UtshovChapter 75
75.1
वैशंपायन उवाच
एवं त्रिरात्रमभवत्तद्युद्धं भरतर्षभ
अर्जुनस्य नरेन्द्रेण वृत्रेणेव शतक्रतोः
Vaishampayana uvacha
Evam triratramabhavattadyuddham bharatarshabha
Arjunasya narendrena vritreneva shatakratoh
75.2
ततश्चतुर्थे दिवसे वज्रदत्तो महाबलः
जहास सस्वनं हासं वाक्यं चेदमथाब्रवीत्
Tatashchaturthe divase vajradatto mahabalah
Jahasa sasvanam hasam vakyam chedamathabravit
75.3
अर्जुनार्जुन तिष्ठस्व न मे जीवन्विमोक्ष्यसे
त्वां निहत्य करिष्यामि पितुस्तोयं यथाविधि
Arjunarjuna tishthasva na me jivanvimokshyase
Tvam nihatya karishyami pitustoyam yathavidhi
75.4
त्वया वृद्धो मम पिता भगदत्तः पितुः सखा
हतो वृद्धोऽपचायित्वाच्छिशुं मामद्य योधय
Tvaya vriddho mama pita bhagadattah pituh sakha
Hato vriddhopachayitvachchhishum mamadya yodhaya
75.5
इत्येवमुक्त्वा संक्रुद्धो वज्रदत्तो नराधिपः
प्रेषयामास कौरव्य वारणं पाण्डवं प्रति
Ityevamuktva sankruddho vajradatto naradhipah
Preshayamasa kauravya varanam pandavam prati
75.6
संप्रेष्यमाणो नागेन्द्रो वज्रदत्तेन धीमता
उत्पतिष्यन्निवाकाशमभिदुद्राव पाण्डवम्
Sampreshyamano nagendro vajradattena dhimata
Utpatishyannivakashamabhidudrava pandavam
75.7
अग्रहस्तप्रमुक्तेन शीकरेण स फल्गुनम्
समुक्षत महाराज शैलं नील इवाम्बुदः
Agrahastapramuktena shikarena sa phalgunam
Samukshata maharaja shailam nila ivambudah
75.8
स तेन प्रेषितो राज्ञा मेघवन्निनदन्मुहुः
मुखाडम्बरघोषेण समाद्रवत फल्गुनम्
Sa tena preshito ragya meghavanninadanmuhuh
Mukhadambaraghoshena samadravata phalgunam
75.9
स नृत्यन्निव नागेन्द्रो वज्रदत्तप्रचोदितः
आससाद द्रुतं राजन्कौरवाणां महारथम्
Sa nrityanniva nagendro vajradattaprachoditah
Asasada drutam rajankauravanam maharatham
75.10
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य वज्रदत्तस्य वारणम्
गाण्डीवमाश्रित्य बली न व्यकम्पत शत्रुहा
Tamapatantam samprekshya vajradattasya varanam
Gandivamashritya bali na vyakampata shatruha
75.11
चुक्रोध बलवच्चापि पाण्डवस्तस्य भूपतेः
कार्यविघ्नमनुस्मृत्य पूर्ववैरं च भारत
Chukrodha balavachchapi pandavastasya bhupateh
Karyavighnamanusmritya purvavairam cha bharata
75.12
ततस्तं वारणं क्रुद्धः शरजालेन पाण्डवः
निवारयामास तदा वेलेव मकरालयम्
Tatastam varanam kruddhah sharajalena pandavah
Nivarayamasa tada veleva makaralayam
75.13
स नागप्रवरो वीर्यादर्जुनेन निवारितः
तस्थौ शरैर्वितुन्नाङ्गः श्वाविच्छललितो यथा
Sa nagapravaro viryadarjunena nivaritah
Tasthau sharairvitunnangah shvavichchhalalito yatha
75.14
निवारितं गजं दृष्ट्वा भगदत्तात्मजो नृपः
उत्ससर्ज शितान्बाणानर्जुने क्रोधमूर्छितः
Nivaritam gajam drishtva bhagadattatmajo nripah
Utsasarja shitanbananarjune krodhamurchhitah
75.15
अर्जुनस्तु महाराज शरैः शरविघातिभिः
वारयामास तानस्तांस्तदद्भुतमिवाभवत्
Arjunastu maharaja sharaih sharavighatibhih
Varayamasa tanastanstadadbhutamivabhavat
75.16
ततः पुनरतिक्रुद्धो राजा प्राग्ज्योतिषाधिपः
प्रेषयामास नागेन्द्रं बलवच्छ्वसनोपमम्
Tatah punaratikruddho raja pragjyotishadhipah
Preshayamasa nagendram balavachchhvasanopamam
75.17
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य बलवान्पाकशासनिः
नाराचमग्निसंकाशं प्राहिणोद्वारणं प्रति
Tamapatantam samprekshya balavanpakashasanih
Narachamagnisankasham prahinodvaranam prati
75.18
स तेन वारणो राजन्मर्मण्यभिहतो भृशम्
पपात सहसा भूमौ वज्ररुग्ण इवाचलः
Sa tena varano rajanmarmanyabhihato bhrisham
Papata sahasa bhumau vajrarugna ivachalah
75.19
स पतञ्शुशुभे नागो धनंजयशराहतः
विशन्निव महाशैलो महीं वज्रप्रपीडितः
Sa patanshushubhe nago dhananjayasharahatah
Vishanniva mahashailo mahim vajraprapiditah
75.20
तस्मिन्निपतिते नागे वज्रदत्तस्य पाण्डवः
तं न भेतव्यमित्याह ततो भूमिगतं नृपम्
Tasminnipatite nage vajradattasya pandavah
Tam na bhetavyamityaha tato bhumigatam nripam
75.21
अब्रवीद्धि महातेजाः प्रस्थितं मां युधिष्ठिरः
राजानस्ते न हन्तव्या धनंजय कथंचन
Abraviddhi mahatejah prasthitam mam yudhishthirah
Rajanaste na hantavya dhananjaya kathanchana
75.22
सर्वमेतन्नरव्याघ्र भवत्वेतावता कृतम्
योधाश्चापि न हन्तव्या धनंजय रणे त्वया
Sarvametannaravyaghra bhavatvetavata kritam
Yodhashchapi na hantavya dhananjaya rane tvaya
75.23
वक्तव्याश्चापि राजानः सर्वैः सह सुहृज्जनैः
युधिष्ठिरस्याश्वमेधो भवद्भिरनुभूयताम्
Vaktavyashchapi rajanah sarvaih saha suhrijjanaih
Yudhishthirasyashvamedho bhavadbhiranubhuyatam
75.24
इति भ्रातृवचः श्रुत्वा न हन्मि त्वां जनाधिप
उत्तिष्ठ न भयं तेऽस्ति स्वस्तिमान्गच्छ पार्थिव
Iti bhratrivachah shrutva na hanmi tvam janadhipa
Uttishtha na bhayam testi svastimangachchha parthiva
75.25
आगच्छेथा महाराज परां चैत्रीमुपस्थिताम्
तदाश्वमेधो भविता धर्मराजस्य धीमतः
Agachchhetha maharaja param chaitrimupasthitam
Tadashvamedho bhavita dharmarajasya dhimatah
75.26
एवमुक्तः स राजा तु भगदत्तात्मजस्तदा
तथेत्येवाब्रवीद्वाक्यं पाण्डवेनाभिनिर्जितः
Evamuktah sa raja tu bhagadattatmajastada
Tathetyevabravidvakyam pandavenabhinirjitah