UtshovChapter 53
53.1
वैशंपायन उवाच
ततः प्रविश्य भवनं प्रसुप्तो मधुसूदनः
याममात्रावशेषायां यामिन्यां प्रत्यबुध्यत
Vaishampayana uvacha
Tatah pravishya bhavanam prasupto madhusudanah
Yamamatravasheshayam yaminyam pratyabudhyata
53.2
स ध्यानपथमाश्रित्य सर्वज्ञानानि माधवः
अवलोक्य ततः पश्चाद्दध्यौ ब्रह्म सनातनम्
Sa dhyanapathamashritya sarvagyanani madhavah
Avalokya tatah pashchaddadhyau brahma sanatanam
53.3
ततः श्रुतिपुराणज्ञाः शिक्षिता रक्तकण्ठिनः
अस्तुवन्विश्वकर्माणं वासुदेवं प्रजापतिम्
Tatah shrutipuranagyah shikshita raktakanthinah
Astuvanvishvakarmanam vasudevam prajapatim
53.4
पठन्ति पाणिस्वनिकास्तथा गायन्ति गायनाः
शङ्खानकमृदङ्गांश्च प्रवाद्यन्त सहस्रशः
Pathanti panisvanikastatha gayanti gayanah
Shankhanakamridanganshcha pravadyanta sahasrashah
53.5
वीणापणववेणूनां स्वनश्चातिमनोरमः
प्रहास इव विस्तीर्णः शुश्रुवे तस्य वेश्मनः
Vinapanavavenunam svanashchatimanoramah
Prahasa iva vistirnah shushruve tasya veshmanah
53.6
तथा युधिष्ठिरस्यापि राज्ञो मङ्गलसंहिताः
उच्चेरुर्मधुरा वाचो गीतवादित्रसंहिताः
Tatha yudhishthirasyapi ragyo mangalasanhitah
Uchcherurmadhura vacho gitavaditrasanhitah
53.7
तत उत्थाय दाशार्हः स्नातः प्राञ्जलिरच्युतः
जप्त्वा गुह्यं महाबाहुरग्नीनाश्रित्य तस्थिवान्
Tata utthaya dasharhah snatah pranjalirachyutah
Japtva guhyam mahabahuragninashritya tasthivan
53.8
ततः सहस्रं विप्राणां चतुर्वेदविदां तथा
गवां सहस्रेणैकैकं वाचयामास माधवः
Tatah sahasram vipranam chaturvedavidam tatha
Gavam sahasrenaikaikam vachayamasa madhavah
53.9
मङ्गलालम्भनं कृत्वा आत्मानमवलोक्य च
आदर्शे विमले कृष्णस्ततः सात्यकिमब्रवीत्
Mangalalambhanam kritva atmanamavalokya cha
Adarshe vimale krishnastatah satyakimabravit
53.10
गच्छ शैनेय जानीहि गत्वा राजनिवेशनम्
अपि सज्जो महातेजा भीष्मं द्रष्टुं युथिष्ठिरः
Gachchha shaineya janihi gatva rajaniveshanam
Api sajjo mahateja bhishmam drashtum yuthishthirah
53.11
ततः कृष्णस्य वचनात्सात्यकिस्त्वरितो ययौ
उपगम्य च राजानं युधिष्ठिरमुवाच ह
Tatah krishnasya vachanatsatyakistvarito yayau
Upagamya cha rajanam yudhishthiramuvacha ha
53.12
युक्तो रथवरो राजन्वासुदेवस्य धीमतः
समीपमापगेयस्य प्रयास्यति जनार्दनः
Yukto rathavaro rajanvasudevasya dhimatah
Samipamapageyasya prayasyati janardanah
53.13
भवत्प्रतीक्षः कृष्णोऽसौ धर्मराज महाद्युते
यदत्रानन्तरं कृत्यं तद्भवान्कर्तुमर्हति
Bhavatpratikshah krishnosau dharmaraja mahadyute
Yadatranantaram krityam tadbhavankartumarhati
53.14
युधिष्ठिर उवाच
युज्यतां मे रथवरः फल्गुनाप्रतिमद्युते
न सैनिकैश्च यातव्यं यास्यामो वयमेव हि
Yudhishthira uvacha
Yujyatam me rathavarah phalgunapratimadyute
Na sainikaishcha yatavyam yasyamo vayameva hi
53.15
न च पीडयितव्यो मे भीष्मो धर्मभृतां वरः
अतः पुरःसराश्चापि निवर्तन्तु धनंजय
Na cha pidayitavyo me bhishmo dharmabhritam varah
Atah purahsarashchapi nivartantu dhananjaya
53.16
अद्यप्रभृति गाङ्गेयः परं गुह्यं प्रवक्ष्यति
ततो नेच्छामि कौन्तेय पृथग्जनसमागमम्
Adyaprabhriti gangeyah param guhyam pravakshyati
Tato nechchhami kaunteya prithagjanasamagamam
53.17
वैशंपायन उवाच
तद्वाक्यमाकर्ण्य तथा कुन्तीपुत्रो धनंजयः
युक्तं रथवरं तस्मा आचचक्षे नरर्षभ
Vaishampayana uvacha
Tadvakyamakarnya tatha kuntiputro dhananjayah
Yuktam rathavaram tasma achachakshe nararshabha
53.18
ततो युधिष्ठिरो राजा यमौ भीमार्जुनावपि
भूतानीव समस्तानि ययुः कृष्णनिवेशनम्
Tato yudhishthiro raja yamau bhimarjunavapi
Bhutaniva samastani yayuh krishnaniveshanam
53.19
आगच्छत्स्वथ कृष्णोऽपि पाण्डवेषु महात्मसु
शैनेयसहितो धीमान्रथमेवान्वपद्यत
Agachchhatsvatha krishnopi pandaveshu mahatmasu
Shaineyasahito dhimanrathamevanvapadyata
53.20
रथस्थाः संविदं कृत्वा सुखां पृष्ट्वा च शर्वरीम्
मेघघोषै रथवरैः प्रययुस्ते महारथाः
Rathasthah sanvidam kritva sukham prishtva cha sharvarim
Meghaghoshai rathavaraih prayayuste maharathah
53.21
मेघपुष्पं बलाहं च सैन्यं सुग्रीवमेव च
दारुकश्चोदयामास वासुदेवस्य वाजिनः
Meghapushpam balaham cha sainyam sugrivameva cha
Darukashchodayamasa vasudevasya vajinah
53.22
ते हया वासुदेवस्य दारुकेण प्रचोदिताः
गां खुराग्रैस्तथा राजँल्लिखन्तः प्रययुस्तदा
Te haya vasudevasya darukena prachoditah
Gam khuragraistatha rajanllikhantah prayayustada
53.23
ते ग्रसन्त इवाकाशं वेगवन्तो महाबलाः
क्षेत्रं धर्मस्य कृत्स्नस्य कुरुक्षेत्रमवातरन्
Te grasanta ivakasham vegavanto mahabalah
Kshetram dharmasya kritsnasya kurukshetramavataran
53.24
ततो ययुर्यत्र भीष्मः शरतल्पगतः प्रभुः
आस्ते ब्रह्मर्षिभिः सार्धं ब्रह्मा देवगणैर्यथा
Tato yayuryatra bhishmah sharatalpagatah prabhuh
Aste brahmarshibhih sardham brahma devaganairyatha
53.25
ततोऽवतीर्य गोविन्दो रथात्स च युधिष्ठिरः
भीमो गाण्डीवधन्वा च यमौ सात्यकिरेव च
ऋषीनभ्यर्चयामासुः करानुद्यम्य दक्षिणान्
Tatovatirya govindo rathatsa cha yudhishthirah
Bhimo gandivadhanva cha yamau satyakireva cha
Rishinabhyarchayamasuh karanudyamya dakshinan
53.26
स तैः परिवृतो राजा नक्षत्रैरिव चन्द्रमाः
अभ्याजगाम गाङ्गेयं ब्रह्माणमिव वासवः
Sa taih parivrito raja nakshatrairiva chandramah
Abhyajagama gangeyam brahmanamiva vasavah
53.27
शरतल्पे शयानं तमादित्यं पतितं यथा
ददर्श स महाबाहुर्भयादागतसाध्वसः
Sharatalpe shayanam tamadityam patitam yatha
Dadarsha sa mahabahurbhayadagatasadhvasah