UtshovChapter 115
115.1
वैशंपायन उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा शरतल्पे पितामहम्
पुनरेव महातेजाः पप्रच्छ वदतां वरम्
Vaishampayana uvacha
Tato yudhishthiro raja sharatalpe pitamaham
Punareva mahatejah paprachchha vadatam varam
115.2
ऋषयो ब्राह्मणा देवाः प्रशंसन्ति महामते
अहिंसालक्षणं धर्मं वेदप्रामाण्यदर्शनात्
Rishayo brahmana devah prashansanti mahamate
Ahinsalakshanam dharmam vedapramanyadarshanat
115.3
कर्मणा मनुजः कुर्वन्हिंसां पार्थिवसत्तम
वाचा च मनसा चैव कथं दुःखात्प्रमुच्यते
Karmana manujah kurvanhinsam parthivasattama
Vacha cha manasa chaiva katham duhkhatpramuchyate
115.4
भीष्म उवाच
चतुर्विधेयं निर्दिष्टा अहिंसा ब्रह्मवादिभिः
एषैकतोऽपि विभ्रष्टा न भवत्यरिसूदन
Bhishma uvacha
Chaturvidheyam nirdishta ahinsa brahmavadibhih
Eshaikatopi vibhrashta na bhavatyarisudana
115.5
यथा सर्वश्चतुष्पादस्त्रिभिः पादैर्न तिष्ठति
तथैवेयं महीपाल प्रोच्यते कारणैस्त्रिभिः
Yatha sarvashchatushpadastribhih padairna tishthati
Tathaiveyam mahipala prochyate karanaistribhih
115.6
यथा नागपदेऽन्यानि पदानि पदगामिनाम्
सर्वाण्येवापिधीयन्ते पदजातानि कौञ्जरे
एवं लोकेष्वहिंसा तु निर्दिष्टा धर्मतः परा
Yatha nagapadenyani padani padagaminam
Sarvanyevapidhiyante padajatani kaunjare
Evam lokeshvahinsa tu nirdishta dharmatah para
115.7
कर्मणा लिप्यते जन्तुर्वाचा च मनसैव च
Karmana lipyate janturvacha cha manasaiva cha
115.8
पूर्वं तु मनसा त्यक्त्वा तथा वाचाथ कर्मणा
त्रिकारणं तु निर्दिष्टं श्रूयते ब्रह्मवादिभिः
Purvam tu manasa tyaktva tatha vachatha karmana
Trikaranam tu nirdishtam shruyate brahmavadibhih
115.9
मनोवाचि तथास्वादे दोषा ह्येषु प्रतिष्ठिताः
न भक्षयन्त्यतो मांसं तपोयुक्ता मनीषिणः
Manovachi tathasvade dosha hyeshu pratishthitah
Na bhakshayantyato mansam tapoyukta manishinah
115.10
दोषांस्तु भक्षणे राजन्मांसस्येह निबोध मे
पुत्रमांसोपमं जानन्खादते यो विचेतनः
Doshanstu bhakshane rajanmansasyeha nibodha me
Putramansopamam janankhadate yo vichetanah
115.11
मातापितृसमायोगे पुत्रत्वं जायते यथा
रसं च प्रति जिह्वायाः प्रज्ञानं जायते तथा
तथा शास्त्रेषु नियतं रागो ह्यास्वादिताद्भवेत्
Matapitrisamayoge putratvam jayate yatha
Rasam cha prati jihvayah pragyanam jayate tatha
Tatha shastreshu niyatam rago hyasvaditadbhavet
115.12
असंस्कृताः संस्कृताश्च लवणालवणास्तथा
प्रज्ञायन्ते यथा भावास्तथा चित्तं निरुध्यते
Asanskritah sanskritashcha lavanalavanastatha
Pragyayante yatha bhavastatha chittam nirudhyate
115.13
भेरीशङ्खमृदङ्गाद्यांस्तन्त्रीशब्दांश्च पुष्कलान्
निषेविष्यन्ति वै मन्दा मांसभक्षाः कथं नराः
Bherishankhamridangadyanstantrishabdanshcha pushkalan
Nishevishyanti vai manda mansabhakshah katham narah
115.14
अचिन्तितमनुद्दिष्टमसंकल्पितमेव च
रसं गृद्ध्याभिभूता वै प्रशंसन्ति फलार्थिनः
प्रशंसा ह्येव मांसस्य दोषकर्मफलान्विता
Achintitamanuddishtamasankalpitameva cha
Rasam griddhyabhibhuta vai prashansanti phalarthinah
Prashansa hyeva mansasya doshakarmaphalanvita
115.15
जीवितं हि परित्यज्य बहवः साधवो जनाः
स्वमांसैः परमांसानि परिपाल्य दिवं गताः
Jivitam hi parityajya bahavah sadhavo janah
Svamansaih paramansani paripalya divam gatah
115.16
एवमेषा महाराज चतुर्भिः कारणैर्वृता
अहिंसा तव निर्दिष्टा सर्वधर्मार्थसंहिता
Evamesha maharaja chaturbhih karanairvrita
Ahinsa tava nirdishta sarvadharmarthasanhita