UtshovChapter 3
3.1
युधिष्ठिर उवाच
ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर्वर्णैर्नराधिप
कथं प्राप्तं महाराज क्षत्रियेण महात्मना
Yudhishthira uvacha
Brahmanyam yadi dushprapam tribhirvarnairnaradhipa
Katham praptam maharaja kshatriyena mahatmana
3.2
विश्वामित्रेण धर्मात्मन्ब्राह्मणत्वं नरर्षभ
श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे ब्रूहि पितामह
Vishvamitrena dharmatmanbrahmanatvam nararshabha
Shrotumichchhami tattvena tanme bruhi pitamaha
3.3
तेन ह्यमितवीर्येण वसिष्ठस्य महात्मनः
हतं पुत्रशतं सद्यस्तपसा प्रपितामह
Tena hyamitaviryena vasishthasya mahatmanah
Hatam putrashatam sadyastapasa prapitamaha
3.4
यातुधानाश्च बहवो राक्षसास्तिग्मतेजसः
मन्युनाविष्टदेहेन सृष्टाः कालान्तकोपमाः
Yatudhanashcha bahavo rakshasastigmatejasah
Manyunavishtadehena srishtah kalantakopamah
3.5
महान्कुशिकवंशश्च ब्रह्मर्षिशतसंकुलः
स्थापितो नरलोकेऽस्मिन्विद्वान्ब्राह्मणसंस्तुतः
Mahankushikavanshashcha brahmarshishatasankulah
Sthapito naralokesminvidvanbrahmanasanstutah
3.6
ऋचीकस्यात्मजश्चैव शुनःशेपो महातपाः
विमोक्षितो महासत्रात्पशुतामभ्युपागतः
Richikasyatmajashchaiva shunahshepo mahatapah
Vimokshito mahasatratpashutamabhyupagatah
3.7
हरिश्चन्द्रक्रतौ देवांस्तोषयित्वात्मतेजसा
पुत्रतामनुसंप्राप्तो विश्वामित्रस्य धीमतः
Harishchandrakratau devanstoshayitvatmatejasa
Putratamanusamprapto vishvamitrasya dhimatah
3.8
नाभिवादयते ज्येष्ठं देवरातं नराधिप
पुत्राः पञ्चशताश्चापि शप्ताः श्वपचतां गताः
Nabhivadayate jyeshtham devaratam naradhipa
Putrah panchashatashchapi shaptah shvapachatam gatah
3.9
त्रिशङ्कुर्बन्धुसंत्यक्त इक्ष्वाकुः प्रीतिपूर्वकम्
अवाक्शिरा दिवं नीतो दक्षिणामाश्रितो दिशम्
Trishankurbandhusantyakta ikshvakuh pritipurvakam
Avakshira divam nito dakshinamashrito disham
3.10
विश्वामित्रस्य विपुला नदी राजर्षिसेविता
कौशिकीति शिवा पुण्या ब्रह्मर्षिगणसेविता
Vishvamitrasya vipula nadi rajarshisevita
Kaushikiti shiva punya brahmarshiganasevita
3.11
तपोविघ्नकरी चैव पञ्चचूडा सुसंमता
रम्भा नामाप्सराः शापाद्यस्य शैलत्वमागता
Tapovighnakari chaiva panchachuda susammata
Rambha namapsarah shapadyasya shailatvamagata
3.12
तथैवास्य भयाद्बद्ध्वा वसिष्ठः सलिले पुरा
आत्मानं मज्जयामास विपाशः पुनरुत्थितः
Tathaivasya bhayadbaddhva vasishthah salile pura
Atmanam majjayamasa vipashah punarutthitah
3.13
तदाप्रभृति पुण्या हि विपाशाभून्महानदी
विख्याता कर्मणा तेन वसिष्ठस्य महात्मनः
Tadaprabhriti punya hi vipashabhunmahanadi
Vikhyata karmana tena vasishthasya mahatmanah
3.14
वाग्भिश्च भगवान्येन देवसेनाग्रगः प्रभुः
स्तुतः प्रीतमनाश्चासीच्छापाच्चैनममोचयत्
Vagbhishcha bhagavanyena devasenagragah prabhuh
Stutah pritamanashchasichchhapachchainamamochayat
3.15
ध्रुवस्यौत्तानपादस्य ब्रह्मर्षीणां तथैव च
मध्ये ज्वलति यो नित्यमुदीचीमाश्रितो दिशम्
Dhruvasyauttanapadasya brahmarshinam tathaiva cha
Madhye jvalati yo nityamudichimashrito disham
3.16
तस्यैतानि च कर्माणि तथान्यानि च कौरव
क्षत्रियस्येत्यतो जातमिदं कौतूहलं मम
Tasyaitani cha karmani tathanyani cha kaurava
Kshatriyasyetyato jatamidam kautuhalam mama
3.17
किमेतदिति तत्त्वेन प्रब्रूहि भरतर्षभ
देहान्तरमनासाद्य कथं स ब्राह्मणोऽभवत्
Kimetaditi tattvena prabruhi bharatarshabha
Dehantaramanasadya katham sa brahmanobhavat
3.18
एतत्तत्त्वेन मे राजन्सर्वमाख्यातुमर्हसि
मतंगस्य यथातत्त्वं तथैवैतद्ब्रवीहि मे
Etattattvena me rajansarvamakhyatumarhasi
Matangasya yathatattvam tathaivaitadbravihi me
3.19
स्थाने मतंगो ब्राह्मण्यं नालभद्भरतर्षभ
चण्डालयोनौ जातो हि कथं ब्राह्मण्यमाप्नुयात्
Sthane matango brahmanyam nalabhadbharatarshabha
Chandalayonau jato hi katham brahmanyamapnuyat