UtshovChapter 139
139.1
वायुरुवाच
इमां भूमिं ब्राह्मणेभ्यो दित्सुर्वै दक्षिणां पुरा
अङ्गो नाम नृपो राजंस्ततश्चिन्तां मही ययौ
Vayuruvacha
Imam bhumim brahmanebhyo ditsurvai dakshinam pura
Ango nama nripo rajanstatashchintam mahi yayau
139.2
धारणीं सर्वभूतानामयं प्राप्य वरो नृपः
कथमिच्छति मां दातुं द्विजेभ्यो ब्रह्मणः सुताम्
Dharanim sarvabhutanamayam prapya varo nripah
Kathamichchhati mam datum dvijebhyo brahmanah sutam
139.3
साहं त्यक्त्वा गमिष्यामि भूमित्वं ब्रह्मणः पदम्
अयं सराष्ट्रो नृपतिर्मा भूदिति ततोऽगमत्
Saham tyaktva gamishyami bhumitvam brahmanah padam
Ayam sarashtro nripatirma bhuditi tatogamat
139.4
ततस्तां कश्यपो दृष्ट्वा व्रजन्तीं पृथिवीं तदा
प्रविवेश महीं सद्यो मुक्त्वात्मानं समाहितः
Tatastam kashyapo drishtva vrajantim prithivim tada
Pravivesha mahim sadyo muktvatmanam samahitah
139.5
रुद्धा सा सर्वतो जज्ञे तृणौषधिसमन्विता
धर्मोत्तरा नष्टभया भूमिरासीत्ततो नृप
Ruddha sa sarvato jagye trinaushadhisamanvita
Dharmottara nashtabhaya bhumirasittato nripa
139.6
एवं वर्षसहस्राणि दिव्यानि विपुलव्रतः
त्रिंशतं कश्यपो राजन्भूमिरासीदतन्द्रितः
Evam varshasahasrani divyani vipulavratah
Trinshatam kashyapo rajanbhumirasidatandritah
139.7
अथागम्य महाराज नमस्कृत्य च कश्यपम्
पृथिवी काश्यपी जज्ञे सुता तस्य महात्मनः
Athagamya maharaja namaskritya cha kashyapam
Prithivi kashyapi jagye suta tasya mahatmanah
139.8
एष राजन्नीदृशो वै ब्राह्मणः कश्यपोऽभवत्
अन्यं प्रब्रूहि वापि त्वं कश्यपात्क्षत्रियं वरम्
Esha rajannidrisho vai brahmanah kashyapobhavat
Anyam prabruhi vapi tvam kashyapatkshatriyam varam
139.9
तूष्णीं बभूव नृपतिः पवनस्त्वब्रवीत्पुनः
शृणु राजन्नुतथ्यस्य जातस्याङ्गिरसे कुले
Tushnim babhuva nripatih pavanastvabravitpunah
Shrinu rajannutathyasya jatasyangirase kule
139.10
भद्रा सोमस्य दुहिता रूपेण परमा मता
तस्यास्तुल्यं पतिं सोम उतथ्यं समपश्यत
Bhadra somasya duhita rupena parama mata
Tasyastulyam patim soma utathyam samapashyata
139.11
सा च तीव्रं तपस्तेपे महाभागा यशस्विनी
उतथ्यं तु महाभागं तत्कृतेऽवरयत्तदा
Sa cha tivram tapastepe mahabhaga yashasvini
Utathyam tu mahabhagam tatkritevarayattada
139.12
तत आहूय सोतथ्यं ददावत्र यशस्विनीम्
भार्यार्थे स च जग्राह विधिवद्भूरिदक्षिण
Tata ahuya sotathyam dadavatra yashasvinim
Bharyarthe sa cha jagraha vidhivadbhuridakshina
139.13
तां त्वकामयत श्रीमान्वरुणः पूर्वमेव ह
स चागम्य वनप्रस्थं यमुनायां जहार ताम्
Tam tvakamayata shrimanvarunah purvameva ha
Sa chagamya vanaprastham yamunayam jahara tam
139.14
जलेश्वरस्तु हृत्वा तामनयत्स्वपुरं प्रति
परमाद्भुतसंकाशं षट्सहस्रशतह्रदम्
Jaleshvarastu hritva tamanayatsvapuram prati
Paramadbhutasankasham shatsahasrashatahradam
139.15
न हि रम्यतरं किंचित्तस्मादन्यत्पुरोत्तमम्
प्रासादैरप्सरोभिश्च दिव्यैः कामैश्च शोभितम्
तत्र देवस्तया सार्धं रेमे राजञ्जलेश्वरः
Na hi ramyataram kinchittasmadanyatpurottamam
Prasadairapsarobhishcha divyaih kamaishcha shobhitam
Tatra devastaya sardham reme rajanjaleshvarah
139.16
अथाख्यातमुतथ्याय ततः पत्न्यवमर्दनम्
Athakhyatamutathyaya tatah patnyavamardanam
139.17
तच्छ्रुत्वा नारदात्सर्वमुतथ्यो नारदं तदा
प्रोवाच गच्छ ब्रूहि त्वं वरुणं परुषं वचः
मद्वाक्यान्मुञ्च मे भार्यां कस्माद्वा हृतवानसि
Tachchhrutva naradatsarvamutathyo naradam tada
Provacha gachchha bruhi tvam varunam parusham vachah
Madvakyanmuncha me bharyam kasmadva hritavanasi
139.18
लोकपालोऽसि लोकानां न लोकस्य विलोपकः
सोमेन दत्ता भार्या मे त्वया चापहृताद्य वै
Lokapalosi lokanam na lokasya vilopakah
Somena datta bharya me tvaya chapahritadya vai
139.19
इत्युक्तो वचनात्तस्य नारदेन जलेश्वरः
मुञ्च भार्यामुतथ्यस्येत्यथ तं वरुणोऽब्रवीत्
ममैषा सुप्रिया भार्या नैनामुत्स्रष्टुमुत्सहे
Ityukto vachanattasya naradena jaleshvarah
Muncha bharyamutathyasyetyatha tam varunobravit
Mamaisha supriya bharya nainamutsrashtumutsahe
139.20
इत्युक्तो वरुणेनाथ नारदः प्राप्य तं मुनिम्
उतथ्यमब्रवीद्वाक्यं नातिहृष्टमना इव
Ityukto varunenatha naradah prapya tam munim
Utathyamabravidvakyam natihrishtamana iva
139.21
गले गृहीत्वा क्षिप्तोऽस्मि वरुणेन महामुने
न प्रयच्छति ते भार्यां यत्ते कार्यं कुरुष्व तत्
Gale grihitva kshiptosmi varunena mahamune
Na prayachchhati te bharyam yatte karyam kurushva tat
139.22
नारदस्य वचः श्रुत्वा क्रुद्धः प्राज्वलदङ्गिराः
अपिबत्तेजसा वारि विष्टभ्य सुमहातपाः
Naradasya vachah shrutva kruddhah prajvaladangirah
Apibattejasa vari vishtabhya sumahatapah
139.23
पीयमाने च सर्वस्मिंस्तोये वै सलिलेश्वरः
सुहृद्भिः क्षिप्यमाणोऽपि नैवामुञ्चत तां तदा
Piyamane cha sarvasminstoye vai salileshvarah
Suhridbhih kshipyamanopi naivamunchata tam tada
139.24
ततः क्रुद्धोऽब्रवीद्भूमिमुतथ्यो ब्राह्मणोत्तमः
दर्शयस्व स्थलं भद्रे षट्सहस्रशतह्रदम्
Tatah kruddhobravidbhumimutathyo brahmanottamah
Darshayasva sthalam bhadre shatsahasrashatahradam
139.25
ततस्तदिरिणं जातं समुद्रश्चापसर्पितः
तस्माद्देशान्नदीं चैव प्रोवाचासौ द्विजोत्तमः
Tatastadirinam jatam samudrashchapasarpitah
Tasmaddeshannadim chaiva provachasau dvijottamah
139.26
अदृश्या गच्छ भीरु त्वं सरस्वति मरुं प्रति
अपुण्य एष भवतु देशस्त्यक्तस्त्वया शुभे
Adrishya gachchha bhiru tvam sarasvati marum prati
Apunya esha bhavatu deshastyaktastvaya shubhe
139.27
तस्मिन्संचूर्णिते देशे भद्रामादाय वारिपः
अददाच्छरणं गत्वा भार्यामाङ्गिरसाय वै
Tasminsanchurnite deshe bhadramadaya varipah
Adadachchharanam gatva bharyamangirasaya vai
139.28
प्रतिगृह्य तु तां भार्यामुतथ्यः सुमनाभवत्
मुमोच च जगद्दुःखाद्वरुणं चैव हैहय
Pratigrihya tu tam bharyamutathyah sumanabhavat
Mumocha cha jagadduhkhadvarunam chaiva haihaya
139.29
ततः स लब्ध्वा तां भार्यां वरुणं प्राह धर्मवित्
उतथ्यः सुमहातेजा यत्तच्छृणु नराधिप
Tatah sa labdhva tam bharyam varunam praha dharmavit
Utathyah sumahateja yattachchhrinu naradhipa
139.30
मयैषा तपसा प्राप्ता क्रोशतस्ते जलाधिप
इत्युक्त्वा तामुपादाय स्वमेव भवनं ययौ
Mayaisha tapasa prapta kroshataste jaladhipa
Ityuktva tamupadaya svameva bhavanam yayau
139.31
एष राजन्नीदृशो वै उतथ्यो ब्राह्मणर्षभः
ब्रवीम्यहं ब्रूहि वा त्वमुतथ्यात्क्षत्रियं वरम्
Esha rajannidrisho vai utathyo brahmanarshabhah
Bravimyaham bruhi va tvamutathyatkshatriyam varam