Chapter 62
62.1
जनमेजय उवाच
श्रुत्वैतद्वचनं ब्रह्मन्व्यासेनोक्तं महात्मना
अश्वमेधं प्रति तदा किं नृपः प्रचकार ह
Janamejaya uvacha
Shrutvaitadvachanam brahmanvyasenoktam mahatmana
Ashvamedham prati tada kim nripah prachakara ha
62.2
रत्नं च यन्मरुत्तेन निहितं पृथिवीतले
तदवाप कथं चेति तन्मे ब्रूहि द्विजोत्तम
Ratnam cha yanmaruttena nihitam prithivitale
Tadavapa katham cheti tanme bruhi dvijottama
62.3
वैशंपायन उवाच
श्रुत्वा द्वैपायनवचो धर्मराजो युधिष्ठिरः
भ्रातॄन्सर्वान्समानाय्य काले वचनमब्रवीत्
अर्जुनं भीमसेनं च माद्रीपुत्रौ यमावपि
Vaishampayana uvacha
Shrutva dvaipayanavacho dharmarajo yudhishthirah
Bhratrinsarvansamanayya kale vachanamabravit
Arjunam bhimasenam cha madriputrau yamavapi
62.4
श्रुतं वो वचनं वीराः सौहृदाद्यन्महात्मना
कुरूणां हितकामेन प्रोक्तं कृष्णेन धीमता
Shrutam vo vachanam virah sauhridadyanmahatmana
Kurunam hitakamena proktam krishnena dhimata
62.5
तपोवृद्धेन महता सुहृदां भूतिमिच्छता
गुरुणा धर्मशीलेन व्यासेनाद्भुतकर्मणा
Tapovriddhena mahata suhridam bhutimichchhata
Guruna dharmashilena vyasenadbhutakarmana
62.6
भीष्मेण च महाप्राज्ञ गोविन्देन च धीमता
संस्मृत्य तदहं सम्यक्कर्तुमिच्छामि पाण्डवाः
Bhishmena cha mahapragya govindena cha dhimata
Sansmritya tadaham samyakkartumichchhami pandavah
62.7
आयत्यां च तदात्वे च सर्वेषां तद्धि नो हितम्
अनुबन्धे च कल्याणं यद्वचो ब्रह्मवादिनः
Ayatyam cha tadatve cha sarvesham taddhi no hitam
Anubandhe cha kalyanam yadvacho brahmavadinah
62.8
इयं हि वसुधा सर्वा क्षीणरत्ना कुरूद्वहाः
तच्चाचष्ट बहु व्यासो मरुत्तस्य धनं नृपाः
Iyam hi vasudha sarva kshinaratna kurudvahah
Tachchachashta bahu vyaso maruttasya dhanam nripah
62.9
यद्येतद्वो बहुमतं मन्यध्वं वा क्षमं यदि
तदानयामहे सर्वे कथं वा भीम मन्यसे
Yadyetadvo bahumatam manyadhvam va kshamam yadi
Tadanayamahe sarve katham va bhima manyase
62.10
इत्युक्तवाक्ये नृपतौ तदा कुरुकुलोद्वह
भीमसेनो नृपश्रेष्ठं प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्
Ityuktavakye nripatau tada kurukulodvaha
Bhimaseno nripashreshtham pranjalirvakyamabravit
62.11
रोचते मे महाबाहो यदिदं भाषितं त्वया
व्यासाख्यातस्य वित्तस्य समुपानयनं प्रति
Rochate me mahabaho yadidam bhashitam tvaya
Vyasakhyatasya vittasya samupanayanam prati
62.12
यदि तत्प्राप्नुयामेह धनमाविक्षितं प्रभो
कृतमेव महाराज भवेदिति मतिर्मम
Yadi tatprapnuyameha dhanamavikshitam prabho
Kritameva maharaja bhavediti matirmama
62.13
ते वयं प्रणिपातेन गिरीशस्य महात्मनः
तदानयाम भद्रं ते समभ्यर्च्य कपर्दिनम्
Te vayam pranipatena girishasya mahatmanah
Tadanayama bhadram te samabhyarchya kapardinam
62.14
तं विभुं देवदेवेशं तस्यैवानुचरांश्च तान्
प्रसाद्यार्थमवाप्स्यामो नूनं वाग्बुद्धिकर्मभिः
Tam vibhum devadevesham tasyaivanucharanshcha tan
Prasadyarthamavapsyamo nunam vagbuddhikarmabhih
62.15
रक्षन्ते ये च तद्द्रव्यं किंकरा रौद्रदर्शनाः
ते च वश्या भविष्यन्ति प्रसन्ने वृषभध्वजे
Rakshante ye cha taddravyam kinkara raudradarshanah
Te cha vashya bhavishyanti prasanne vrishabhadhvaje
62.16
श्रुत्वैवं वदतस्तस्य वाक्यं भीमस्य भारत
प्रीतो धर्मात्मजो राजा बभूवातीव भारत
अर्जुनप्रमुखाश्चापि तथेत्येवाब्रुवन्मुदा
Shrutvaivam vadatastasya vakyam bhimasya bharata
Prito dharmatmajo raja babhuvativa bharata
Arjunapramukhashchapi tathetyevabruvanmuda
62.17
कृत्वा तु पाण्डवाः सर्वे रत्नाहरणनिश्चयम्
सेनामाज्ञापयामासुर्नक्षत्रेऽहनि च ध्रुवे
Kritva tu pandavah sarve ratnaharananishchayam
Senamagyapayamasurnakshatrehani cha dhruve
62.18
ततो ययुः पाण्डुसुता ब्राह्मणान्स्वस्ति वाच्य च
अर्चयित्वा सुरश्रेष्ठं पूर्वमेव महेश्वरम्
Tato yayuh pandusuta brahmanansvasti vachya cha
Archayitva surashreshtham purvameva maheshvaram
62.19
मोदकैः पायसेनाथ मांसापूपैस्तथैव च
आशास्य च महात्मानं प्रययुर्मुदिता भृशम्
Modakaih payasenatha mansapupaistathaiva cha
Ashasya cha mahatmanam prayayurmudita bhrisham
62.20
तेषां प्रयास्यतां तत्र मङ्गलानि शुभान्यथ
प्राहुः प्रहृष्टमनसो द्विजाग्र्या नागराश्च ते
Tesham prayasyatam tatra mangalani shubhanyatha
Prahuh prahrishtamanaso dvijagrya nagarashcha te
62.21
ततः प्रदक्षिणीकृत्य शिरोभिः प्रणिपत्य च
ब्राह्मणानग्निसहितान्प्रययुः पाण्डुनन्दनाः
Tatah pradakshinikritya shirobhih pranipatya cha
Brahmananagnisahitanprayayuh pandunandanah
62.22
समनुज्ञाप्य राजानं पुत्रशोकसमाहतम्
धृतराष्ट्रं सभार्यं वै पृथां पृथुललोचनाम्
Samanugyapya rajanam putrashokasamahatam
Dhritarashtram sabharyam vai pritham prithulalochanam
62.23
मूले निक्षिप्य कौरव्यं युयुत्सुं धृतराष्ट्रजम्
संपूज्यमानाः पौरैश्च ब्राह्मणैश्च मनीषिभिः
Mule nikshipya kauravyam yuyutsum dhritarashtrajam
Sampujyamanah pauraishcha brahmanaishcha manishibhih