UtshovChapter 75
75.1
युधिष्ठिर उवाच
विधिं गवां परमहं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
येन ताञ्शाश्वताँल्लोकानखिलानश्नुवीमहि
Yudhishthira uvacha
Vidhim gavam paramaham shrotumichchhami tattvatah
Yena tanshashvatanllokanakhilanashnuvimahi
75.2
भीष्म उवाच
न गोदानात्परं किंचिद्विद्यते वसुधाधिप
गौर्हि न्यायागता दत्ता सद्यस्तारयते कुलम्
Bhishma uvacha
Na godanatparam kinchidvidyate vasudhadhipa
Gaurhi nyayagata datta sadyastarayate kulam
75.3
सतामर्थे सम्यगुत्पादितो यः; स वै कॢप्तः सम्यगिष्टः प्रजाभ्यः
तस्मात्पूर्वं ह्यादिकाले प्रवृत्तं; गवां दाने शृणु राजन्विधिं मे
Satamarthe samyagutpadito yah; sa vai kliptah samyagishtah prajabhyah
Tasmatpurvam hyadikale pravrittam; gavam dane shrinu rajanvidhim me
75.4
पुरा गोषूपनीतासु गोषु संदिग्धदर्शिना
मान्धात्रा प्रकृतं प्रश्नं बृहस्पतिरभाषत
Pura goshupanitasu goshu sandigdhadarshina
Mandhatra prakritam prashnam brihaspatirabhashata
75.5
द्विजातिमभिसत्कृत्य श्वः कालमभिवेद्य च
प्रदानार्थे नियुञ्जीत रोहिणीं नियतव्रतः
Dvijatimabhisatkritya shvah kalamabhivedya cha
Pradanarthe niyunjita rohinim niyatavratah
75.6
आह्वानं च प्रयुञ्जीत समङ्गे बहुलेति च
प्रविश्य च गवां मध्यमिमां श्रुतिमुदाहरेत्
Ahvanam cha prayunjita samange bahuleti cha
Pravishya cha gavam madhyamimam shrutimudaharet
75.7
गौर्मे माता गोवृषभः पिता मे; दिवं शर्म जगती मे प्रतिष्ठा
प्रपद्यैवं शर्वरीमुष्य गोषु; मुनिर्वाणीमुत्सृजेद्गोप्रदाने
Gaurme mata govrishabhah pita me; divam sharma jagati me pratishtha
Prapadyaivam sharvarimushya goshu; munirvanimutsrijedgopradane
75.8
स तामेकां निशां गोभिः समसख्यः समव्रतः
ऐकात्म्यगमनात्सद्यः कल्मषाद्विप्रमुच्यते
Sa tamekam nisham gobhih samasakhyah samavratah
Aikatmyagamanatsadyah kalmashadvipramuchyate
75.9
उत्सृष्टवृषवत्सा हि प्रदेया सूर्यदर्शने
त्रिविधं प्रतिपत्तव्यमर्थवादाशिषः स्तवाः
Utsrishtavrishavatsa hi pradeya suryadarshane
Trividham pratipattavyamarthavadashishah stavah
75.10
ऊर्जस्विन्य ऊर्जमेधाश्च यज्ञो; गर्भोऽमृतस्य जगतश्च प्रतिष्ठा
क्षितौ राधःप्रभवः शश्वदेव; प्राजापत्याः सर्वमित्यर्थवादः
Urjasvinya urjamedhashcha yagyo; garbhomritasya jagatashcha pratishtha
Kshitau radhahprabhavah shashvadeva; prajapatyah sarvamityarthavadah
75.11
गावो ममैनः प्रणुदन्तु सौर्या;स्तथा सौम्याः स्वर्गयानाय सन्तु
आम्नाता मे ददतीराश्रयं तु; तथानुक्ताः सन्तु सर्वाशिषो मे
Gavo mamainah pranudantu saurya;statha saumyah svargayanaya santu
Amnata me dadatirashrayam tu; tathanuktah santu sarvashisho me
75.12
शेषोत्सर्गे कर्मभिर्देहमोक्षे; सरस्वत्यः श्रेयसि संप्रवृत्ताः
यूयं नित्यं पुण्यकर्मोपवाह्या; दिशध्वं मे गतिमिष्टां प्रपन्नाः
Sheshotsarge karmabhirdehamokshe; sarasvatyah shreyasi sampravrittah
Yuyam nityam punyakarmopavahya; dishadhvam me gatimishtam prapannah
75.13
या वै यूयं सोऽहमद्यैकभावो; युष्मान्दत्त्वा चाहमात्मप्रदाता
मनश्च्युता मनएवोपपन्नाः; संधुक्षध्वं सौम्यरूपोग्ररूपाः
Ya vai yuyam sohamadyaikabhavo; yushmandattva chahamatmapradata
Manashchyuta manaevopapannah; sandhukshadhvam saumyarupograrupah
75.14
एवं तस्याग्रे पूर्वमर्धं वदेत; गवां दाता विधिवत्पूर्वदृष्टम्
प्रतिब्रूयाच्छेषमर्धं द्विजातिः; प्रतिगृह्णन्वै गोप्रदाने विधिज्ञः
Evam tasyagre purvamardham vadeta; gavam data vidhivatpurvadrishtam
Pratibruyachchheshamardham dvijatih; pratigrihnanvai gopradane vidhigyah
75.15
गां ददानीति वक्तव्यमर्घ्यवस्त्रवसुप्रदः
ऊधस्या भरितव्या च वैष्णवीति च चोदयेत्
Gam dadaniti vaktavyamarghyavastravasupradah
Udhasya bharitavya cha vaishnaviti cha chodayet
75.16
नाम संकीर्तयेत्तस्या यथासंख्योत्तरं स वै
फलं षड्विंशदष्टौ च सहस्राणि च विंशतिः
Nama sankirtayettasya yathasankhyottaram sa vai
Phalam shadvinshadashtau cha sahasrani cha vinshatih
75.17
एवमेतान्गुणान्वृद्धान्गवादीनां यथाक्रमम्
गोप्रदाता समाप्नोति समस्तानष्टमे क्रमे
Evametangunanvriddhangavadinam yathakramam
Gopradata samapnoti samastanashtame krame
75.18
गोदः शीली निर्भयश्चार्घदाता; न स्याद्दुःखी वसुदाता च कामी
ऊधस्योढा भारत यश्च विद्वा;न्व्याख्यातास्ते वैष्णवाश्चन्द्रलोकाः
Godah shili nirbhayashcharghadata; na syadduhkhi vasudata cha kami
Udhasyodha bharata yashcha vidva;nvyakhyataste vaishnavashchandralokah
75.19
गा वै दत्त्वा गोव्रती स्यात्त्रिरात्रं; निशां चैकां संवसेतेह ताभिः
काम्याष्टम्यां वर्तितव्यं त्रिरात्रं; रसैर्वा गोः शकृता प्रस्नवैर्वा
Ga vai dattva govrati syattriratram; nisham chaikam sanvaseteha tabhih
Kamyashtamyam vartitavyam triratram; rasairva goh shakrita prasnavairva
75.20
वेदव्रती स्याद्वृषभप्रदाता; वेदावाप्तिर्गोयुगस्य प्रदाने
तथा गवां विधिमासाद्य यज्वा; लोकानग्र्यान्विन्दते नाविधिज्ञः
Vedavrati syadvrishabhapradata; vedavaptirgoyugasya pradane
Tatha gavam vidhimasadya yajva; lokanagryanvindate navidhigyah
75.21
कामान्सर्वान्पार्थिवानेकसंस्था;न्यो वै दद्यात्कामदुघां च धेनुम्
सम्यक्ताः स्युर्हव्यकव्यौघवत्य;स्तासामुक्ष्णां ज्यायसां संप्रदानम्
Kamansarvanparthivanekasanstha;nyo vai dadyatkamadugham cha dhenum
Samyaktah syurhavyakavyaughavatya;stasamukshnam jyayasam sampradanam
75.22
न चाशिष्यायाव्रतायोपकुर्या;न्नाश्रद्दधानाय न वक्रबुद्धये
गुह्यो ह्ययं सर्वलोकस्य धर्मो; नेमं धर्मं यत्र तत्र प्रजल्पेत्
Na chashishyayavratayopakurya;nnashraddadhanaya na vakrabuddhaye
Guhyo hyayam sarvalokasya dharmo; nemam dharmam yatra tatra prajalpet
75.23
सन्ति लोके श्रद्दधाना मनुष्याः; सन्ति क्षुद्रा राक्षसा मानुषेषु
येषां दानं दीयमानं ह्यनिष्टं; नास्तिक्यं चाप्याश्रयन्ते ह्यपुण्याः
Santi loke shraddadhana manushyah; santi kshudra rakshasa manusheshu
Yesham danam diyamanam hyanishtam; nastikyam chapyashrayante hyapunyah
75.24
बार्हस्पत्यं वाक्यमेतन्निशम्य; ये राजानो गोप्रदानानि कृत्वा
लोकान्प्राप्ताः पुण्यशीलाः सुवृत्ता;स्तान्मे राजन्कीर्त्यमानान्निबोध
Barhaspatyam vakyametannishamya; ye rajano gopradanani kritva
Lokanpraptah punyashilah suvritta;stanme rajankirtyamanannibodha
75.25
उशीनरो विष्वगश्वो नृगश्च; भगीरथो विश्रुतो यौवनाश्वः
मान्धाता वै मुचुकुन्दश्च राजा; भूरिद्युम्नो नैषधः सोमकश्च
Ushinaro vishvagashvo nrigashcha; bhagiratho vishruto yauvanashvah
Mandhata vai muchukundashcha raja; bhuridyumno naishadhah somakashcha
75.26
पुरूरवा भरतश्चक्रवर्ती; यस्यान्वये भारताः सर्व एव
तथा वीरो दाशरथिश्च रामो; ये चाप्यन्ये विश्रुताः कीर्तिमन्तः
Pururava bharatashchakravarti; yasyanvaye bharatah sarva eva
Tatha viro dasharathishcha ramo; ye chapyanye vishrutah kirtimantah
75.27
तथा राजा पृथुकर्मा दिलीपो; दिवं प्राप्तो गोप्रदाने विधिज्ञः
यज्ञैर्दानैस्तपसा राजधर्मै;र्मान्धाताभूद्गोप्रदानैश्च युक्तः
Tatha raja prithukarma dilipo; divam prapto gopradane vidhigyah
Yagyairdanaistapasa rajadharmai;rmandhatabhudgopradanaishcha yuktah
75.28
तस्मात्पार्थ त्वमपीमां मयोक्तां; बार्हस्पतीं भारतीं धारयस्व
द्विजाग्र्येभ्यः संप्रयच्छ प्रतीतो; गाः पुण्या वै प्राप्य राज्यं कुरूणाम्
Tasmatpartha tvamapimam mayoktam; barhaspatim bharatim dharayasva
Dvijagryebhyah samprayachchha pratito; gah punya vai prapya rajyam kurunam
75.29
वैशंपायन उवाच
तथा सर्वं कृतवान्धर्मराजो; भीष्मेणोक्तो विधिवद्गोप्रदाने
स मान्धातुर्देवदेवोपदिष्टं; सम्यग्धर्मं धारयामास राजा
Vaishampayana uvacha
Tatha sarvam kritavandharmarajo; bhishmenokto vidhivadgopradane
Sa mandhaturdevadevopadishtam; samyagdharmam dharayamasa raja
75.30
इति नृप सततं गवां प्रदाने; यवशकलान्सह गोमयैः पिबानः
क्षितितलशयनः शिखी यतात्मा; वृष इव राजवृषस्तदा बभूव
Iti nripa satatam gavam pradane; yavashakalansaha gomayaih pibanah
Kshititalashayanah shikhi yatatma; vrisha iva rajavrishastada babhuva
75.31
स नृपतिरभवत्सदैव ताभ्यः; प्रयतमना ह्यभिसंस्तुवंश्च गा वै
नृपधुरि च न गामयुङ्क्त भूय;स्तुरगवरैरगमच्च यत्र तत्र
Sa nripatirabhavatsadaiva tabhyah; prayatamana hyabhisanstuvanshcha ga vai
Nripadhuri cha na gamayunkta bhuya;sturagavarairagamachcha yatra tatra