UtshovChapter 71
71.1
वैशंपायन उवाच
एवमुक्तस्तु कृष्णेन धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
व्यासमामन्त्र्य मेधावी ततो वचनमब्रवीत्
Vaishampayana uvacha
Evamuktastu krishnena dharmaputro yudhishthirah
Vyasamamantrya medhavi tato vachanamabravit
71.2
यथा कालं भवान्वेत्ति हयमेधस्य तत्त्वतः
दीक्षयस्व तदा मा त्वं त्वय्यायत्तो हि मे क्रतुः
Yatha kalam bhavanvetti hayamedhasya tattvatah
Dikshayasva tada ma tvam tvayyayatto hi me kratuh
71.3
व्यास उवाच
अहं पैलोऽथ कौन्तेय याज्ञवल्क्यस्तथैव च
विधानं यद्यथाकालं तत्कर्तारो न संशयः
Vyasa uvacha
Aham pailotha kaunteya yagyavalkyastathaiva cha
Vidhanam yadyathakalam tatkartaro na sanshayah
71.4
चैत्र्यां हि पौर्णमास्यां च तव दीक्षा भविष्यति
संभाराः संभ्रियन्तां ते यज्ञार्थं पुरुषर्षभ
Chaitryam hi paurnamasyam cha tava diksha bhavishyati
Sambharah sambhriyantam te yagyartham purusharshabha
71.5
अश्वविद्याविदश्चैव सूता विप्राश्च तद्विदः
मेध्यमश्वं परीक्षन्तां तव यज्ञार्थसिद्धये
Ashvavidyavidashchaiva suta viprashcha tadvidah
Medhyamashvam parikshantam tava yagyarthasiddhaye
71.6
तमुत्सृज्य यथाशास्त्रं पृथिवीं सागराम्बराम्
स पर्येतु यशो नाम्ना तव पार्थिव वर्धयन्
Tamutsrijya yathashastram prithivim sagarambaram
Sa paryetu yasho namna tava parthiva vardhayan
71.7
वैशंपायन उवाच
इत्युक्तः स तथेत्युक्त्वा पाण्डवः पृथिवीपतिः
चकार सर्वं राजेन्द्र यथोक्तं ब्रह्मवादिना
संभाराश्चैव राजेन्द्र सर्वे संकल्पिताभवन्
Vaishampayana uvacha
Ityuktah sa tathetyuktva pandavah prithivipatih
Chakara sarvam rajendra yathoktam brahmavadina
Sambharashchaiva rajendra sarve sankalpitabhavan
71.8
स संभारान्समाहृत्य नृपो धर्मात्मजस्तदा
न्यवेदयदमेयात्मा कृष्णद्वैपायनाय वै
Sa sambharansamahritya nripo dharmatmajastada
Nyavedayadameyatma krishnadvaipayanaya vai
71.9
ततोऽब्रवीन्महातेजा व्यासो धर्मात्मजं नृपम्
यथाकालं यथायोगं सज्जाः स्म तव दीक्षणे
Tatobravinmahateja vyaso dharmatmajam nripam
Yathakalam yathayogam sajjah sma tava dikshane
71.10
स्फ्यश्च कूर्चश्च सौवर्णो यच्चान्यदपि कौरव
तत्र योग्यं भवेत्किंचित्तद्रौक्मं क्रियतामिति
Sphyashcha kurchashcha sauvarno yachchanyadapi kaurava
Tatra yogyam bhavetkinchittadraukmam kriyatamiti
71.11
अश्वश्चोत्सृज्यतामद्य पृथ्व्यामथ यथाक्रमम्
सुगुप्तश्च चरत्वेष यथाशास्त्रं युधिष्ठिर
Ashvashchotsrijyatamadya prithvyamatha yathakramam
Suguptashcha charatvesha yathashastram yudhishthira
71.12
युधिष्ठिर उवाच
अयमश्वो मया ब्रह्मन्नुत्सृष्टः पृथिवीमिमाम्
चरिष्यति यथाकामं तत्र वै संविधीयताम्
Yudhishthira uvacha
Ayamashvo maya brahmannutsrishtah prithivimimam
Charishyati yathakamam tatra vai sanvidhiyatam
71.13
पृथिवीं पर्यटन्तं हि तुरगं कामचारिणम्
कः पालयेदिति मुने तद्भवान्वक्तुमर्हति
Prithivim paryatantam hi turagam kamacharinam
Kah palayediti mune tadbhavanvaktumarhati
71.14
वैशंपायन उवाच
इत्युक्तः स तु राजेन्द्र कृष्णद्वैपायनोऽब्रवीत्
भीमसेनादवरजः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम्
Vaishampayana uvacha
Ityuktah sa tu rajendra krishnadvaipayanobravit
Bhimasenadavarajah shreshthah sarvadhanushmatam
71.15
जिष्णुः सहिष्णुर्धृष्णुश्च स एनं पालयिष्यति
शक्तः स हि महीं जेतुं निवातकवचान्तकः
Jishnuh sahishnurdhrishnushcha sa enam palayishyati
Shaktah sa hi mahim jetum nivatakavachantakah
71.16
तस्मिन्ह्यस्त्राणि दिव्यानि दिव्यं संहननं तथा
दिव्यं धनुश्चेषुधी च स एनमनुयास्यति
Tasminhyastrani divyani divyam sanhananam tatha
Divyam dhanushcheshudhi cha sa enamanuyasyati
71.17
स हि धर्मार्थकुशलः सर्वविद्याविशारदः
यथाशास्त्रं नृपश्रेष्ठ चारयिष्यति ते हयम्
Sa hi dharmarthakushalah sarvavidyavisharadah
Yathashastram nripashreshtha charayishyati te hayam
71.18
राजपुत्रो महाबाहुः श्यामो राजीवलोचनः
अभिमन्योः पिता वीरः स एनमनुयास्यति
Rajaputro mahabahuh shyamo rajivalochanah
Abhimanyoh pita virah sa enamanuyasyati
71.19
भीमसेनोऽपि तेजस्वी कौन्तेयोऽमितविक्रमः
समर्थो रक्षितुं राष्ट्रं नकुलश्च विशां पते
Bhimasenopi tejasvi kaunteyomitavikramah
Samartho rakshitum rashtram nakulashcha visham pate
71.20
सहदेवस्तु कौरव्य समाधास्यति बुद्धिमान्
कुटुम्बतन्त्रं विधिवत्सर्वमेव महायशाः
Sahadevastu kauravya samadhasyati buddhiman
Kutumbatantram vidhivatsarvameva mahayashah
71.21
तत्तु सर्वं यथान्यायमुक्तं कुरुकुलोद्वहः
चकार फल्गुनं चापि संदिदेश हयं प्रति
Tattu sarvam yathanyayamuktam kurukulodvahah
Chakara phalgunam chapi sandidesha hayam prati
71.22
युधिष्ठिर उवाच
एह्यर्जुन त्वया वीर हयोऽयं परिपाल्यताम्
त्वमर्हो रक्षितुं ह्येनं नान्यः कश्चन मानवः
Yudhishthira uvacha
Ehyarjuna tvaya vira hayoyam paripalyatam
Tvamarho rakshitum hyenam nanyah kashchana manavah
71.23
ये चापि त्वां महाबाहो प्रत्युदीयुर्नराधिपाः
तैर्विग्रहो यथा न स्यात्तथा कार्यं त्वयानघ
Ye chapi tvam mahabaho pratyudiyurnaradhipah
Tairvigraho yatha na syattatha karyam tvayanagha
71.24
आख्यातव्यश्च भवता यज्ञोऽयं मम सर्वशः
पार्थिवेभ्यो महाबाहो समये गम्यतामिति
Akhyatavyashcha bhavata yagyoyam mama sarvashah
Parthivebhyo mahabaho samaye gamyatamiti
71.25
एवमुक्त्वा स धर्मात्मा भ्रातरं सव्यसाचिनम्
भीमं च नकुलं चैव पुरगुप्तौ समादधत्
Evamuktva sa dharmatma bhrataram savyasachinam
Bhimam cha nakulam chaiva puraguptau samadadhat
71.26
कुटुम्बतन्त्रे च तथा सहदेवं युधां पतिम्
अनुमान्य महीपालं धृतराष्ट्रं युधिष्ठिरः
Kutumbatantre cha tatha sahadevam yudham patim
Anumanya mahipalam dhritarashtram yudhishthirah