UtshovChapter 81
81.1
युधिष्ठिर उवाच
मया गवां पुरीषं वै श्रिया जुष्टमिति श्रुतम्
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संशयोऽत्र हि मे महान्
Yudhishthira uvacha
Maya gavam purisham vai shriya jushtamiti shrutam
Etadichchhamyaham shrotum sanshayotra hi me mahan
81.2
भीष्म उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
गोभिर्नृपेह संवादं श्रिया भरतसत्तम
Bhishma uvacha
Atrapyudaharantimamitihasam puratanam
Gobhirnripeha sanvadam shriya bharatasattama
81.3
श्रीः कृत्वेह वपुः कान्तं गोमध्यं प्रविवेश ह
गावोऽथ विस्मितास्तस्या दृष्ट्वा रूपस्य संपदम्
Shrih kritveha vapuh kantam gomadhyam pravivesha ha
Gavotha vismitastasya drishtva rupasya sampadam
81.4
गाव ऊचुः
कासि देवि कुतो वा त्वं रूपेणाप्रतिमा भुवि
विस्मिताः स्म महाभागे तव रूपस्य संपदा
Gava uchuh
Kasi devi kuto va tvam rupenapratima bhuvi
Vismitah sma mahabhage tava rupasya sampada
81.5
इच्छामस्त्वां वयं ज्ञातुं का त्वं क्व च गमिष्यसि
तत्त्वेन च सुवर्णाभे सर्वमेतद्ब्रवीहि नः
Ichchhamastvam vayam gyatum ka tvam kva cha gamishyasi
Tattvena cha suvarnabhe sarvametadbravihi nah
81.6
श्रीरुवाच
लोककान्तास्मि भद्रं वः श्रीर्नाम्नेह परिश्रुता
मया दैत्याः परित्यक्ता विनष्टाः शाश्वतीः समाः
Shriruvacha
Lokakantasmi bhadram vah shrirnamneha parishruta
Maya daityah parityakta vinashtah shashvatih samah
81.7
इन्द्रो विवस्वान्सोमश्च विष्णुरापोऽग्निरेव च
मयाभिपन्ना ऋध्यन्ते ऋषयो देवतास्तथा
Indro vivasvansomashcha vishnurapognireva cha
Mayabhipanna ridhyante rishayo devatastatha
81.8
यांश्च द्विषाम्यहं गावस्ते विनश्यन्ति सर्वशः
धर्मार्थकामहीनाश्च ते भवन्त्यसुखान्विताः
Yanshcha dvishamyaham gavaste vinashyanti sarvashah
Dharmarthakamahinashcha te bhavantyasukhanvitah
81.9
एवंप्रभावां मां गावो विजानीत सुखप्रदाम्
इच्छामि चापि युष्मासु वस्तुं सर्वासु नित्यदा
आगता प्रार्थयानाहं श्रीजुष्टा भवतानघाः
Evamprabhavam mam gavo vijanita sukhapradam
Ichchhami chapi yushmasu vastum sarvasu nityada
Agata prarthayanaham shrijushta bhavatanaghah
81.10
गाव ऊचुः
अध्रुवां चञ्चलां च त्वां सामान्यां बहुभिः सह
न त्वामिच्छामि भद्रं ते गम्यतां यत्र रोचते
Gava uchuh
Adhruvam chanchalam cha tvam samanyam bahubhih saha
Na tvamichchhami bhadram te gamyatam yatra rochate
81.11
वपुष्मन्त्यो वयं सर्वाः किमस्माकं त्वयाद्य वै
यत्रेष्टं गम्यतां तत्र कृतकार्या वयं त्वया
Vapushmantyo vayam sarvah kimasmakam tvayadya vai
Yatreshtam gamyatam tatra kritakarya vayam tvaya
81.12
श्रीरुवाच
किमेतद्वः क्षमं गावो यन्मां नेहाभ्यनन्दथ
न मां संप्रति गृह्णीथ कस्माद्वै दुर्लभां सतीम्
Shriruvacha
Kimetadvah kshamam gavo yanmam nehabhyanandatha
Na mam samprati grihnitha kasmadvai durlabham satim
81.13
सत्यश्च लोकवादोऽयं लोके चरति सुव्रताः
स्वयं प्राप्ते परिभवो भवतीति विनिश्चयः
Satyashcha lokavadoyam loke charati suvratah
Svayam prapte paribhavo bhavatiti vinishchayah
81.14
महदुग्रं तपः कृत्वा मां निषेवन्ति मानवाः
देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः
Mahadugram tapah kritva mam nishevanti manavah
Devadanavagandharvah pishachoragarakshasah
81.15
क्षममेतद्धि वो गावः प्रतिगृह्णीत मामिह
नावमन्या ह्यहं सौम्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे
Kshamametaddhi vo gavah pratigrihnita mamiha
Navamanya hyaham saumyastrailokye sacharachare
81.16
गाव ऊचुः
नावमन्यामहे देवि न त्वां परिभवामहे
अध्रुवा चलचित्तासि ततस्त्वां वर्जयामहे
Gava uchuh
Navamanyamahe devi na tvam paribhavamahe
Adhruva chalachittasi tatastvam varjayamahe
81.17
बहुनात्र किमुक्तेन गम्यतां यत्र वाञ्छसि
वपुष्मत्यो वयं सर्वाः किमस्माकं त्वयानघे
Bahunatra kimuktena gamyatam yatra vanchhasi
Vapushmatyo vayam sarvah kimasmakam tvayanaghe
81.18
श्रीरुवाच
अवज्ञाता भविष्यामि सर्वलोकेषु मानदाः
प्रत्याख्यानेन युष्माभिः प्रसादः क्रियतामिति
Shriruvacha
Avagyata bhavishyami sarvalokeshu manadah
Pratyakhyanena yushmabhih prasadah kriyatamiti
81.19
महाभागा भवत्यो वै शरण्याः शरणागताम्
परित्रायन्तु मां नित्यं भजमानामनिन्दिताम्
माननां त्वहमिच्छामि भवत्यः सततं शुभाः
Mahabhaga bhavatyo vai sharanyah sharanagatam
Paritrayantu mam nityam bhajamanamaninditam
Mananam tvahamichchhami bhavatyah satatam shubhah
81.20
अप्येकाङ्गे तु वो वस्तुमिच्छामि च सुकुत्सिते
न वोऽस्ति कुत्सितं किंचिदङ्गेष्वालक्ष्यतेऽनघाः
Apyekange tu vo vastumichchhami cha sukutsite
Na vosti kutsitam kinchidangeshvalakshyatenaghah
81.21
पुण्याः पवित्राः सुभगा ममादेशं प्रयच्छत
वसेयं यत्र चाङ्गेऽहं तन्मे व्याख्यातुमर्हथ
Punyah pavitrah subhaga mamadesham prayachchhata
Vaseyam yatra changeham tanme vyakhyatumarhatha
81.22
भीष्म उवाच
एवमुक्तास्तु ता गावः शुभाः करुणवत्सलाः
संमन्त्र्य सहिताः सर्वाः श्रियमूचुर्नराधिप
Bhishma uvacha
Evamuktastu ta gavah shubhah karunavatsalah
Sammantrya sahitah sarvah shriyamuchurnaradhipa
81.23
अवश्यं मानना कार्या तवास्माभिर्यशस्विनि
शकृन्मूत्रे निवस नः पुण्यमेतद्धि नः शुभे
Avashyam manana karya tavasmabhiryashasvini
Shakrinmutre nivasa nah punyametaddhi nah shubhe
81.24
श्रीरुवाच
दिष्ट्या प्रसादो युष्माभिः कृतो मेऽनुग्रहात्मकः
एवं भवतु भद्रं वः पूजितास्मि सुखप्रदाः
Shriruvacha
Dishtya prasado yushmabhih krito menugrahatmakah
Evam bhavatu bhadram vah pujitasmi sukhapradah
81.25
भीष्म उवाच
एवं कृत्वा तु समयं श्रीर्गोभिः सह भारत
पश्यन्तीनां ततस्तासां तत्रैवान्तरधीयत
Bhishma uvacha
Evam kritva tu samayam shrirgobhih saha bharata
Pashyantinam tatastasam tatraivantaradhiyata
81.26
एतद्गोशकृतः पुत्र माहात्म्यं तेऽनुवर्णितम्
माहात्म्यं च गवां भूयः श्रूयतां गदतो मम
Etadgoshakritah putra mahatmyam tenuvarnitam
Mahatmyam cha gavam bhuyah shruyatam gadato mama