UtshovChapter 92
92.1
भीष्म उवाच
तथा विधौ प्रवृत्ते तु सर्व एव महर्षयः
पितृयज्ञानकुर्वन्त विधिदृष्टेन कर्मणा
Bhishma uvacha
Tatha vidhau pravritte tu sarva eva maharshayah
Pitriyagyanakurvanta vidhidrishtena karmana
92.2
ऋषयो धर्मनित्यास्तु कृत्वा निवपनान्युत
तर्पणं चाप्यकुर्वन्त तीर्थाम्भोभिर्यतव्रताः
Rishayo dharmanityastu kritva nivapananyuta
Tarpanam chapyakurvanta tirthambhobhiryatavratah
92.3
निवापैर्दीयमानैश्च चातुर्वर्ण्येन भारत
तर्पिताः पितरो देवास्ते नान्नं जरयन्ति वै
Nivapairdiyamanaishcha chaturvarnyena bharata
Tarpitah pitaro devaste nannam jarayanti vai
92.4
अजीर्णेनाभिहन्यन्ते ते देवाः पितृभिः सह
सोममेवाभ्यपद्यन्त निवापान्नाभिपीडिताः
Ajirnenabhihanyante te devah pitribhih saha
Somamevabhyapadyanta nivapannabhipiditah
92.5
तेऽब्रुवन्सोममासाद्य पितरोऽजीर्णपीडिताः
निवापान्नेन पीड्यामः श्रेयो नोऽत्र विधीयताम्
Tebruvansomamasadya pitarojirnapiditah
Nivapannena pidyamah shreyo notra vidhiyatam
92.6
तान्सोमः प्रत्युवाचाथ श्रेयश्चेदीप्सितं सुराः
स्वयंभूसदनं यात स वः श्रेयो विधास्यति
Tansomah pratyuvachatha shreyashchedipsitam surah
Svayambhusadanam yata sa vah shreyo vidhasyati
92.7
ते सोमवचनाद्देवाः पितृभिः सह भारत
मेरुशृङ्गे समासीनं पितामहमुपागमन्
Te somavachanaddevah pitribhih saha bharata
Merushringe samasinam pitamahamupagaman
92.8
पितर ऊचुः
निवापान्नेन भगवन्भृशं पीड्यामहे वयम्
प्रसादं कुरु नो देव श्रेयो नः संविधीयताम्
Pitara uchuh
Nivapannena bhagavanbhrisham pidyamahe vayam
Prasadam kuru no deva shreyo nah sanvidhiyatam
92.9
इति तेषां वचः श्रुत्वा स्वयंभूरिदमब्रवीत्
एष मे पार्श्वतो वह्निर्युष्मच्छ्रेयो विधास्यति
Iti tesham vachah shrutva svayambhuridamabravit
Esha me parshvato vahniryushmachchhreyo vidhasyati
92.10
अग्निरुवाच
सहितास्तात भोक्ष्यामो निवापे समुपस्थिते
जरयिष्यथ चाप्यन्नं मया सार्धं न संशयः
Agniruvacha
Sahitastata bhokshyamo nivape samupasthite
Jarayishyatha chapyannam maya sardham na sanshayah
92.11
एतच्छ्रुत्वा तु पितरस्ततस्ते विज्वराभवन्
एतस्मात्कारणाच्चाग्नेः प्राक्तनं दीयते नृप
Etachchhrutva tu pitarastataste vijvarabhavan
Etasmatkaranachchagneh praktanam diyate nripa
92.12
निवप्ते चाग्निपूर्वे वै निवापे पुरुषर्षभ
न ब्रह्मराक्षसास्तं वै निवापं धर्षयन्त्युत
रक्षांसि चापवर्तन्ते स्थिते देवे विभावसौ
Nivapte chagnipurve vai nivape purusharshabha
Na brahmarakshasastam vai nivapam dharshayantyuta
Rakshansi chapavartante sthite deve vibhavasau
92.13
पूर्वं पिण्डं पितुर्दद्यात्ततो दद्यात्पितामहे
प्रपितामहाय च तत एष श्राद्धविधिः स्मृतः
Purvam pindam piturdadyattato dadyatpitamahe
Prapitamahaya cha tata esha shraddhavidhih smritah
92.14
ब्रूयाच्छ्राद्धे च सावित्रीं पिण्डे पिण्डे समाहितः
सोमायेति च वक्तव्यं तथा पितृमतेति च
Bruyachchhraddhe cha savitrim pinde pinde samahitah
Somayeti cha vaktavyam tatha pitrimateti cha
92.15
रजस्वला च या नारी व्यङ्गिता कर्णयोश्च या
निवापे नोपतिष्ठेत संग्राह्या नान्यवंशजाः
Rajasvala cha ya nari vyangita karnayoshcha ya
Nivape nopatishtheta sangrahya nanyavanshajah
92.16
जलं प्रतरमाणश्च कीर्तयेत पितामहान्
नदीमासाद्य कुर्वीत पितॄणां पिण्डतर्पणम्
Jalam prataramanashcha kirtayeta pitamahan
Nadimasadya kurvita pitrinam pindatarpanam
92.17
पूर्वं स्ववंशजानां तु कृत्वाद्भिस्तर्पणं पुनः
सुहृत्संबन्धिवर्गाणां ततो दद्याज्जलाञ्जलिम्
Purvam svavanshajanam tu kritvadbhistarpanam punah
Suhritsambandhivarganam tato dadyajjalanjalim
92.18
कल्माषगोयुगेनाथ युक्तेन तरतो जलम्
पितरोऽभिलषन्ते वै नावं चाप्यधिरोहतः
सदा नावि जलं तज्ज्ञाः प्रयच्छन्ति समाहिताः
Kalmashagoyugenatha yuktena tarato jalam
Pitarobhilashante vai navam chapyadhirohatah
Sada navi jalam tajgyah prayachchhanti samahitah
92.19
मासार्धे कृष्णपक्षस्य कुर्यान्निवपनानि वै
पुष्टिरायुस्तथा वीर्यं श्रीश्चैव पितृवर्तिनः
Masardhe krishnapakshasya kuryannivapanani vai
Pushtirayustatha viryam shrishchaiva pitrivartinah
92.20
पितामहः पुलस्त्यश्च वसिष्ठः पुलहस्तथा
अङ्गिराश्च क्रतुश्चैव कश्यपश्च महानृषिः
एते कुरुकुलश्रेष्ठ महायोगेश्वराः स्मृताः
Pitamahah pulastyashcha vasishthah pulahastatha
Angirashcha kratushchaiva kashyapashcha mahanrishih
Ete kurukulashreshtha mahayogeshvarah smritah
92.21
एते च पितरो राजन्नेष श्राद्धविधिः परः
प्रेतास्तु पिण्डसंबन्धान्मुच्यन्ते तेन कर्मणा
Ete cha pitaro rajannesha shraddhavidhih parah
Pretastu pindasambandhanmuchyante tena karmana
92.22
इत्येषा पुरुषश्रेष्ठ श्राद्धोत्पत्तिर्यथागमम्
ख्यापिता पूर्वनिर्दिष्टा दानं वक्ष्याम्यतः परम्
Ityesha purushashreshtha shraddhotpattiryathagamam
Khyapita purvanirdishta danam vakshyamyatah param