UtshovChapter 142
142.1
भीष्म उवाच
तूष्णीमासीदर्जुनस्तु पवनस्त्वब्रवीत्पुनः
शृणु मे ब्राह्मणेष्वेव मुख्यं कर्म जनाधिप
Bhishma uvacha
Tushnimasidarjunastu pavanastvabravitpunah
Shrinu me brahmaneshveva mukhyam karma janadhipa
142.2
मदस्यास्यमनुप्राप्ता यदा सेन्द्रा दिवौकसः
तदेयं च्यवनेनेह हृता तेषां वसुंधरा
Madasyasyamanuprapta yada sendra divaukasah
Tadeyam chyavaneneha hrita tesham vasundhara
142.3
उभौ लोकौ हृतौ मत्वा ते देवा दुःखिताभवन्
शोकार्ताश्च महात्मानं ब्रह्माणं शरणं ययुः
Ubhau lokau hritau matva te deva duhkhitabhavan
Shokartashcha mahatmanam brahmanam sharanam yayuh
142.4
देवा ऊचुः
मदास्यव्यतिषिक्तानामस्माकं लोकपूजित
च्यवनेन हृता भूमिः कपैश्चापि दिवं प्रभो
Deva uchuh
Madasyavyatishiktanamasmakam lokapujita
Chyavanena hrita bhumih kapaishchapi divam prabho
142.5
ब्रह्मोवाच
गच्छध्वं शरणं विप्रानाशु सेन्द्रा दिवौकसः
प्रसाद्य तानुभौ लोकाववाप्स्यथ यथा पुरा
Brahmovacha
Gachchhadhvam sharanam vipranashu sendra divaukasah
Prasadya tanubhau lokavavapsyatha yatha pura
142.6
ते ययुः शरणं विप्रांस्त ऊचुः काञ्जयामहे
इत्युक्तास्ते द्विजान्प्राहुर्जयतेह कपानिति
भूगतान्हि विजेतारो वयमित्येव पार्थिव
Te yayuh sharanam vipransta uchuh kanjayamahe
Ityuktaste dvijanprahurjayateha kapaniti
Bhugatanhi vijetaro vayamityeva parthiva
142.7
ततः कर्म समारब्धं ब्राह्मणैः कपनाशनम्
तच्छ्रुत्वा प्रेषितो दूतो ब्राह्मणेभ्यो धनी कपैः
Tatah karma samarabdham brahmanaih kapanashanam
Tachchhrutva preshito duto brahmanebhyo dhani kapaih
142.8
स च तान्ब्राह्मणानाह धनी कपवचो यथा
भवद्भिः सदृशाः सर्वे कपाः किमिह वर्तते
Sa cha tanbrahmananaha dhani kapavacho yatha
Bhavadbhih sadrishah sarve kapah kimiha vartate
142.9
सर्वे वेदविदः प्राज्ञाः सर्वे च क्रतुयाजिनः
सर्वे सत्यव्रताश्चैव सर्वे तुल्या महर्षिभिः
Sarve vedavidah pragyah sarve cha kratuyajinah
Sarve satyavratashchaiva sarve tulya maharshibhih
142.10
श्रीश्चैव रमते तेषु धारयन्ति श्रियं च ते
वृथा दारान्न गच्छन्ति वृथामांसं न भुञ्जते
Shrishchaiva ramate teshu dharayanti shriyam cha te
Vritha daranna gachchhanti vrithamansam na bhunjate
142.11
दीप्तमग्निं जुह्वति च गुरूणां वचने स्थिताः
सर्वे च नियतात्मानो बालानां संविभागिनः
Diptamagnim juhvati cha gurunam vachane sthitah
Sarve cha niyatatmano balanam sanvibhaginah
142.12
उपेत्य शकटैर्यान्ति न सेवन्ति रजस्वलाम्
अभुक्तवत्सु नाश्नन्ति दिवा चैव न शेरते
Upetya shakatairyanti na sevanti rajasvalam
Abhuktavatsu nashnanti diva chaiva na sherate
142.13
एतैश्चान्यैश्च बहुभिर्गुणैर्युक्तान्कथं कपान्
विजेष्यथ निवर्तध्वं निवृत्तानां शुभं हि वः
Etaishchanyaishcha bahubhirgunairyuktankatham kapan
Vijeshyatha nivartadhvam nivrittanam shubham hi vah
142.14
ब्राह्मणा ऊचुः
कपान्वयं विजेष्यामो ये देवास्ते वयं स्मृताः
तस्माद्वध्याः कपास्माकं धनिन्याहि यथागतम्
Brahmana uchuh
Kapanvayam vijeshyamo ye devaste vayam smritah
Tasmadvadhyah kapasmakam dhaninyahi yathagatam
142.15
धनी गत्वा कपानाह न वो विप्राः प्रियंकराः
गृहीत्वास्त्राण्यथो विप्रान्कपाः सर्वे समाद्रवन्
Dhani gatva kapanaha na vo viprah priyankarah
Grihitvastranyatho viprankapah sarve samadravan
142.16
समुदग्रध्वजान्दृष्ट्वा कपान्सर्वे द्विजातयः
व्यसृजञ्ज्वलितानग्नीन्कपानां प्राणनाशनान्
Samudagradhvajandrishtva kapansarve dvijatayah
Vyasrijanjvalitanagninkapanam prananashanan
142.17
ब्रह्मसृष्टा हव्यभुजः कपान्भुक्त्वा सनातनाः
नभसीव यथाभ्राणि व्यराजन्त नराधिप
प्रशशंसुर्द्विजांश्चैव ब्रह्माणं च यशस्विनम्
Brahmasrishta havyabhujah kapanbhuktva sanatanah
Nabhasiva yathabhrani vyarajanta naradhipa
Prashashansurdvijanshchaiva brahmanam cha yashasvinam
142.18
तेषां तेजस्तथा वीर्यं देवानां ववृधे ततः
अवाप्नुवंश्चामरत्वं त्रिषु लोकेषु पूजितम्
Tesham tejastatha viryam devanam vavridhe tatah
Avapnuvanshchamaratvam trishu lokeshu pujitam
142.19
इत्युक्तवचनं वायुमर्जुनः प्रत्यभाषत
प्रतिपूज्य महाबाहो यत्तच्छृणु नराधिप
Ityuktavachanam vayumarjunah pratyabhashata
Pratipujya mahabaho yattachchhrinu naradhipa
142.20
जीवाम्यहं ब्राह्मणार्थे सर्वथा सततं प्रभो
ब्रह्मणे ब्राह्मणेभ्यश्च प्रणमामि च नित्यशः
Jivamyaham brahmanarthe sarvatha satatam prabho
Brahmane brahmanebhyashcha pranamami cha nityashah
142.21
दत्तात्रेयप्रसादाच्च मया प्राप्तमिदं यशः
लोके च परमा कीर्तिर्धर्मश्च चरितो महान्
Dattatreyaprasadachcha maya praptamidam yashah
Loke cha parama kirtirdharmashcha charito mahan
142.22
अहो ब्राह्मणकर्माणि यथा मारुत तत्त्वतः
त्वया प्रोक्तानि कार्त्स्न्येन श्रुतानि प्रयतेन ह
Aho brahmanakarmani yatha maruta tattvatah
Tvaya proktani kartsnyena shrutani prayatena ha
142.23
वायुरुवाच
ब्राह्मणान्क्षत्रधर्मेण पालयस्वेन्द्रियाणि च
भृगुभ्यस्ते भयं घोरं तत्तु कालाद्भविष्यति
Vayuruvacha
Brahmanankshatradharmena palayasvendriyani cha
Bhrigubhyaste bhayam ghoram tattu kaladbhavishyati