UtshovChapter 213
213.1
युधिष्ठिर उवाच
किं कुर्वन्सुखमाप्नोति किं कुर्वन्दुःखमाप्नुते
किं कुर्वन्निर्भयो लोके सिद्धश्चरति भारत
Yudhishthira uvacha
Kim kurvansukhamapnoti kim kurvanduhkhamapnute
Kim kurvannirbhayo loke siddhashcharati bharata
213.2
भीष्म उवाच
दममेव प्रशंसन्ति वृद्धाः श्रुतिसमाधयः
सर्वेषामेव वर्णानां ब्राह्मणस्य विशेषतः
Bhishma uvacha
Damameva prashansanti vriddhah shrutisamadhayah
Sarveshameva varnanam brahmanasya visheshatah
213.3
नादान्तस्य क्रियासिद्धिर्यथावदुपलभ्यते
क्रिया तपश्च वेदाश्च दमे सर्वं प्रतिष्ठितम्
Nadantasya kriyasiddhiryathavadupalabhyate
Kriya tapashcha vedashcha dame sarvam pratishthitam
213.4
दमस्तेजो वर्धयति पवित्रं दम उच्यते
विपाप्मा निर्भयो दान्तः पुरुषो विन्दते महत्
Damastejo vardhayati pavitram dama uchyate
Vipapma nirbhayo dantah purusho vindate mahat
213.5
सुखं दान्तः प्रस्वपिति सुखं च प्रतिबुध्यते
सुखं लोके विपर्येति मनश्चास्य प्रसीदति
Sukham dantah prasvapiti sukham cha pratibudhyate
Sukham loke viparyeti manashchasya prasidati
213.6
तेजो दमेन ध्रियते न तत्तीक्ष्णोऽधिगच्छति
अमित्रांश्च बहून्नित्यं पृथगात्मनि पश्यति
Tejo damena dhriyate na tattikshnodhigachchhati
Amitranshcha bahunnityam prithagatmani pashyati
213.7
क्रव्याद्भ्य इव भूतानामदान्तेभ्यः सदा भयम्
तेषां विप्रतिषेधार्थं राजा सृष्टः स्वयंभुवा
Kravyadbhya iva bhutanamadantebhyah sada bhayam
Tesham vipratishedhartham raja srishtah svayambhuva
213.8
आश्रमेषु च सर्वेषु दम एव विशिष्यते
यच्च तेषु फलं धर्मे भूयो दान्ते तदुच्यते
Ashrameshu cha sarveshu dama eva vishishyate
Yachcha teshu phalam dharme bhuyo dante taduchyate
213.9
तेषां लिङ्गानि वक्ष्यामि येषां समुदयो दमः
अकार्पण्यमसंरम्भः संतोषः श्रद्दधानता
Tesham lingani vakshyami yesham samudayo damah
Akarpanyamasanrambhah santoshah shraddadhanata
213.10
अक्रोध आर्जवं नित्यं नातिवादो न मानिता
गुरुपूजानसूया च दया भूतेष्वपैशुनम्
Akrodha arjavam nityam nativado na manita
Gurupujanasuya cha daya bhuteshvapaishunam
213.11
जनवादमृषावादस्तुतिनिन्दाविवर्जनम्
साधुकामश्चास्पृहयन्नायाति प्रत्ययं नृषु
Janavadamrishavadastutinindavivarjanam
Sadhukamashchasprihayannayati pratyayam nrishu
213.12
अवैरकृत्सूपचारः समो निन्दाप्रशंसयोः
सुवृत्तः शीलसंपन्नः प्रसन्नात्मात्मवान्बुधः
प्राप्य लोके च सत्कारं स्वर्गं वै प्रेत्य गच्छति
Avairakritsupacharah samo nindaprashansayoh
Suvrittah shilasampannah prasannatmatmavanbudhah
Prapya loke cha satkaram svargam vai pretya gachchhati
213.13
सर्वभूतहिते युक्तो न स्मयाद्द्वेष्टि वै जनम्
महाह्रद इवाक्षोभ्य प्रज्ञातृप्तः प्रसीदति
Sarvabhutahite yukto na smayaddveshti vai janam
Mahahrada ivakshobhya pragyatriptah prasidati
213.14
अभयं सर्वभूतेभ्यः सर्वेषामभयं यतः
नमस्यः सर्वभूतानां दान्तो भवति ज्ञानवान्
Abhayam sarvabhutebhyah sarveshamabhayam yatah
Namasyah sarvabhutanam danto bhavati gyanavan
213.15
न हृष्यति महत्यर्थे व्यसने च न शोचति
स वै परिमितप्रज्ञः स दान्तो द्विज उच्यते
Na hrishyati mahatyarthe vyasane cha na shochati
Sa vai parimitapragyah sa danto dvija uchyate
213.16
कर्मभिः श्रुतसंपन्नः सद्भिराचरितैः शुभैः
सदैव दमसंयुक्तस्तस्य भुङ्क्ते महत्फलम्
Karmabhih shrutasampannah sadbhiracharitaih shubhaih
Sadaiva damasanyuktastasya bhunkte mahatphalam
213.17
अनसूया क्षमा शान्तिः संतोषः प्रियवादिता
सत्यं दानमनायासो नैष मार्गो दुरात्मनाम्
Anasuya kshama shantih santoshah priyavadita
Satyam danamanayaso naisha margo duratmanam
213.18
कामक्रोधौ वशे कृत्वा ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः
विक्रम्य घोरे तपसि ब्राह्मणः संशितव्रतः
कालाकाङ्क्षी चरेल्लोकान्निरपाय इवात्मवान्
Kamakrodhau vashe kritva brahmachari jitendriyah
Vikramya ghore tapasi brahmanah sanshitavratah
Kalakankshi charellokannirapaya ivatmavan