UtshovChapter 68
68.1
युधिष्ठिर उवाच
भूय एव कुरुश्रेष्ठ दानानां विधिमुत्तमम्
कथयस्व महाप्राज्ञ भूमिदानं विशेषतः
Yudhishthira uvacha
Bhuya eva kurushreshtha dananam vidhimuttamam
Kathayasva mahapragya bhumidanam visheshatah
68.2
पृथिवीं क्षत्रियो दद्याद्ब्राह्मणस्तां स्वकर्मणा
विधिवत्प्रतिगृह्णीयान्न त्वन्यो दातुमर्हति
Prithivim kshatriyo dadyadbrahmanastam svakarmana
Vidhivatpratigrihniyanna tvanyo datumarhati
68.3
सर्ववर्णैस्तु यच्छक्यं प्रदातुं फलकाङ्क्षिभिः
वेदे वा यत्समाम्नातं तन्मे व्याख्यातुमर्हसि
Sarvavarnaistu yachchhakyam pradatum phalakankshibhih
Vede va yatsamamnatam tanme vyakhyatumarhasi
68.4
भीष्म उवाच
तुल्यनामानि देयानि त्रीणि तुल्यफलानि च
सर्वकामफलानीह गावः पृथ्वी सरस्वती
Bhishma uvacha
Tulyanamani deyani trini tulyaphalani cha
Sarvakamaphalaniha gavah prithvi sarasvati
68.5
यो ब्रूयाच्चापि शिष्याय धर्म्यां ब्राह्मीं सरस्वतीम्
पृथिवीगोप्रदानाभ्यां स तुल्यं फलमश्नुते
Yo bruyachchapi shishyaya dharmyam brahmim sarasvatim
Prithivigopradanabhyam sa tulyam phalamashnute
68.6
तथैव गाः प्रशंसन्ति न च देयं ततः परम्
संनिकृष्टफलास्ता हि लघ्वर्थाश्च युधिष्ठिर
मातरः सर्वभूतानां गावः सर्वसुखप्रदाः
Tathaiva gah prashansanti na cha deyam tatah param
Sannikrishtaphalasta hi laghvarthashcha yudhishthira
Matarah sarvabhutanam gavah sarvasukhapradah
68.7
वृद्धिमाकाङ्क्षता नित्यं गावः कार्याः प्रदक्षिणाः
मङ्गलायतनं देव्यस्तस्मात्पूज्याः सदैव हि
Vriddhimakankshata nityam gavah karyah pradakshinah
Mangalayatanam devyastasmatpujyah sadaiva hi
68.8
प्रचोदनं देवकृतं गवां कर्मसु वर्तताम्
पूर्वमेवाक्षरं नान्यदभिधेयं कथंचन
Prachodanam devakritam gavam karmasu vartatam
Purvamevaksharam nanyadabhidheyam kathanchana
68.9
प्रचारे वा निपाने वा बुधो नोद्वेजयेत गाः
तृषिता ह्यभिवीक्षन्त्यो नरं हन्युः सबान्धवम्
Prachare va nipane va budho nodvejayeta gah
Trishita hyabhivikshantyo naram hanyuh sabandhavam
68.10
पितृसद्मानि सततं देवतायतनानि च
पूयन्ते शकृता यासां पूतं किमधिकं ततः
Pitrisadmani satatam devatayatanani cha
Puyante shakrita yasam putam kimadhikam tatah
68.11
ग्रासमुष्टिं परगवे दद्यात्संवत्सरं तु यः
अकृत्वा स्वयमाहारं व्रतं तत्सार्वकामिकम्
Grasamushtim paragave dadyatsanvatsaram tu yah
Akritva svayamaharam vratam tatsarvakamikam
68.12
स हि पुत्रान्यशोर्थं च श्रियं चाप्यधिगच्छति
नाशयत्यशुभं चैव दुःस्वप्नं च व्यपोहति
Sa hi putranyashortham cha shriyam chapyadhigachchhati
Nashayatyashubham chaiva duhsvapnam cha vyapohati
68.13
युधिष्ठिर उवाच
देयाः किंलक्षणा गावः काश्चापि परिवर्जयेत्
कीदृशाय प्रदातव्या न देयाः कीदृशाय च
Yudhishthira uvacha
Deyah kinlakshana gavah kashchapi parivarjayet
Kidrishaya pradatavya na deyah kidrishaya cha
68.14
भीष्म उवाच
असद्वृत्ताय पापाय लुब्धायानृतवादिने
हव्यकव्यव्यपेताय न देया गौः कथंचन
Bhishma uvacha
Asadvrittaya papaya lubdhayanritavadine
Havyakavyavyapetaya na deya gauh kathanchana
68.15
भिक्षवे बहुपुत्राय श्रोत्रियायाहिताग्नये
दत्त्वा दशगवां दाता लोकानाप्नोत्यनुत्तमान्
Bhikshave bahuputraya shrotriyayahitagnaye
Dattva dashagavam data lokanapnotyanuttaman
68.16
यं चैव धर्मं कुरुते तस्य पुण्यफलं च यत्
सर्वस्यैवांशभाग्दाता तन्निमित्तं प्रवृत्तयः
Yam chaiva dharmam kurute tasya punyaphalam cha yat
Sarvasyaivanshabhagdata tannimittam pravrittayah
68.17
यश्चैनमुत्पादयति यश्चैनं त्रायते भयात्
यश्चास्य कुरुते वृत्तिं सर्वे ते पितरस्त्रयः
Yashchainamutpadayati yashchainam trayate bhayat
Yashchasya kurute vrittim sarve te pitarastrayah
68.18
कल्मषं गुरुशुश्रूषा हन्ति मानो महद्यशः
अपुत्रतां त्रयः पुत्रा अवृत्तिं दश धेनवः
Kalmasham gurushushrusha hanti mano mahadyashah
Aputratam trayah putra avrittim dasha dhenavah
68.19
वेदान्तनिष्ठस्य बहुश्रुतस्य; प्रज्ञानतृप्तस्य जितेन्द्रियस्य
शिष्टस्य दान्तस्य यतस्य चैव; भूतेषु नित्यं प्रियवादिनश्च
Vedantanishthasya bahushrutasya; pragyanatriptasya jitendriyasya
Shishtasya dantasya yatasya chaiva; bhuteshu nityam priyavadinashcha
68.20
यः क्षुद्भयाद्वै न विकर्म कुर्या;न्मृदुर्दान्तश्चातिथेयश्च नित्यम्
वृत्तिं विप्रायातिसृजेत तस्मै; यस्तुल्यशीलश्च सपुत्रदारः
Yah kshudbhayadvai na vikarma kurya;nmridurdantashchatitheyashcha nityam
Vrittim viprayatisrijeta tasmai; yastulyashilashcha saputradarah
68.21
शुभे पात्रे ये गुणा गोप्रदाने; तावान्दोषो ब्राह्मणस्वापहारे
सर्वावस्थं ब्राह्मणस्वापहारो; दाराश्चैषां दूरतो वर्जनीयाः
Shubhe patre ye guna gopradane; tavandosho brahmanasvapahare
Sarvavastham brahmanasvapaharo; darashchaisham durato varjaniyah