UtshovChapter 76
76.1
वैशंपायन उवाच
सैन्धवैरभवद्युद्धं ततस्तस्य किरीटिनः
हतशेषैर्महाराज हतानां च सुतैरपि
Vaishampayana uvacha
Saindhavairabhavadyuddham tatastasya kiritinah
Hatasheshairmaharaja hatanam cha sutairapi
76.2
तेऽवतीर्णमुपश्रुत्य विषयं श्वेतवाहनम्
प्रत्युद्ययुरमृष्यन्तो राजानः पाण्डवर्षभम्
Tevatirnamupashrutya vishayam shvetavahanam
Pratyudyayuramrishyanto rajanah pandavarshabham
76.3
अश्वं च तं परामृश्य विषयान्ते विषोपमाः
न भयं चक्रिरे पार्थाद्भीमसेनादनन्तरात्
Ashvam cha tam paramrishya vishayante vishopamah
Na bhayam chakrire parthadbhimasenadanantarat
76.4
तेऽविदूराद्धनुष्पाणिं यज्ञियस्य हयस्य च
बीभत्सुं प्रत्यपद्यन्त पदातिनमवस्थितम्
Teviduraddhanushpanim yagyiyasya hayasya cha
Bibhatsum pratyapadyanta padatinamavasthitam
76.5
ततस्ते तु महावीर्या राजानः पर्यवारयन्
जिगीषन्तो नरव्याघ्राः पूर्वं विनिकृता युधि
Tataste tu mahavirya rajanah paryavarayan
Jigishanto naravyaghrah purvam vinikrita yudhi
76.6
ते नामान्यथ गोत्राणि कर्माणि विविधानि च
कीर्तयन्तस्तदा पार्थं शरवर्षैरवाकिरन्
Te namanyatha gotrani karmani vividhani cha
Kirtayantastada partham sharavarshairavakiran
76.7
ते किरन्तः शरांस्तीक्ष्णान्वारणेन्द्रनिवारणान्
रणे जयमभीप्सन्तः कौन्तेयं पर्यवारयन्
Te kirantah sharanstikshnanvaranendranivaranan
Rane jayamabhipsantah kaunteyam paryavarayan
76.8
तेऽसमीक्ष्यैव तं वीरमुग्रकर्माणमाहवे
सर्वे युयुधिरे वीरा रथस्थास्तं पदातिनम्
Tesamikshyaiva tam viramugrakarmanamahave
Sarve yuyudhire vira rathasthastam padatinam
76.9
ते तमाजघ्निरे वीरं निवातकवचान्तकम्
संशप्तकनिहन्तारं हन्तारं सैन्धवस्य च
Te tamajaghnire viram nivatakavachantakam
Sanshaptakanihantaram hantaram saindhavasya cha
76.10
ततो रथसहस्रेण हयानामयुतेन च
कोष्ठकीकृत्य कौन्तेयं संप्रहृष्टमयोधयन्
Tato rathasahasrena hayanamayutena cha
Koshthakikritya kaunteyam samprahrishtamayodhayan
76.11
संस्मरन्तो वधं वीराः सिन्धुराजस्य धीमतः
जयद्रथस्य कौरव्य समरे सव्यसाचिना
Sansmaranto vadham virah sindhurajasya dhimatah
Jayadrathasya kauravya samare savyasachina
76.12
ततः पर्जन्यवत्सर्वे शरवृष्टिमवासृजन्
तैः कीर्णः शुशुभे पार्थो रविर्मेघान्तरे यथा
Tatah parjanyavatsarve sharavrishtimavasrijan
Taih kirnah shushubhe partho ravirmeghantare yatha
76.13
स शरैः समवच्छन्नो ददृशे पाण्डवर्षभः
पञ्जरान्तरसंचारी शकुन्त इव भारत
Sa sharaih samavachchhanno dadrishe pandavarshabhah
Panjarantarasanchari shakunta iva bharata
76.14
ततो हाहाकृतं सर्वं कौन्तेये शरपीडिते
त्रैलोक्यमभवद्राजन्रविश्चासीद्रजोरुणः
Tato hahakritam sarvam kaunteye sharapidite
Trailokyamabhavadrajanravishchasidrajorunah
76.15
ततो ववौ महाराज मारुतो रोमहर्षणः
राहुरग्रसदादित्यं युगपत्सोममेव च
Tato vavau maharaja maruto romaharshanah
Rahuragrasadadityam yugapatsomameva cha
76.16
उल्काश्च जघ्निरे सूर्यं विकीर्यन्त्यः समन्ततः
वेपथुश्चाभवद्राजन्कैलासस्य महागिरेः
Ulkashcha jaghnire suryam vikiryantyah samantatah
Vepathushchabhavadrajankailasasya mahagireh
76.17
मुमुचुश्चास्रमत्युष्णं दुःखशोकसमन्विताः
सप्तर्षयो जातभयास्तथा देवर्षयोऽपि च
Mumuchushchasramatyushnam duhkhashokasamanvitah
Saptarshayo jatabhayastatha devarshayopi cha
76.18
शशश्चाशु विनिर्भिद्य मण्डलं शशिनोऽपतत्
विपरीतस्तदा राजंस्तस्मिन्नुत्पातलक्षणे
Shashashchashu vinirbhidya mandalam shashinopatat
Viparitastada rajanstasminnutpatalakshane
76.19
रासभारुणसंकाशा धनुष्मन्तः सविद्युतः
आवृत्य गगनं मेघा मुमुचुर्मांसशोणितम्
Rasabharunasankasha dhanushmantah savidyutah
Avritya gaganam megha mumuchurmansashonitam
76.20
एवमासीत्तदा वीरे शरवर्षाभिसंवृते
लोकेऽस्मिन्भरतश्रेष्ठ तदद्भुतमिवाभवत्
Evamasittada vire sharavarshabhisanvrite
Lokesminbharatashreshtha tadadbhutamivabhavat
76.21
तस्य तेनावकीर्णस्य शरजालेन सर्वशः
मोहात्पपात गाण्डीवमावापश्च करादपि
Tasya tenavakirnasya sharajalena sarvashah
Mohatpapata gandivamavapashcha karadapi
76.22
तस्मिन्मोहमनुप्राप्ते शरजालं महत्तरम्
सैन्धवा मुमुचुस्तूर्णं गतसत्त्वे महारथे
Tasminmohamanuprapte sharajalam mahattaram
Saindhava mumuchusturnam gatasattve maharathe
76.23
ततो मोहसमापन्नं ज्ञात्वा पार्थं दिवौकसः
सर्वे वित्रस्तमनसस्तस्य शान्तिपराभवन्
Tato mohasamapannam gyatva partham divaukasah
Sarve vitrastamanasastasya shantiparabhavan
76.24
ततो देवर्षयः सर्वे तथा सप्तर्षयोऽपि च
ब्रह्मर्षयश्च विजयं जेपुः पार्थस्य धीमतः
Tato devarshayah sarve tatha saptarshayopi cha
Brahmarshayashcha vijayam jepuh parthasya dhimatah
76.25
ततः प्रदीपिते देवैः पार्थतेजसि पार्थिव
तस्थावचलवद्धीमान्संग्रामे परमास्त्रवित्
Tatah pradipite devaih parthatejasi parthiva
Tasthavachalavaddhimansangrame paramastravit
76.26
विचकर्ष धनुर्दिव्यं ततः कौरवनन्दनः
यन्त्रस्येवेह शब्दोऽभून्महांस्तस्य पुनः पुनः
Vichakarsha dhanurdivyam tatah kauravanandanah
Yantrasyeveha shabdobhunmahanstasya punah punah
76.27
ततः स शरवर्षाणि प्रत्यमित्रान्प्रति प्रभुः
ववर्ष धनुषा पार्थो वर्षाणीव सुरेश्वरः
Tatah sa sharavarshani pratyamitranprati prabhuh
Vavarsha dhanusha partho varshaniva sureshvarah
76.28
ततस्ते सैन्धवा योधाः सर्व एव सराजकाः
नादृश्यन्त शरैः कीर्णाः शलभैरिव पावकाः
Tataste saindhava yodhah sarva eva sarajakah
Nadrishyanta sharaih kirnah shalabhairiva pavakah
76.29
तस्य शब्देन वित्रेसुर्भयार्ताश्च विदुद्रुवुः
मुमुचुश्चाश्रु शोकार्ताः सुषुपुश्चापि सैन्धवाः
Tasya shabdena vitresurbhayartashcha vidudruvuh
Mumuchushchashru shokartah sushupushchapi saindhavah
76.30
तांस्तु सर्वान्नरश्रेष्ठः सर्वतो विचरन्बली
अलातचक्रवद्राजञ्शरजालैः समर्पयत्
Tanstu sarvannarashreshthah sarvato vicharanbali
Alatachakravadrajansharajalaih samarpayat
76.31
तदिन्द्रजालप्रतिमं बाणजालममित्रहा
व्यसृजद्दिक्षु सर्वासु महेन्द्र इव वज्रभृत्
Tadindrajalapratimam banajalamamitraha
Vyasrijaddikshu sarvasu mahendra iva vajrabhrit
76.32
मेघजालनिभं सैन्यं विदार्य स रविप्रभः
विबभौ कौरवश्रेष्ठः शरदीव दिवाकरः
Meghajalanibham sainyam vidarya sa raviprabhah
Vibabhau kauravashreshthah sharadiva divakarah