UtshovChapter 140
140.1
भीष्म उवाच
इत्युक्तः स तदा तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत्
शृणु राजन्नगस्त्यस्य माहात्म्यं ब्राह्मणस्य ह
Bhishma uvacha
Ityuktah sa tada tushnimabhudvayustatobravit
Shrinu rajannagastyasya mahatmyam brahmanasya ha
140.2
असुरैर्निर्जिता देवा निरुत्साहाश्च ते कृताः
यज्ञाश्चैषां हृताः सर्वे पितृभ्यश्च स्वधा तथा
Asurairnirjita deva nirutsahashcha te kritah
Yagyashchaisham hritah sarve pitribhyashcha svadha tatha
140.3
कर्मेज्या मानवानां च दानवैर्हैहयर्षभ
भ्रष्टैश्वर्यास्ततो देवाश्चेरुः पृथ्वीमिति श्रुतिः
Karmejya manavanam cha danavairhaihayarshabha
Bhrashtaishvaryastato devashcheruh prithvimiti shrutih
140.4
ततः कदाचित्ते राजन्दीप्तमादित्यवर्चसम्
ददृशुस्तेजसा युक्तमगस्त्यं विपुलव्रतम्
Tatah kadachitte rajandiptamadityavarchasam
Dadrishustejasa yuktamagastyam vipulavratam
140.5
अभिवाद्य च तं देवा दृष्ट्वा च यशसा वृतम्
इदमूचुर्महात्मानं वाक्यं काले जनाधिप
Abhivadya cha tam deva drishtva cha yashasa vritam
Idamuchurmahatmanam vakyam kale janadhipa
140.6
दानवैर्युधि भग्नाः स्म तथैश्वर्याच्च भ्रंशिताः
तदस्मान्नो भयात्तीव्रात्त्राहि त्वं मुनिपुंगव
Danavairyudhi bhagnah sma tathaishvaryachcha bhranshitah
Tadasmanno bhayattivrattrahi tvam munipungava
140.7
इत्युक्तः स तदा देवैरगस्त्यः कुपितोऽभवत्
प्रजज्वाल च तेजस्वी कालाग्निरिव संक्षये
Ityuktah sa tada devairagastyah kupitobhavat
Prajajvala cha tejasvi kalagniriva sankshaye
140.8
तेन दीप्तांशुजालेन निर्दग्धा दानवास्तदा
अन्तरिक्षान्महाराज न्यपतन्त सहस्रशः
Tena diptanshujalena nirdagdha danavastada
Antarikshanmaharaja nyapatanta sahasrashah
140.9
दह्यमानास्तु ते दैत्यास्तस्यागस्त्यस्य तेजसा
उभौ लोकौ परित्यज्य ययुः काष्ठां स्म दक्षिणाम्
Dahyamanastu te daityastasyagastyasya tejasa
Ubhau lokau parityajya yayuh kashtham sma dakshinam
140.10
बलिस्तु यजते यज्ञमश्वमेधं महीं गतः
येऽन्ये स्वस्था महीस्थाश्च ते न दग्धा महासुराः
Balistu yajate yagyamashvamedham mahim gatah
Yenye svastha mahisthashcha te na dagdha mahasurah
140.11
ततो लोकाः पुनः प्राप्ताः सुरैः शान्तं च तद्रजः
अथैनमब्रुवन्देवा भूमिष्ठानसुराञ्जहि
Tato lokah punah praptah suraih shantam cha tadrajah
Athainamabruvandeva bhumishthanasuranjahi
140.12
इत्युक्त आह देवान्स न शक्नोमि महीगतान्
दग्धुं तपो हि क्षीयेन्मे धक्ष्यामीति च पार्थिव
Ityukta aha devansa na shaknomi mahigatan
Dagdhum tapo hi kshiyenme dhakshyamiti cha parthiva
140.13
एवं दग्धा भगवता दानवाः स्वेन तेजसा
अगस्त्येन तदा राजंस्तपसा भावितात्मना
Evam dagdha bhagavata danavah svena tejasa
Agastyena tada rajanstapasa bhavitatmana
140.14
ईदृशश्चाप्यगस्त्यो हि कथितस्ते मयानघ
ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वमगस्त्यात्क्षत्रियं वरम्
Idrishashchapyagastyo hi kathitaste mayanagha
Bravimyaham bruhi va tvamagastyatkshatriyam varam
140.15
इत्युक्तः स तदा तूष्णीमभूद्वायुस्ततोऽब्रवीत्
शृणु राजन्वसिष्ठस्य मुख्यं कर्म यशस्विनः
Ityuktah sa tada tushnimabhudvayustatobravit
Shrinu rajanvasishthasya mukhyam karma yashasvinah
140.16
आदित्याः सत्रमासन्त सरो वै मानसं प्रति
वसिष्ठं मनसा गत्वा श्रुत्वा तत्रास्य गोचरम्
Adityah satramasanta saro vai manasam prati
Vasishtham manasa gatva shrutva tatrasya gocharam
140.17
यजमानांस्तु तान्दृष्ट्वा व्यग्रान्दीक्षानुकर्शितान्
हन्तुमिच्छन्ति शैलाभाः खलिनो नाम दानवाः
Yajamananstu tandrishtva vyagrandikshanukarshitan
Hantumichchhanti shailabhah khalino nama danavah
140.18
अदूरात्तु ततस्तेषां ब्रह्मदत्तवरं सरः
हता हता वै ते तत्र जीवन्त्याप्लुत्य दानवाः
Adurattu tatastesham brahmadattavaram sarah
Hata hata vai te tatra jivantyaplutya danavah
140.19
ते प्रगृह्य महाघोरान्पर्वतान्परिघान्द्रुमान्
विक्षोभयन्तः सलिलमुत्थिताः शतयोजनम्
Te pragrihya mahaghoranparvatanparighandruman
Vikshobhayantah salilamutthitah shatayojanam
140.20
अभ्यद्रवन्त देवांस्ते सहस्राणि दशैव ह
ततस्तैरर्दिता देवाः शरणं वासवं ययुः
Abhyadravanta devanste sahasrani dashaiva ha
Tatastairardita devah sharanam vasavam yayuh
140.21
स च तैर्व्यथितः शक्रो वसिष्ठं शरणं ययौ
ततोऽभयं ददौ तेभ्यो वसिष्ठो भगवानृषिः
Sa cha tairvyathitah shakro vasishtham sharanam yayau
Tatobhayam dadau tebhyo vasishtho bhagavanrishih
140.22
तथा तान्दुःखिताञ्जानन्नानृशंस्यपरो मुनिः
अयत्नेनादहत्सर्वान्खलिनः स्वेन तेजसा
Tatha tanduhkhitanjanannanrishansyaparo munih
Ayatnenadahatsarvankhalinah svena tejasa
140.23
कैलासं प्रस्थितां चापि नदीं गङ्गां महातपाः
आनयत्तत्सरो दिव्यं तया भिन्नं च तत्सरः
Kailasam prasthitam chapi nadim gangam mahatapah
Anayattatsaro divyam taya bhinnam cha tatsarah
140.24
सरो भिन्नं तया नद्या सरयूः सा ततोऽभवत्
हताश्च खलिनो यत्र स देशः खलिनोऽभवत्
Saro bhinnam taya nadya sarayuh sa tatobhavat
Hatashcha khalino yatra sa deshah khalinobhavat
140.25
एवं सेन्द्रा वसिष्ठेन रक्षितास्त्रिदिवौकसः
ब्रह्मदत्तवराश्चैव हता दैत्या महात्मना
Evam sendra vasishthena rakshitastridivaukasah
Brahmadattavarashchaiva hata daitya mahatmana
140.26
एतत्कर्म वसिष्ठस्य कथितं ते मयानघ
ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वं वसिष्ठात्क्षत्रियं वरम्
Etatkarma vasishthasya kathitam te mayanagha
Bravimyaham bruhi va tvam vasishthatkshatriyam varam