UtshovChapter 305
305.1
याज्ञवल्क्य उवाच
तथैवोत्क्रममाणं तु शृणुष्वावहितो नृप
पद्भ्यामुत्क्रममाणस्य वैष्णवं स्थानमुच्यते
Yagyavalkya uvacha
Tathaivotkramamanam tu shrinushvavahito nripa
Padbhyamutkramamanasya vaishnavam sthanamuchyate
305.2
जङ्घाभ्यां तु वसून्देवानाप्नुयादिति नः श्रुतम्
जानुभ्यां च महाभागान्देवान्साध्यानवाप्नुयात्
Janghabhyam tu vasundevanapnuyaditi nah shrutam
Janubhyam cha mahabhagandevansadhyanavapnuyat
305.3
पायुनोत्क्रममाणस्तु मैत्रं स्थानमवाप्नुयात्
पृथिवीं जघनेनाथ ऊरुभ्यां तु प्रजापतिम्
Payunotkramamanastu maitram sthanamavapnuyat
Prithivim jaghanenatha urubhyam tu prajapatim
305.4
पार्श्वाभ्यां मरुतो देवान्नासाभ्यामिन्दुमेव च
बाहुभ्यामिन्द्रमित्याहुरुरसा रुद्रमेव च
Parshvabhyam maruto devannasabhyamindumeva cha
Bahubhyamindramityahururasa rudrameva cha
305.5
ग्रीवायास्तमृषिश्रेष्ठं नरमाप्नोत्यनुत्तमम्
विश्वेदेवान्मुखेनाथ दिशः श्रोत्रेण चाप्नुयात्
Grivayastamrishishreshtham naramapnotyanuttamam
Vishvedevanmukhenatha dishah shrotrena chapnuyat
305.6
घ्राणेन गन्धवहनं नेत्राभ्यां सूर्यमेव च
भ्रूभ्यां चैवाश्विनौ देवौ ललाटेन पितॄनथ
Ghranena gandhavahanam netrabhyam suryameva cha
Bhrubhyam chaivashvinau devau lalatena pitrinatha
305.7
ब्रह्माणमाप्नोति विभुं मूर्ध्ना देवाग्रजं तथा
एतान्युत्क्रमणस्थानान्युक्तानि मिथिलेश्वर
Brahmanamapnoti vibhum murdhna devagrajam tatha
Etanyutkramanasthananyuktani mithileshvara
305.8
अरिष्टानि तु वक्ष्यामि विहितानि मनीषिभिः
संवत्सरवियोगस्य संभवेयुः शरीरिणः
Arishtani tu vakshyami vihitani manishibhih
Sanvatsaraviyogasya sambhaveyuh sharirinah
305.9
योऽरुन्धतीं न पश्येत दृष्टपूर्वां कदाचन
तथैव ध्रुवमित्याहुः पूर्णेन्दुं दीपमेव च
खण्डाभासं दक्षिणतस्तेऽपि संवत्सरायुषः
Yorundhatim na pashyeta drishtapurvam kadachana
Tathaiva dhruvamityahuh purnendum dipameva cha
Khandabhasam dakshinatastepi sanvatsarayushah
305.10
परचक्षुषि चात्मानं ये न पश्यन्ति पार्थिव
आत्मच्छायाकृतीभूतं तेऽपि संवत्सरायुषः
Parachakshushi chatmanam ye na pashyanti parthiva
Atmachchhayakritibhutam tepi sanvatsarayushah
305.11
अतिद्युतिरतिप्रज्ञा अप्रज्ञा चाद्युतिस्तथा
प्रकृतेर्विक्रियापत्तिः षण्मासान्मृत्युलक्षणम्
Atidyutiratipragya apragya chadyutistatha
Prakritervikriyapattih shanmasanmrityulakshanam
305.12
दैवतान्यवजानाति ब्राह्मणैश्च विरुध्यते
कृष्णश्यावच्छविच्छायः षण्मासान्मृत्युलक्षणम्
Daivatanyavajanati brahmanaishcha virudhyate
Krishnashyavachchhavichchhayah shanmasanmrityulakshanam
305.13
शीर्णनाभि यथा चक्रं छिद्रं सोमं प्रपश्यति
तथैव च सहस्रांशुं सप्तरात्रेण मृत्युभाक्
Shirnanabhi yatha chakram chhidram somam prapashyati
Tathaiva cha sahasranshum saptaratrena mrityubhak
305.14
शवगन्धमुपाघ्राति सुरभिं प्राप्य यो नरः
देवतायतनस्थस्तु षड्रात्रेण स मृत्युभाक्
Shavagandhamupaghrati surabhim prapya yo narah
Devatayatanasthastu shadratrena sa mrityubhak
305.15
कर्णनासावनमनं दन्तदृष्टिविरागिता
संज्ञालोपो निरूष्मत्वं सद्योमृत्युनिदर्शनम्
Karnanasavanamanam dantadrishtiviragita
Sangyalopo nirushmatvam sadyomrityunidarshanam
305.16
अकस्माच्च स्रवेद्यस्य वाममक्षि नराधिप
मूर्धतश्चोत्पतेद्धूमः सद्योमृत्युनिदर्शनम्
Akasmachcha sravedyasya vamamakshi naradhipa
Murdhatashchotpateddhumah sadyomrityunidarshanam
305.17
एतावन्ति त्वरिष्टानि विदित्वा मानवोऽऽत्मवान्
निशि चाहनि चात्मानं योजयेत्परमात्मनि
Etavanti tvarishtani viditva manavotmavan
Nishi chahani chatmanam yojayetparamatmani
305.18
प्रतीक्षमाणस्तत्कालं यत्कालं प्रति तद्भवेत्
अथास्य नेष्टं मरणं स्थातुमिच्छेदिमां क्रियाम्
Pratikshamanastatkalam yatkalam prati tadbhavet
Athasya neshtam maranam sthatumichchhedimam kriyam
305.19
सर्वगन्धान्रसांश्चैव धारयेत समाहितः
तथा हि मृत्युं जयति तत्परेणान्तरात्मना
Sarvagandhanrasanshchaiva dharayeta samahitah
Tatha hi mrityum jayati tatparenantaratmana
305.20
ससांख्यधारणं चैव विदित्वा मनुजर्षभ
जयेच्च मृत्युं योगेन तत्परेणान्तरात्मना
Sasankhyadharanam chaiva viditva manujarshabha
Jayechcha mrityum yogena tatparenantaratmana
305.21
गच्छेत्प्राप्याक्षयं कृत्स्नमजन्म शिवमव्ययम्
शाश्वतं स्थानमचलं दुष्प्रापमकृतात्मभिः
Gachchhetprapyakshayam kritsnamajanma shivamavyayam
Shashvatam sthanamachalam dushprapamakritatmabhih