयतां वर
Ushitveha vishalyastvam sukham sve veshmani prabho
Punarashvanugamanam kartasi jayatam vara
82.29
इत्युक्तः स तु पुत्रेण तदा वानरकेतनः
स्मयन्प्रोवाच कौन्तेयस्तदा चित्राङ्गदासुतम्
Ityuktah sa tu putrena tada vanaraketanah
Smayanprovacha kaunteyastada chitrangadasutam
82.30
विदितं ते महाबाहो यथा दीक्षां चराम्यहम्
न स तावत्प्रवेक्ष्यामि पुरं ते पृथुलोचन
Viditam te mahabaho yatha diksham charamyaham
Na sa tavatpravekshyami puram te prithulochana
82.31
यथाकामं प्रयात्येष यज्ञियश्च तुरंगमः
स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि न स्थानं विद्यते मम
Yathakamam prayatyesha yagyiyashcha turangamah
Svasti testu gamishyami na sthanam vidyate mama
82.32
स तत्र विधिवत्तेन पूजितः पाकशासनिः
भार्याभ्यामभ्यनुज्ञातः प्रायाद्भरतसत्तमः
Sa tatra vidhivattena pujitah pakashasanih
Bharyabhyamabhyanugyatah prayadbharatasattamah