UtshovChapter 201
201.1
युधिष्ठिर उवाच
के पूर्वमासन्पतयः प्रजानां भरतर्षभ
के चर्षयो महाभागा दिक्षु प्रत्येकशः स्मृताः
Yudhishthira uvacha
Ke purvamasanpatayah prajanam bharatarshabha
Ke charshayo mahabhaga dikshu pratyekashah smritah
201.2
भीष्म उवाच
श्रूयतां भरतश्रेष्ठ यन्मा त्वं परिपृच्छसि
प्रजानां पतयो ये स्म दिक्षु प्रत्येकशः स्मृताः
Bhishma uvacha
Shruyatam bharatashreshtha yanma tvam pariprichchhasi
Prajanam patayo ye sma dikshu pratyekashah smritah
201.3
एकः स्वयंभूर्भगवानाद्यो ब्रह्मा सनातनः
ब्रह्मणः सप्त पुत्रा वै महात्मानः स्वयंभुवः
Ekah svayambhurbhagavanadyo brahma sanatanah
Brahmanah sapta putra vai mahatmanah svayambhuvah
201.4
मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः
वसिष्ठश्च महाभागः सदृशा वै स्वयंभुवा
Marichiratryangirasau pulastyah pulahah kratuh
Vasishthashcha mahabhagah sadrisha vai svayambhuva
201.5
सप्त ब्रह्माण इत्येष पुराणे निश्चयो गतः
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सर्वानेव प्रजापतीन्
Sapta brahmana ityesha purane nishchayo gatah
Ata urdhvam pravakshyami sarvaneva prajapatin
201.6
अत्रिवंशसमुत्पन्नो ब्रह्मयोनिः सनातनः
प्राचीनबर्हिर्भगवांस्तस्मात्प्राचेतसो दश
Atrivanshasamutpanno brahmayonih sanatanah
Prachinabarhirbhagavanstasmatprachetaso dasha
201.7
दशानां तनयस्त्वेको दक्षो नाम प्रजापतिः
तस्य द्वे नामनी लोके दक्षः क इति चोच्यते
Dashanam tanayastveko daksho nama prajapatih
Tasya dve namani loke dakshah ka iti chochyate
201.8
मरीचेः कश्यपः पुत्रस्तस्य द्वे नामनी श्रुते
अरिष्टनेमिरित्येकं कश्यपेत्यपरं विदुः
Maricheh kashyapah putrastasya dve namani shrute
Arishtanemirityekam kashyapetyaparam viduh
201.9
अङ्गश्चैवौरसः श्रीमान्राजा भौमश्च वीर्यवान्
सहस्रं यश्च दिव्यानां युगानां पर्युपासिता
Angashchaivaurasah shrimanraja bhaumashcha viryavan
Sahasram yashcha divyanam yuganam paryupasita
201.10
अर्यमा चैव भगवान्ये चान्ये तनया विभो
एते प्रदेशाः कथिता भुवनानां प्रभावनाः
Aryama chaiva bhagavanye chanye tanaya vibho
Ete pradeshah kathita bhuvananam prabhavanah
201.11
शशबिन्दोश्च भार्याणां सहस्राणि दशाच्युत
एकैकस्यां सहस्रं तु तनयानामभूत्तदा
Shashabindoshcha bharyanam sahasrani dashachyuta
Ekaikasyam sahasram tu tanayanamabhuttada
201.12
एवं शतसहस्राणां शतं तस्य महात्मनः
पुत्राणां न च ते कंचिदिच्छन्त्यन्यं प्रजापतिम्
Evam shatasahasranam shatam tasya mahatmanah
Putranam na cha te kanchidichchhantyanyam prajapatim
201.13
प्रजामाचक्षते विप्राः पौराणीं शाशबिन्दवीम्
स वृष्णिवंशप्रभवो महान्वंशः प्रजापतेः
Prajamachakshate viprah pauranim shashabindavim
Sa vrishnivanshaprabhavo mahanvanshah prajapateh
201.14
एते प्रजानां पतयः समुद्दिष्टा यशस्विनः
अतः परं प्रवक्ष्यामि देवांस्त्रिभुवनेश्वरान्
Ete prajanam patayah samuddishta yashasvinah
Atah param pravakshyami devanstribhuvaneshvaran
201.15
भगोंऽशश्चार्यमा चैव मित्रोऽथ वरुणस्तथा
सविता चैव धाता च विवस्वांश्च महाबलः
Bhagonshashcharyama chaiva mitrotha varunastatha
Savita chaiva dhata cha vivasvanshcha mahabalah
201.16
पूषा त्वष्टा तथैवेन्द्रो द्वादशो विष्णुरुच्यते
त एते द्वादशादित्याः कश्यपस्यात्मसंभवाः
Pusha tvashta tathaivendro dvadasho vishnuruchyate
Ta ete dvadashadityah kashyapasyatmasambhavah
201.17
नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनावपि
मार्ताण्डस्यात्मजावेतावष्टमस्य प्रजापतेः
Nasatyashchaiva dasrashcha smritau dvavashvinavapi
Martandasyatmajavetavashtamasya prajapateh
201.18
त्वष्टुश्चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः
अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः
Tvashtushchaivatmajah shrimanvishvarupo mahayashah
Ajaikapadahirbudhnyo virupakshotha raivatah
201.19
हरश्च बहुरूपश्च त्र्यम्बकश्च सुरेश्वरः
सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः
पूर्वमेव महाभागा वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः
Harashcha bahurupashcha tryambakashcha sureshvarah
Savitrashcha jayantashcha pinaki chaparajitah
Purvameva mahabhaga vasavoshtau prakirtitah
201.20
एत एवंविधा देवा मनोरेव प्रजापतेः
ते च पूर्वे सुराश्चेति द्विविधाः पितरः स्मृताः
Eta evanvidha deva manoreva prajapateh
Te cha purve surashcheti dvividhah pitarah smritah
201.21
शीलरूपरतास्त्वन्ये तथान्ये सिद्धसाध्ययोः
ऋभवो मरुतश्चैव देवानां चोदिता गणाः
Shilaruparatastvanye tathanye siddhasadhyayoh
Ribhavo marutashchaiva devanam chodita ganah
201.22
एवमेते समाम्नाता विश्वेदेवास्तथाश्विनौ
आदित्याः क्षत्रियास्तेषां विशस्तु मरुतस्तथा
Evamete samamnata vishvedevastathashvinau
Adityah kshatriyastesham vishastu marutastatha
201.23
अश्विनौ तु मतौ शूद्रौ तपस्युग्रे समाहितौ
स्मृतास्त्वङ्गिरसो देवा ब्राह्मणा इति निश्चयः
इत्येतत्सर्वदेवानां चातुर्वर्ण्यं प्रकीर्तितम्
Ashvinau tu matau shudrau tapasyugre samahitau
Smritastvangiraso deva brahmana iti nishchayah
Ityetatsarvadevanam chaturvarnyam prakirtitam
201.24
एतान्वै प्रातरुत्थाय देवान्यस्तु प्रकीर्तयेत्
स्वजादन्यकृताच्चैव सर्वपापात्प्रमुच्यते
Etanvai pratarutthaya devanyastu prakirtayet
Svajadanyakritachchaiva sarvapapatpramuchyate
201.25
यवक्रीतोऽथ रैभ्यश्च अर्वावसुपरावसू
औशिजश्चैव कक्षीवान्नलश्चाङ्गिरसः सुताः
Yavakritotha raibhyashcha arvavasuparavasu
Aushijashchaiva kakshivannalashchangirasah sutah
201.26
ऋषेर्मेधातिथेः पुत्रः कण्वो बर्हिषदस्तथा
त्रैलोक्यभावनास्तात प्राच्यां सप्तर्षयस्तथा
Rishermedhatitheh putrah kanvo barhishadastatha
Trailokyabhavanastata prachyam saptarshayastatha
201.27
उन्मुचो विमुचश्चैव स्वस्त्यात्रेयश्च वीर्यवान्
प्रमुचश्चेध्मवाहश्च भगवांश्च दृढव्रतः
Unmucho vimuchashchaiva svastyatreyashcha viryavan
Pramuchashchedhmavahashcha bhagavanshcha dridhavratah
201.28
मित्रावरुणयोः पुत्रस्तथागस्त्यः प्रतापवान्
एते ब्रह्मर्षयो नित्यमाश्रिता दक्षिणां दिशम्
Mitravarunayoh putrastathagastyah pratapavan
Ete brahmarshayo nityamashrita dakshinam disham
201.29
रुषद्गुः कवषो धौम्यः परिव्याधश्च वीर्यवान्
एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महर्षयः
Rushadguh kavasho dhaumyah parivyadhashcha viryavan
Ekatashcha dvitashchaiva tritashchaiva maharshayah
201.30
अत्रेः पुत्रश्च भगवांस्तथा सारस्वतः प्रभुः
एते नव महात्मानः पश्चिमामाश्रिता दिशम्
Atreh putrashcha bhagavanstatha sarasvatah prabhuh
Ete nava mahatmanah pashchimamashrita disham
201.31
आत्रेयश्च वसिष्ठश्च कश्यपश्च महानृषिः
गौतमः सभरद्वाजो विश्वामित्रोऽथ कौशिकः
Atreyashcha vasishthashcha kashyapashcha mahanrishih
Gautamah sabharadvajo vishvamitrotha kaushikah
201.32
तथैव पुत्रो भगवानृचीकस्य महात्मनः
जमदग्निश्च सप्तैते उदीचीं दिशमाश्रिताः
Tathaiva putro bhagavanrichikasya mahatmanah
Jamadagnishcha saptaite udichim dishamashritah
201.33
एते प्रतिदिशं सर्वे कीर्तितास्तिग्मतेजसः
साक्षिभूता महात्मानो भुवनानां प्रभावनाः
Ete pratidisham sarve kirtitastigmatejasah
Sakshibhuta mahatmano bhuvananam prabhavanah
201.34
एवमेते महात्मानः स्थिताः प्रत्येकशो दिशः
एतेषां कीर्तनं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
Evamete mahatmanah sthitah pratyekasho dishah
Etesham kirtanam kritva sarvapapaih pramuchyate
201.35
यस्यां यस्यां दिशि ह्येते तां दिशं शरणं गतः
मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वस्तिमांश्च गृहान्व्रजेत्
Yasyam yasyam dishi hyete tam disham sharanam gatah
Muchyate sarvapapebhyah svastimanshcha grihanvrajet