UtshovChapter 63
63.1
युधिष्ठिर उवाच
श्रुतं मे भवतो वाक्यमन्नदानस्य यो विधिः
नक्षत्रयोगस्येदानीं दानकल्पं ब्रवीहि मे
Yudhishthira uvacha
Shrutam me bhavato vakyamannadanasya yo vidhih
Nakshatrayogasyedanim danakalpam bravihi me
63.2
भीष्म उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
देवक्याश्चैव संवादं देवर्षेर्नारदस्य च
Bhishma uvacha
Atrapyudaharantimamitihasam puratanam
Devakyashchaiva sanvadam devarshernaradasya cha
63.3
द्वारकामनुसंप्राप्तं नारदं देवदर्शनम्
पप्रच्छैनं ततः प्रश्नं देवकी धर्मदर्शिनी
Dvarakamanusampraptam naradam devadarshanam
Paprachchhainam tatah prashnam devaki dharmadarshini
63.4
तस्याः संपृच्छमानाया देवर्षिर्नारदस्तदा
आचष्ट विधिवत्सर्वं यत्तच्छृणु विशां पते
Tasyah samprichchhamanaya devarshirnaradastada
Achashta vidhivatsarvam yattachchhrinu visham pate
63.5
नारद उवाच
कृत्तिकासु महाभागे पायसेन ससर्पिषा
संतर्प्य ब्राह्मणान्साधूँल्लोकानाप्नोत्यनुत्तमान्
Narada uvacha
Krittikasu mahabhage payasena sasarpisha
Santarpya brahmanansadhunllokanapnotyanuttaman
63.6
रोहिण्यां प्रथितैर्मांसैर्माषैरन्नेन सर्पिषा
पयोऽनुपानं दातव्यमानृण्यार्थं द्विजातये
Rohinyam prathitairmansairmashairannena sarpisha
Payonupanam datavyamanrinyartham dvijataye
63.7
दोग्ध्रीं दत्त्वा सवत्सां तु नक्षत्रे सोमदैवते
गच्छन्ति मानुषाल्लोकात्स्वर्गलोकमनुत्तमम्
Dogdhrim dattva savatsam tu nakshatre somadaivate
Gachchhanti manushallokatsvargalokamanuttamam
63.8
आर्द्रायां कृसरं दत्त्वा तैलमिश्रमुपोषितः
नरस्तरति दुर्गाणि क्षुरधारांश्च पर्वतान्
Ardrayam krisaram dattva tailamishramuposhitah
Narastarati durgani kshuradharanshcha parvatan
63.9
अपूपान्पुनर्वसौ दत्त्वा तथैवान्नानि शोभने
यशस्वी रूपसंपन्नो बह्वन्ने जायते कुले
Apupanpunarvasau dattva tathaivannani shobhane
Yashasvi rupasampanno bahvanne jayate kule
63.10
पुष्ये तु कनकं दत्त्वा कृतं चाकृतमेव च
अनालोकेषु लोकेषु सोमवत्स विराजते
Pushye tu kanakam dattva kritam chakritameva cha
Analokeshu lokeshu somavatsa virajate
63.11
आश्लेषायां तु यो रूप्यमृषभं वा प्रयच्छति
स सर्वभयनिर्मुक्तः शात्रवानधितिष्ठति
Ashleshayam tu yo rupyamrishabham va prayachchhati
Sa sarvabhayanirmuktah shatravanadhitishthati
63.12
मघासु तिलपूर्णानि वर्धमानानि मानवः
प्रदाय पुत्रपशुमानिह प्रेत्य च मोदते
Maghasu tilapurnani vardhamanani manavah
Pradaya putrapashumaniha pretya cha modate
63.13
फल्गुनीपूर्वसमये ब्राह्मणानामुपोषितः
भक्षान्फाणितसंयुक्तान्दत्त्वा सौभाग्यमृच्छति
Phalgunipurvasamaye brahmananamuposhitah
Bhakshanphanitasanyuktandattva saubhagyamrichchhati
63.14
घृतक्षीरसमायुक्तं विधिवत्षष्टिकौदनम्
उत्तराविषये दत्त्वा स्वर्गलोके महीयते
Ghritakshirasamayuktam vidhivatshashtikaudanam
Uttaravishaye dattva svargaloke mahiyate
63.15
यद्यत्प्रदीयते दानमुत्तराविषये नरैः
महाफलमनन्तं च भवतीति विनिश्चयः
Yadyatpradiyate danamuttaravishaye naraih
Mahaphalamanantam cha bhavatiti vinishchayah
63.16
हस्ते हस्तिरथं दत्त्वा चतुर्युक्तमुपोषितः
प्राप्नोति परमाँल्लोकान्पुण्यकामसमन्वितान्
Haste hastiratham dattva chaturyuktamuposhitah
Prapnoti paramanllokanpunyakamasamanvitan
63.17
चित्रायामृषभं दत्त्वा पुण्यान्गन्धांश्च भारत
चरत्यप्सरसां लोके रमते नन्दने तथा
Chitrayamrishabham dattva punyangandhanshcha bharata
Charatyapsarasam loke ramate nandane tatha
63.18
स्वातावथ धनं दत्त्वा यदिष्टतममात्मनः
प्राप्नोति लोकान्स शुभानिह चैव महद्यशः
Svatavatha dhanam dattva yadishtatamamatmanah
Prapnoti lokansa shubhaniha chaiva mahadyashah
63.19
विशाखायामनड्वाहं धेनुं दत्त्वा च दुग्धदाम्
सप्रासङ्गं च शकटं सधान्यं वस्त्रसंयुतम्
Vishakhayamanadvaham dhenum dattva cha dugdhadam
Saprasangam cha shakatam sadhanyam vastrasanyutam
63.20
पितॄन्देवांश्च प्रीणाति प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते
न च दुर्गाण्यवाप्नोति स्वर्गलोकं च गच्छति
Pitrindevanshcha prinati pretya chanantyamashnute
Na cha durganyavapnoti svargalokam cha gachchhati
63.21
दत्त्वा यथोक्तं विप्रेभ्यो वृत्तिमिष्टां स विन्दति
नरकादींश्च संक्लेशान्नाप्नोतीति विनिश्चयः
Dattva yathoktam viprebhyo vrittimishtam sa vindati
Narakadinshcha sankleshannapnotiti vinishchayah
63.22
अनुराधासु प्रावारं वस्त्रान्तरमुपोषितः
दत्त्वा युगशतं चापि नरः स्वर्गे महीयते
Anuradhasu pravaram vastrantaramuposhitah
Dattva yugashatam chapi narah svarge mahiyate
63.23
कालशाकं तु विप्रेभ्यो दत्त्वा मर्त्यः समूलकम्
ज्येष्ठायामृद्धिमिष्टां वै गतिमिष्टां च विन्दति
Kalashakam tu viprebhyo dattva martyah samulakam
Jyeshthayamriddhimishtam vai gatimishtam cha vindati
63.24
मूले मूलफलं दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः समाहितः
पितॄन्प्रीणयते चापि गतिमिष्टां च गच्छति
Mule mulaphalam dattva brahmanebhyah samahitah
Pitrinprinayate chapi gatimishtam cha gachchhati
63.25
अथ पूर्वास्वषाढासु दधिपात्राण्युपोषितः
कुलवृत्तोपसंपन्ने ब्राह्मणे वेदपारगे
प्रदाय जायते प्रेत्य कुले सुबहुगोकुले
Atha purvasvashadhasu dadhipatranyuposhitah
Kulavrittopasampanne brahmane vedaparage
Pradaya jayate pretya kule subahugokule
63.26
उदमन्थं ससर्पिष्कं प्रभूतमधुफाणितम्
दत्त्वोत्तरास्वषाढासु सर्वकामानवाप्नुयात्
Udamantham sasarpishkam prabhutamadhuphanitam
Dattvottarasvashadhasu sarvakamanavapnuyat
63.27
दुग्धं त्वभिजिते योगे दत्त्वा मधुघृताप्लुतम्
धर्मनित्यो मनीषिभ्यः स्वर्गलोके महीयते
Dugdham tvabhijite yoge dattva madhughritaplutam
Dharmanityo manishibhyah svargaloke mahiyate
63.28
श्रवणे कम्बलं दत्त्वा वस्त्रान्तरितमेव च
श्वेतेन याति यानेन सर्वलोकानसंवृतान्
Shravane kambalam dattva vastrantaritameva cha
Shvetena yati yanena sarvalokanasanvritan
63.29
गोप्रयुक्तं धनिष्ठासु यानं दत्त्वा समाहितः
वस्त्ररश्मिधरं सद्यः प्रेत्य राज्यं प्रपद्यते
Goprayuktam dhanishthasu yanam dattva samahitah
Vastrarashmidharam sadyah pretya rajyam prapadyate
63.30
गन्धाञ्शतभिषग्योगे दत्त्वा सागुरुचन्दनान्
प्राप्नोत्यप्सरसां लोकान्प्रेत्य गन्धांश्च शाश्वतान्
Gandhanshatabhishagyoge dattva saguruchandanan
Prapnotyapsarasam lokanpretya gandhanshcha shashvatan
63.31
पूर्वभाद्रपदायोगे राजमाषान्प्रदाय तु
सर्वभक्षफलोपेतः स वै प्रेत्य सुखी भवेत्
Purvabhadrapadayoge rajamashanpradaya tu
Sarvabhakshaphalopetah sa vai pretya sukhi bhavet
63.32
औरभ्रमुत्तरायोगे यस्तु मांसं प्रयच्छति
स पितॄन्प्रीणयति वै प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते
Aurabhramuttarayoge yastu mansam prayachchhati
Sa pitrinprinayati vai pretya chanantyamashnute
63.33
कांस्योपदोहनां धेनुं रेवत्यां यः प्रयच्छति
सा प्रेत्य कामानादाय दातारमुपतिष्ठति
Kansyopadohanam dhenum revatyam yah prayachchhati
Sa pretya kamanadaya dataramupatishthati
63.34
रथमश्वसमायुक्तं दत्त्वाश्विन्यां नरोत्तमः
हस्त्यश्वरथसंपन्ने वर्चस्वी जायते कुले
Rathamashvasamayuktam dattvashvinyam narottamah
Hastyashvarathasampanne varchasvi jayate kule
63.35
भरणीषु द्विजातिभ्यस्तिलधेनुं प्रदाय वै
गाः सुप्रभूताः प्राप्नोति नरः प्रेत्य यशस्तथा
Bharanishu dvijatibhyastiladhenum pradaya vai
Gah suprabhutah prapnoti narah pretya yashastatha
63.36
भीष्म उवाच
इत्येष लक्षणोद्देशः प्रोक्तो नक्षत्रयोगतः
देवक्या नारदेनेह सा स्नुषाभ्योऽब्रवीदिदम्
Bhishma uvacha
Ityesha lakshanoddeshah prokto nakshatrayogatah
Devakya naradeneha sa snushabhyobravididam