UtshovChapter 68
68.1
वैशंपायन उवाच
सैवं विलप्य करुणं सोन्मादेव तपस्विनी
उत्तरा न्यपतद्भूमौ कृपणा पुत्रगृद्धिनी
Vaishampayana uvacha
Saivam vilapya karunam sonmadeva tapasvini
Uttara nyapatadbhumau kripana putragriddhini
68.2
तां तु दृष्ट्वा निपतितां हतबन्धुपरिच्छदाम्
चुक्रोश कुन्ती दुःखार्ता सर्वाश्च भरतस्त्रियः
Tam tu drishtva nipatitam hatabandhuparichchhadam
Chukrosha kunti duhkharta sarvashcha bharatastriyah
68.3
मुहूर्तमिव तद्राजन्पाण्डवानां निवेशनम्
अप्रेक्षणीयमभवदार्तस्वरनिनादितम्
Muhurtamiva tadrajanpandavanam niveshanam
Aprekshaniyamabhavadartasvaraninaditam
68.4
सा मुहूर्तं च राजेन्द्र पुत्रशोकाभिपीडिता
कश्मलाभिहता वीर वैराटी त्वभवत्तदा
Sa muhurtam cha rajendra putrashokabhipidita
Kashmalabhihata vira vairati tvabhavattada
68.5
प्रतिलभ्य तु सा संज्ञामुत्तरा भरतर्षभ
अङ्कमारोप्य तं पुत्रमिदं वचनमब्रवीत्
Pratilabhya tu sa sangyamuttara bharatarshabha
Ankamaropya tam putramidam vachanamabravit
68.6
धर्मज्ञस्य सुतः संस्त्वमधर्ममवबुध्यसे
यस्त्वं वृष्णिप्रवीरस्य कुरुषे नाभिवादनम्
Dharmagyasya sutah sanstvamadharmamavabudhyase
Yastvam vrishnipravirasya kurushe nabhivadanam
68.7
पुत्र गत्वा मम वचो ब्रूयास्त्वं पितरं तव
दुर्मरं प्राणिनां वीर काले प्राप्ते कथंचन
Putra gatva mama vacho bruyastvam pitaram tava
Durmaram praninam vira kale prapte kathanchana
68.8
याहं त्वया विहीनाद्य पत्या पुत्रेण चैव ह
मर्तव्ये सति जीवामि हतस्वस्तिरकिंचना
Yaham tvaya vihinadya patya putrena chaiva ha
Martavye sati jivami hatasvastirakinchana
68.9
अथ वा धर्मराज्ञाहमनुज्ञाता महाभुज
भक्षयिष्ये विषं तीक्ष्णं प्रवेक्ष्ये वा हुताशनम्
Atha va dharmaragyahamanugyata mahabhuja
Bhakshayishye visham tikshnam pravekshye va hutashanam
68.10
अथ वा दुर्मरं तात यदिदं मे सहस्रधा
पतिपुत्रविहीनाया हृदयं न विदीर्यते
Atha va durmaram tata yadidam me sahasradha
Patiputravihinaya hridayam na vidiryate
68.11
उत्तिष्ठ पुत्र पश्येमां दुःखितां प्रपितामहीम्
आर्तामुपप्लुतां दीनां निमग्नां शोकसागरे
Uttishtha putra pashyemam duhkhitam prapitamahim
Artamupaplutam dinam nimagnam shokasagare
68.12
आर्यां च पश्य पाञ्चालीं सात्वतीं च तपस्विनीम्
मां च पश्य सुदुःखार्तां व्याधविद्धां मृगीमिव
Aryam cha pashya panchalim satvatim cha tapasvinim
Mam cha pashya suduhkhartam vyadhaviddham mrigimiva
68.13
उत्तिष्ठ पश्य वदनं लोकनाथस्य धीमतः
पुण्डरीकपलाशाक्षं पुरेव चपलेक्षणम्
Uttishtha pashya vadanam lokanathasya dhimatah
Pundarikapalashaksham pureva chapalekshanam
68.14
एवं विप्रलपन्तीं तु दृष्ट्वा निपतितां पुनः
उत्तरां ताः स्त्रियः सर्वाः पुनरुत्थापयन्त्युत
Evam vipralapantim tu drishtva nipatitam punah
Uttaram tah striyah sarvah punarutthapayantyuta
68.15
उत्थाय तु पुनर्धैर्यात्तदा मत्स्यपतेः सुता
प्राञ्जलिः पुण्डरीकाक्षं भूमावेवाभ्यवादयत्
Utthaya tu punardhairyattada matsyapateh suta
Pranjalih pundarikaksham bhumavevabhyavadayat
68.16
श्रुत्वा स तस्या विपुलं विलापं पुरुषर्षभः
उपस्पृश्य ततः कृष्णो ब्रह्मास्त्रं संजहार तत्
Shrutva sa tasya vipulam vilapam purusharshabhah
Upasprishya tatah krishno brahmastram sanjahara tat
68.17
प्रतिजज्ञे च दाशार्हस्तस्य जीवितमच्युतः
अब्रवीच्च विशुद्धात्मा सर्वं विश्रावयञ्जगत्
Pratijagye cha dasharhastasya jivitamachyutah
Abravichcha vishuddhatma sarvam vishravayanjagat
68.18
न ब्रवीम्युत्तरे मिथ्या सत्यमेतद्भविष्यति
एष संजीवयाम्येनं पश्यतां सर्वदेहिनाम्
Na bravimyuttare mithya satyametadbhavishyati
Esha sanjivayamyenam pashyatam sarvadehinam
68.19
नोक्तपूर्वं मया मिथ्या स्वैरेष्वपि कदाचन
न च युद्धे परावृत्तस्तथा संजीवतामयम्
Noktapurvam maya mithya svaireshvapi kadachana
Na cha yuddhe paravrittastatha sanjivatamayam
68.20
यथा मे दयितो धर्मो ब्राह्मणाश्च विशेषतः
अभिमन्योः सुतो जातो मृतो जीवत्वयं तथा
Yatha me dayito dharmo brahmanashcha visheshatah
Abhimanyoh suto jato mrito jivatvayam tatha
68.21
यथाहं नाभिजानामि विजयेन कदाचन
विरोधं तेन सत्येन मृतो जीवत्वयं शिशुः
Yathaham nabhijanami vijayena kadachana
Virodham tena satyena mrito jivatvayam shishuh
68.22
यथा सत्यं च धर्मश्च मयि नित्यं प्रतिष्ठितौ
तथा मृतः शिशुरयं जीवतामभिमन्युजः
Yatha satyam cha dharmashcha mayi nityam pratishthitau
Tatha mritah shishurayam jivatamabhimanyujah
68.23
यथा कंसश्च केशी च धर्मेण निहतौ मया
तेन सत्येन बालोऽयं पुनरुज्जीवतामिह
Yatha kansashcha keshi cha dharmena nihatau maya
Tena satyena baloyam punarujjivatamiha
68.24
इत्युक्तो वासुदेवेन स बालो भरतर्षभ
शनैः शनैर्महाराज प्रास्पन्दत सचेतनः
Ityukto vasudevena sa balo bharatarshabha
Shanaih shanairmaharaja praspandata sachetanah