UtshovChapter 43
43.1
भीष्म उवाच
तमागतमभिप्रेक्ष्य शिष्यं वाक्यमथाब्रवीत्
देवशर्मा महातेजा यत्तच्छृणु नराधिप
Bhishma uvacha
Tamagatamabhiprekshya shishyam vakyamathabravit
Devasharma mahateja yattachchhrinu naradhipa
43.2
देवशर्मोवाच
किं ते विपुल दृष्टं वै तस्मिन्नद्य महावने
ते त्वा जानन्ति निपुण आत्मा च रुचिरेव च
Devasharmovacha
Kim te vipula drishtam vai tasminnadya mahavane
Te tva jananti nipuna atma cha ruchireva cha
43.3
विपुल उवाच
ब्रह्मर्षे मिथुनं किं तत्के च ते पुरुषा विभो
ये मां जानन्ति तत्त्वेन तांश्च मे वक्तुमर्हसि
Vipula uvacha
Brahmarshe mithunam kim tatke cha te purusha vibho
Ye mam jananti tattvena tanshcha me vaktumarhasi
43.4
देवशर्मोवाच
यद्वै तन्मिथुनं ब्रह्मन्नहोरात्रं हि विद्धि तत्
चक्रवत्परिवर्तेत तत्ते जानाति दुष्कृतम्
Devasharmovacha
Yadvai tanmithunam brahmannahoratram hi viddhi tat
Chakravatparivarteta tatte janati dushkritam
43.5
ये च ते पुरुषा विप्र अक्षैर्दीव्यन्ति हृष्टवत्
ऋतूंस्तानभिजानीहि ते ते जानन्ति दुष्कृतम्
Ye cha te purusha vipra akshairdivyanti hrishtavat
Ritunstanabhijanihi te te jananti dushkritam
43.6
न मां कश्चिद्विजानीत इति कृत्वा न विश्वसेत्
नरो रहसि पापात्मा पापकं कर्म वै द्विज
Na mam kashchidvijanita iti kritva na vishvaset
Naro rahasi papatma papakam karma vai dvija
43.7
कुर्वाणं हि नरं कर्म पापं रहसि सर्वदा
पश्यन्ति ऋतवश्चापि तथा दिननिशेऽप्युत
Kurvanam hi naram karma papam rahasi sarvada
Pashyanti ritavashchapi tatha dinanishepyuta
43.8
ते त्वां हर्षस्मितं दृष्ट्वा गुरोः कर्मानिवेदकम्
स्मारयन्तस्तथा प्राहुस्ते यथा श्रुतवान्भवान्
Te tvam harshasmitam drishtva guroh karmanivedakam
Smarayantastatha prahuste yatha shrutavanbhavan
43.9
अहोरात्रं विजानाति ऋतवश्चापि नित्यशः
पुरुषे पापकं कर्म शुभं वा शुभकर्मणः
Ahoratram vijanati ritavashchapi nityashah
Purushe papakam karma shubham va shubhakarmanah
43.10
तत्त्वया मम यत्कर्म व्यभिचाराद्भयात्मकम्
नाख्यातमिति जानन्तस्ते त्वामाहुस्तथा द्विज
Tattvaya mama yatkarma vyabhicharadbhayatmakam
Nakhyatamiti janantaste tvamahustatha dvija
43.11
ते चैव हि भवेयुस्ते लोकाः पापकृतो यथा
कृत्वा नाचक्षतः कर्म मम यच्च त्वया कृतम्
Te chaiva hi bhaveyuste lokah papakrito yatha
Kritva nachakshatah karma mama yachcha tvaya kritam
43.12
तथा शक्या च दुर्वृत्ता रक्षितुं प्रमदा द्विज
न च त्वं कृतवान्किंचिदागः प्रीतोऽस्मि तेन ते
Tatha shakya cha durvritta rakshitum pramada dvija
Na cha tvam kritavankinchidagah pritosmi tena te
43.13
यदि त्वहं त्वा दुर्वृत्तमद्राक्षं द्विजसत्तम
शपेयं त्वामहं क्रोधान्न मेऽत्रास्ति विचारणा
Yadi tvaham tva durvrittamadraksham dvijasattama
Shapeyam tvamaham krodhanna metrasti vicharana
43.14
सज्जन्ति पुरुषे नार्यः पुंसां सोऽर्थश्च पुष्कलः
अन्यथा रक्षतः शापोऽभविष्यत्ते गतिश्च सा
Sajjanti purushe naryah punsam sorthashcha pushkalah
Anyatha rakshatah shapobhavishyatte gatishcha sa
43.15
रक्षिता सा त्वया पुत्र मम चापि निवेदिता
अहं ते प्रीतिमांस्तात स्वस्ति स्वर्गं गमिष्यसि
Rakshita sa tvaya putra mama chapi nivedita
Aham te pritimanstata svasti svargam gamishyasi
43.16
भीष्म उवाच
इत्युक्त्वा विपुलं प्रीतो देवशर्मा महानृषिः
मुमोद स्वर्गमास्थाय सहभार्यः सशिष्यकः
Bhishma uvacha
Ityuktva vipulam prito devasharma mahanrishih
Mumoda svargamasthaya sahabharyah sashishyakah
43.17
इदमाख्यातवांश्चापि ममाख्यानं महामुनिः
मार्कण्डेयः पुरा राजन्गङ्गाकूले कथान्तरे
Idamakhyatavanshchapi mamakhyanam mahamunih
Markandeyah pura rajangangakule kathantare
43.18
तस्माद्ब्रवीमि पार्थ त्वा स्त्रियः सर्वाः सदैव च
उभयं दृश्यते तासु सततं साध्वसाधु च
Tasmadbravimi partha tva striyah sarvah sadaiva cha
Ubhayam drishyate tasu satatam sadhvasadhu cha
43.19
स्त्रियः साध्व्यो महाभागाः संमता लोकमातरः
धारयन्ति महीं राजन्निमां सवनकाननाम्
Striyah sadhvyo mahabhagah sammata lokamatarah
Dharayanti mahim rajannimam savanakananam
43.20
असाध्व्यश्चापि दुर्वृत्ताः कुलघ्न्यः पापनिश्चयाः
विज्ञेया लक्षणैर्दुष्टैः स्वगात्रसहजैर्नृप
Asadhvyashchapi durvrittah kulaghnyah papanishchayah
Vigyeya lakshanairdushtaih svagatrasahajairnripa
43.21
एवमेतासु रक्षा वै शक्या कर्तुं महात्मभिः
अन्यथा राजशार्दूल न शक्या रक्षितुं स्त्रियः
Evametasu raksha vai shakya kartum mahatmabhih
Anyatha rajashardula na shakya rakshitum striyah
43.22
एता हि मनुजव्याघ्र तीक्ष्णास्तीक्ष्णपराक्रमाः
नासामस्ति प्रियो नाम मैथुने संगमे नृभिः
Eta hi manujavyaghra tikshnastikshnaparakramah
Nasamasti priyo nama maithune sangame nribhih
43.23
एताः कृत्याश्च कार्याश्च कृताश्च भरतर्षभ
न चैकस्मिन्रमन्त्येताः पुरुषे पाण्डुनन्दन
Etah krityashcha karyashcha kritashcha bharatarshabha
Na chaikasminramantyetah purushe pandunandana
43.24
नासु स्नेहो नृभिः कार्यस्तथैवेर्ष्या जनेश्वर
खेदमास्थाय भुञ्जीत धर्ममास्थाय चैव हि
Nasu sneho nribhih karyastathaivershya janeshvara
Khedamasthaya bhunjita dharmamasthaya chaiva hi
43.25
विहन्येतान्यथा कुर्वन्नरः कौरवनन्दन
सर्वथा राजशार्दूल युक्तिः सर्वत्र पूज्यते
Vihanyetanyatha kurvannarah kauravanandana
Sarvatha rajashardula yuktih sarvatra pujyate
43.26
तेनैकेन तु रक्षा वै विपुलेन कृता स्त्रियाः
नान्यः शक्तो नृलोकेऽस्मिन्रक्षितुं नृप योषितः
Tenaikena tu raksha vai vipulena krita striyah
Nanyah shakto nrilokesminrakshitum nripa yoshitah