UtshovChapter 102
102.1
युधिष्ठिर उवाच
श्रुतं मे भरतश्रेष्ठ पुष्पधूपप्रदायिनाम्
फलं बलिविधाने च तद्भूयो वक्तुमर्हसि
Yudhishthira uvacha
Shrutam me bharatashreshtha pushpadhupapradayinam
Phalam balividhane cha tadbhuyo vaktumarhasi
102.2
धूपप्रदानस्य फलं प्रदीपस्य तथैव च
बलयश्च किमर्थं वै क्षिप्यन्ते गृहमेधिभिः
Dhupapradanasya phalam pradipasya tathaiva cha
Balayashcha kimartham vai kshipyante grihamedhibhih
102.3
भीष्म उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
नहुषं प्रति संवादमगस्त्यस्य भृगोस्तथा
Bhishma uvacha
Atrapyudaharantimamitihasam puratanam
Nahusham prati sanvadamagastyasya bhrigostatha
102.4
नहुषो हि महाराज राजर्षिः सुमहातपाः
देवराज्यमनुप्राप्तः सुकृतेनेह कर्मणा
Nahusho hi maharaja rajarshih sumahatapah
Devarajyamanupraptah sukriteneha karmana
102.5
तत्रापि प्रयतो राजन्नहुषस्त्रिदिवे वसन्
मानुषीश्चैव दिव्याश्च कुर्वाणो विविधाः क्रियाः
Tatrapi prayato rajannahushastridive vasan
Manushishchaiva divyashcha kurvano vividhah kriyah
102.6
मानुष्यस्तत्र सर्वाः स्म क्रियास्तस्य महात्मनः
प्रवृत्तास्त्रिदिवे राजन्दिव्याश्चैव सनातनाः
Manushyastatra sarvah sma kriyastasya mahatmanah
Pravrittastridive rajandivyashchaiva sanatanah
102.7
अग्निकार्याणि समिधः कुशाः सुमनसस्तथा
बलयश्चान्नलाजाभिर्धूपनं दीपकर्म च
Agnikaryani samidhah kushah sumanasastatha
Balayashchannalajabhirdhupanam dipakarma cha
102.8
सर्वं तस्य गृहे राज्ञः प्रावर्तत महात्मनः
जपयज्ञान्मनोयज्ञांस्त्रिदिवेऽपि चकार सः
Sarvam tasya grihe ragyah pravartata mahatmanah
Japayagyanmanoyagyanstridivepi chakara sah
102.9
दैवतान्यर्चयंश्चापि विधिवत्स सुरेश्वरः
सर्वाण्येव यथान्यायं यथापूर्वमरिंदम
Daivatanyarchayanshchapi vidhivatsa sureshvarah
Sarvanyeva yathanyayam yathapurvamarindama
102.10
अथेन्द्रस्य भविष्यत्वादहंकारस्तमाविशत्
सर्वाश्चैव क्रियास्तस्य पर्यहीयन्त भूपते
Athendrasya bhavishyatvadahankarastamavishat
Sarvashchaiva kriyastasya paryahiyanta bhupate
102.11
स ऋषीन्वाहयामास वरदानमदान्वितः
परिहीनक्रियश्चापि दुर्बलत्वमुपेयिवान्
Sa rishinvahayamasa varadanamadanvitah
Parihinakriyashchapi durbalatvamupeyivan
102.12
तस्य वाहयतः कालो मुनिमुख्यांस्तपोधनान्
अहंकाराभिभूतस्य सुमहानत्यवर्तत
Tasya vahayatah kalo munimukhyanstapodhanan
Ahankarabhibhutasya sumahanatyavartata
102.13
अथ पर्यायश ऋषीन्वाहनायोपचक्रमे
पर्यायश्चाप्यगस्त्यस्य समपद्यत भारत
Atha paryayasha rishinvahanayopachakrame
Paryayashchapyagastyasya samapadyata bharata
102.14
अथागम्य महातेजा भृगुर्ब्रह्मविदां वरः
अगस्त्यमाश्रमस्थं वै समुपेत्येदमब्रवीत्
Athagamya mahateja bhrigurbrahmavidam varah
Agastyamashramastham vai samupetyedamabravit
102.15
एवं वयमसत्कारं देवेन्द्रस्यास्य दुर्मतेः
नहुषस्य किमर्थं वै मर्षयाम महामुने
Evam vayamasatkaram devendrasyasya durmateh
Nahushasya kimartham vai marshayama mahamune
102.16
अगस्त्य उवाच
कथमेष मया शक्यः शप्तुं यस्य महामुने
वरदेन वरो दत्तो भवतो विदितश्च सः
Agastya uvacha
Kathamesha maya shakyah shaptum yasya mahamune
Varadena varo datto bhavato viditashcha sah
102.17
यो मे दृष्टिपथं गच्छेत्स मे वश्यो भवेदिति
इत्यनेन वरो देवाद्याचितो गच्छता दिवम्
Yo me drishtipatham gachchhetsa me vashyo bhavediti
Ityanena varo devadyachito gachchhata divam
102.18
एवं न दग्धः स मया भवता च न संशयः
अन्येनाप्यृषिमुख्येन न शप्तो न च पातितः
Evam na dagdhah sa maya bhavata cha na sanshayah
Anyenapyrishimukhyena na shapto na cha patitah
102.19
अमृतं चैव पानाय दत्तमस्मै पुरा विभो
महात्मने तदर्थं च नास्माभिर्विनिपात्यते
Amritam chaiva panaya dattamasmai pura vibho
Mahatmane tadartham cha nasmabhirvinipatyate
102.20
प्रायच्छत वरं देवः प्रजानां दुःखकारकम्
द्विजेष्वधर्मयुक्तानि स करोति नराधमः
Prayachchhata varam devah prajanam duhkhakarakam
Dvijeshvadharmayuktani sa karoti naradhamah
102.21
अत्र यत्प्राप्तकालं नस्तद्ब्रूहि वदतां वर
भवांश्चापि यथा ब्रूयात्कुर्वीमहि तथा वयम्
Atra yatpraptakalam nastadbruhi vadatam vara
Bhavanshchapi yatha bruyatkurvimahi tatha vayam
102.22
भृगुरुवाच
पितामहनियोगेन भवन्तमहमागतः
प्रतिकर्तुं बलवति नहुषे दर्पमास्थिते
Bhriguruvacha
Pitamahaniyogena bhavantamahamagatah
Pratikartum balavati nahushe darpamasthite
102.23
अद्य हि त्वा सुदुर्बुद्धी रथे योक्ष्यति देवराट्
अद्यैनमहमुद्वृत्तं करिष्येऽनिन्द्रमोजसा
Adya hi tva sudurbuddhi rathe yokshyati devarat
Adyainamahamudvrittam karishyenindramojasa
102.24
अद्येन्द्रं स्थापयिष्यामि पश्यतस्ते शतक्रतुम्
संचाल्य पापकर्माणमिन्द्रस्थानात्सुदुर्मतिम्
Adyendram sthapayishyami pashyataste shatakratum
Sanchalya papakarmanamindrasthanatsudurmatim
102.25
अद्य चासौ कुदेवेन्द्रस्त्वां पदा धर्षयिष्यति
दैवोपहतचित्तत्वादात्मनाशाय मन्दधीः
Adya chasau kudevendrastvam pada dharshayishyati
Daivopahatachittatvadatmanashaya mandadhih
102.26
व्युत्क्रान्तधर्मं तमहं धर्षणामर्षितो भृशम्
अहिर्भवस्वेति रुषा शप्स्ये पापं द्विजद्रुहम्
Vyutkrantadharmam tamaham dharshanamarshito bhrisham
Ahirbhavasveti rusha shapsye papam dvijadruham
102.27
तत एनं सुदुर्बुद्धिं धिक्शब्दाभिहतत्विषम्
धरण्यां पातयिष्यामि प्रेक्षतस्ते महामुने
Tata enam sudurbuddhim dhikshabdabhihatatvisham
Dharanyam patayishyami prekshataste mahamune
102.28
नहुषं पापकर्माणमैश्वर्यबलमोहितम्
यथा च रोचते तुभ्यं तथा कर्तास्म्यहं मुने
Nahusham papakarmanamaishvaryabalamohitam
Yatha cha rochate tubhyam tatha kartasmyaham mune
102.29
एवमुक्तस्तु भृगुणा मैत्रावरुणिरव्ययः
अगस्त्यः परमप्रीतो बभूव विगतज्वरः
Evamuktastu bhriguna maitravaruniravyayah
Agastyah paramaprito babhuva vigatajvarah