UtshovChapter 99
99.1
युधिष्ठिर उवाच
आरामाणां तडागानां यत्फलं कुरुनन्दन
तदहं श्रोतुमिच्छामि त्वत्तोऽद्य भरतर्षभ
Yudhishthira uvacha
Aramanam tadaganam yatphalam kurunandana
Tadaham shrotumichchhami tvattodya bharatarshabha
99.2
भीष्म उवाच
सुप्रदर्शा वनवती चित्रधातुविभूषिता
उपेता सर्वबीजैश्च श्रेष्ठा भूमिरिहोच्यते
Bhishma uvacha
Supradarsha vanavati chitradhatuvibhushita
Upeta sarvabijaishcha shreshtha bhumirihochyate
99.3
तस्याः क्षेत्रविशेषं च तडागानां निवेशनम्
औदकानि च सर्वाणि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः
Tasyah kshetravishesham cha tadaganam niveshanam
Audakani cha sarvani pravakshyamyanupurvashah
99.4
तडागानां च वक्ष्यामि कृतानां चापि ये गुणाः
त्रिषु लोकेषु सर्वत्र पूजितो यस्तडागवान्
Tadaganam cha vakshyami kritanam chapi ye gunah
Trishu lokeshu sarvatra pujito yastadagavan
99.5
अथ वा मित्रसदनं मैत्रं मित्रविवर्धनम्
कीर्तिसंजननं श्रेष्ठं तडागानां निवेशनम्
Atha va mitrasadanam maitram mitravivardhanam
Kirtisanjananam shreshtham tadaganam niveshanam
99.6
धर्मस्यार्थस्य कामस्य फलमाहुर्मनीषिणः
तडागं सुकृतं देशे क्षेत्रमेव महाश्रयम्
Dharmasyarthasya kamasya phalamahurmanishinah
Tadagam sukritam deshe kshetrameva mahashrayam
99.7
चतुर्विधानां भूतानां तडागमुपलक्षयेत्
तडागानि च सर्वाणि दिशन्ति श्रियमुत्तमाम्
Chaturvidhanam bhutanam tadagamupalakshayet
Tadagani cha sarvani dishanti shriyamuttamam
99.8
देवा मनुष्या गन्धर्वाः पितरोरगराक्षसाः
स्थावराणि च भूतानि संश्रयन्ति जलाशयम्
Deva manushya gandharvah pitaroragarakshasah
Sthavarani cha bhutani sanshrayanti jalashayam
99.9
तस्मात्तांस्ते प्रवक्ष्यामि तडागे ये गुणाः स्मृताः
या च तत्र फलावाप्तिरृषिभिः समुदाहृता
Tasmattanste pravakshyami tadage ye gunah smritah
Ya cha tatra phalavaptirrishibhih samudahrita
99.10
वर्षमात्रे तडागे तु सलिलं यस्य तिष्ठति
अग्निहोत्रफलं तस्य फलमाहुर्मनीषिणः
Varshamatre tadage tu salilam yasya tishthati
Agnihotraphalam tasya phalamahurmanishinah
99.11
शरत्काले तु सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति
गोसहस्रस्य स प्रेत्य लभते फलमुत्तमम्
Sharatkale tu salilam tadage yasya tishthati
Gosahasrasya sa pretya labhate phalamuttamam
99.12
हेमन्तकाले सलिलं तडागे यस्य तिष्ठति
स वै बहुसुवर्णस्य यज्ञस्य लभते फलम्
Hemantakale salilam tadage yasya tishthati
Sa vai bahusuvarnasya yagyasya labhate phalam
99.13
यस्य वै शैशिरे काले तडागे सलिलं भवेत्
अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलमाहुर्मनीषिणः
Yasya vai shaishire kale tadage salilam bhavet
Agnishtomasya yagyasya phalamahurmanishinah
99.14
तडागं सुकृतं यस्य वसन्ते तु महाश्रयम्
अतिरात्रस्य यज्ञस्य फलं स समुपाश्नुते
Tadagam sukritam yasya vasante tu mahashrayam
Atiratrasya yagyasya phalam sa samupashnute
99.15
निदाघकाले पानीयं तडागे यस्य तिष्ठति
वाजपेयसमं तस्य फलं वै मुनयो विदुः
Nidaghakale paniyam tadage yasya tishthati
Vajapeyasamam tasya phalam vai munayo viduh
99.16
स कुलं तारयेत्सर्वं यस्य खाते जलाशये
गावः पिबन्ति पानीयं साधवश्च नराः सदा
Sa kulam tarayetsarvam yasya khate jalashaye
Gavah pibanti paniyam sadhavashcha narah sada
99.17
तडागे यस्य गावस्तु पिबन्ति तृषिता जलम्
मृगपक्षिमनुष्याश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत्
Tadage yasya gavastu pibanti trishita jalam
Mrigapakshimanushyashcha soshvamedhaphalam labhet
99.18
यत्पिबन्ति जलं तत्र स्नायन्ते विश्रमन्ति च
तडागदस्य तत्सर्वं प्रेत्यानन्त्याय कल्पते
Yatpibanti jalam tatra snayante vishramanti cha
Tadagadasya tatsarvam pretyanantyaya kalpate
99.19
दुर्लभं सलिलं तात विशेषेण परत्र वै
पानीयस्य प्रदानेन प्रीतिर्भवति शाश्वती
Durlabham salilam tata visheshena paratra vai
Paniyasya pradanena pritirbhavati shashvati
99.20
तिलान्ददत पानीयं दीपान्ददत जाग्रत
ज्ञातिभिः सह मोदध्वमेतत्प्रेतेषु दुर्लभम्
Tilandadata paniyam dipandadata jagrata
Gyatibhih saha modadhvametatpreteshu durlabham
99.21
सर्वदानैर्गुरुतरं सर्वदानैर्विशिष्यते
पानीयं नरशार्दूल तस्माद्दातव्यमेव हि
Sarvadanairgurutaram sarvadanairvishishyate
Paniyam narashardula tasmaddatavyameva hi
99.22
एवमेतत्तडागेषु कीर्तितं फलमुत्तमम्
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि वृक्षाणामपि रोपणे
Evametattadageshu kirtitam phalamuttamam
Ata urdhvam pravakshyami vrikshanamapi ropane
99.23
स्थावराणां च भूतानां जातयः षट्प्रकीर्तिताः
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातयः
Sthavaranam cha bhutanam jatayah shatprakirtitah
Vrikshagulmalatavallyastvaksarastrinajatayah
99.24
एता जात्यस्तु वृक्षाणां तेषां रोपे गुणास्त्विमे
कीर्तिश्च मानुषे लोके प्रेत्य चैव फलं शुभम्
Eta jatyastu vrikshanam tesham rope gunastvime
Kirtishcha manushe loke pretya chaiva phalam shubham
99.25
लभते नाम लोके च पितृभिश्च महीयते
देवलोकगतस्यापि नाम तस्य न नश्यति
Labhate nama loke cha pitribhishcha mahiyate
Devalokagatasyapi nama tasya na nashyati
99.26
अतीतानागते चोभे पितृवंशं च भारत
तारयेद्वृक्षरोपी च तस्माद्वृक्षान्प्ररोपयेत्
Atitanagate chobhe pitrivansham cha bharata
Tarayedvriksharopi cha tasmadvrikshanpraropayet
99.27
तस्य पुत्रा भवन्त्येते पादपा नात्र संशयः
परलोकगतः स्वर्गं लोकांश्चाप्नोति सोऽव्ययान्
Tasya putra bhavantyete padapa natra sanshayah
Paralokagatah svargam lokanshchapnoti sovyayan
99.28
पुष्पैः सुरगणान्वृक्षाः फलैश्चापि तथा पितॄन्
छायया चातिथींस्तात पूजयन्ति महीरुहाः
Pushpaih suragananvrikshah phalaishchapi tatha pitrin
Chhayaya chatithinstata pujayanti mahiruhah
99.29
किंनरोरगरक्षांसि देवगन्धर्वमानवाः
तथा ऋषिगणाश्चैव संश्रयन्ति महीरुहान्
Kinnaroragarakshansi devagandharvamanavah
Tatha rishiganashchaiva sanshrayanti mahiruhan
99.30
पुष्पिताः फलवन्तश्च तर्पयन्तीह मानवान्
वृक्षदं पुत्रवद्वृक्षास्तारयन्ति परत्र च
Pushpitah phalavantashcha tarpayantiha manavan
Vrikshadam putravadvrikshastarayanti paratra cha
99.31
तस्मात्तडागे वृक्षा वै रोप्याः श्रेयोर्थिना सदा
पुत्रवत्परिपाल्याश्च पुत्रास्ते धर्मतः स्मृताः
Tasmattadage vriksha vai ropyah shreyorthina sada
Putravatparipalyashcha putraste dharmatah smritah
99.32
तडागकृद्वृक्षरोपी इष्टयज्ञश्च यो द्विजः
एते स्वर्गे महीयन्ते ये चान्ये सत्यवादिनः
Tadagakridvriksharopi ishtayagyashcha yo dvijah
Ete svarge mahiyante ye chanye satyavadinah
99.33
तस्मात्तडागं कुर्वीत आरामांश्चैव रोपयेत्
यजेच्च विविधैर्यज्ञैः सत्यं च सततं वदेत्
Tasmattadagam kurvita aramanshchaiva ropayet
Yajechcha vividhairyagyaih satyam cha satatam vadet