UtshovChapter 248
248.1
युधिष्ठिर उवाच
य इमे पृथिवीपालाः शेरते पृथिवीतले
पृतनामध्य एते हि गतसत्त्वा महाबलाः
Yudhishthira uvacha
Ya ime prithivipalah sherate prithivitale
Pritanamadhya ete hi gatasattva mahabalah
248.2
एकैकशो भीमबला नागायुतबलास्तथा
एते हि निहताः संख्ये तुल्यतेजोबलैर्नरैः
Ekaikasho bhimabala nagayutabalastatha
Ete hi nihatah sankhye tulyatejobalairnaraih
248.3
नैषां पश्यामि हन्तारं प्राणिनां संयुगे पुरा
विक्रमेणोपसंपन्नास्तेजोबलसमन्विताः
Naisham pashyami hantaram praninam sanyuge pura
Vikramenopasampannastejobalasamanvitah
248.4
अथ चेमे महाप्राज्ञ शेरते हि गतासवः
मृता इति च शब्दोऽयं वर्तत्येषु गतासुषु
Atha cheme mahapragya sherate hi gatasavah
Mrita iti cha shabdoyam vartatyeshu gatasushu
248.5
इमे मृता नृपतयः प्रायशो भीमविक्रमाः
तत्र मे संशयो जातः कुतः संज्ञा मृता इति
Ime mrita nripatayah prayasho bhimavikramah
Tatra me sanshayo jatah kutah sangya mrita iti
248.6
कस्य मृत्युः कुतो मृत्युः केन मृत्युरिह प्रजाः
हरत्यमरसंकाश तन्मे ब्रूहि पितामह
Kasya mrityuh kuto mrityuh kena mrityuriha prajah
Haratyamarasankasha tanme bruhi pitamaha
248.7
भीष्म उवाच
पुरा कृतयुगे तात राजासीदविकम्पकः
स शत्रुवशमापन्नः संग्रामे क्षीणवाहनः
Bhishma uvacha
Pura kritayuge tata rajasidavikampakah
Sa shatruvashamapannah sangrame kshinavahanah
248.8
तत्र पुत्रो हरिर्नाम नारायणसमो बले
स शत्रुभिर्हतः संख्ये सबलः सपदानुगः
Tatra putro harirnama narayanasamo bale
Sa shatrubhirhatah sankhye sabalah sapadanugah
248.9
स राजा शत्रुवशगः पुत्रशोकसमन्वितः
यदृच्छयाशान्तिपरो ददर्श भुवि नारदम्
Sa raja shatruvashagah putrashokasamanvitah
Yadrichchhayashantiparo dadarsha bhuvi naradam
248.10
स तस्मै सर्वमाचष्ट यथा वृत्तं जनेश्वरः
शत्रुभिर्ग्रहणं संख्ये पुत्रस्य मरणं तथा
Sa tasmai sarvamachashta yatha vrittam janeshvarah
Shatrubhirgrahanam sankhye putrasya maranam tatha
248.11
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा नारदोऽथ तपोधनः
आख्यानमिदमाचष्ट पुत्रशोकापहं तदा
Tasya tadvachanam shrutva naradotha tapodhanah
Akhyanamidamachashta putrashokapaham tada
248.12
राजञ्शृणु समाख्यानमद्येदं बहुविस्तरम्
यथा वृत्तं श्रुतं चैव मयापि वसुधाधिप
Rajanshrinu samakhyanamadyedam bahuvistaram
Yatha vrittam shrutam chaiva mayapi vasudhadhipa
248.13
प्रजाः सृष्ट्वा महातेजाः प्रजासर्गे पितामहः
अतीव वृद्धा बहुला नामृष्यत पुनः प्रजाः
Prajah srishtva mahatejah prajasarge pitamahah
Ativa vriddha bahula namrishyata punah prajah
248.14
न ह्यन्तरमभूत्किंचित्क्वचिज्जन्तुभिरच्युत
निरुच्छ्वासमिवोन्नद्धं त्रैलोक्यमभवन्नृप
Na hyantaramabhutkinchitkvachijjantubhirachyuta
Niruchchhvasamivonnaddham trailokyamabhavannripa
248.15
तस्य चिन्ता समुत्पन्ना संहारं प्रति भूपते
चिन्तयन्नाध्यगच्छच्च संहारे हेतुकारणम्
Tasya chinta samutpanna sanharam prati bhupate
Chintayannadhyagachchhachcha sanhare hetukaranam
248.16
तस्य रोषान्महाराज खेभ्योऽग्निरुदतिष्ठत
तेन सर्वा दिशो राजन्ददाह स पितामहः
Tasya roshanmaharaja khebhyognirudatishthata
Tena sarva disho rajandadaha sa pitamahah
248.17
ततो दिवं भुवं खं च जगच्च सचराचरम्
ददाह पावको राजन्भगवत्कोपसंभवः
Tato divam bhuvam kham cha jagachcha sacharacharam
Dadaha pavako rajanbhagavatkopasambhavah
248.18
तत्रादह्यन्त भूतानि जङ्गमानि ध्रुवाणि च
महता कोपवेगेन कुपिते प्रपितामहे
Tatradahyanta bhutani jangamani dhruvani cha
Mahata kopavegena kupite prapitamahe
248.19
ततो हरिजटः स्थाणुर्वेदाध्वरपतिः शिवः
जगाद शरणं देवो ब्रह्माणं परवीरहा
Tato harijatah sthanurvedadhvarapatih shivah
Jagada sharanam devo brahmanam paraviraha
248.20
तस्मिन्नभिगते स्थाणौ प्रजानां हितकाम्यया
अब्रवीद्वरदो देवो ज्वलन्निव तदा शिवम्
Tasminnabhigate sthanau prajanam hitakamyaya
Abravidvarado devo jvalanniva tada shivam
248.21
करवाण्यद्य कं कामं वरार्होऽसि मतो मम
कर्ता ह्यस्मि प्रियं शंभो तव यद्धृदि वर्तते
Karavanyadya kam kamam vararhosi mato mama
Karta hyasmi priyam shambho tava yaddhridi vartate