UtshovChapter 176
176.1
भरद्वाज उवाच
प्रजाविसर्गं विविधं कथं स सृजते प्रभुः
मेरुमध्ये स्थितो ब्रह्मा तद्ब्रूहि द्विजसत्तम
Bharadvaja uvacha
Prajavisargam vividham katham sa srijate prabhuh
Merumadhye sthito brahma tadbruhi dvijasattama
176.2
भृगुरुवाच
प्रजाविसर्गं विविधं मानसो मनसासृजत्
संधुक्षणार्थं भूतानां सृष्टं प्रथमतो जलम्
Bhriguruvacha
Prajavisargam vividham manaso manasasrijat
Sandhukshanartham bhutanam srishtam prathamato jalam
176.3
यत्प्राणाः सर्वभूतानां वर्धन्ते येन च प्रजाः
परित्यक्ताश्च नश्यन्ति तेनेदं सर्वमावृतम्
Yatpranah sarvabhutanam vardhante yena cha prajah
Parityaktashcha nashyanti tenedam sarvamavritam
176.4
पृथिवी पर्वता मेघा मूर्तिमन्तश्च ये परे
सर्वं तद्वारुणं ज्ञेयमापस्तस्तम्भिरे पुनः
Prithivi parvata megha murtimantashcha ye pare
Sarvam tadvarunam gyeyamapastastambhire punah
176.5
भरद्वाज उवाच
कथं सलिलमुत्पन्नं कथं चैवाग्निमारुतौ
कथं च मेदिनी सृष्टेत्यत्र मे संशयो महान्
Bharadvaja uvacha
Katham salilamutpannam katham chaivagnimarutau
Katham cha medini srishtetyatra me sanshayo mahan
176.6
भृगुरुवाच
ब्रह्मकल्पे पुरा ब्रह्मन्ब्रह्मर्षीणां समागमे
लोकसंभवसंदेहः समुत्पन्नो महात्मनाम्
Bhriguruvacha
Brahmakalpe pura brahmanbrahmarshinam samagame
Lokasambhavasandehah samutpanno mahatmanam
176.7
तेऽतिष्ठन्ध्यानमालम्ब्य मौनमास्थाय निश्चलाः
त्यक्ताहाराः पवनपा दिव्यं वर्षशतं द्विजाः
Tetishthandhyanamalambya maunamasthaya nishchalah
Tyaktaharah pavanapa divyam varshashatam dvijah
176.8
तेषां धर्ममयी वाणी सर्वेषां श्रोत्रमागमत्
दिव्या सरस्वती तत्र संबभूव नभस्तलात्
Tesham dharmamayi vani sarvesham shrotramagamat
Divya sarasvati tatra sambabhuva nabhastalat
176.9
पुरा स्तिमितनिःशब्दमाकाशमचलोपमम्
नष्टचन्द्रार्कपवनं प्रसुप्तमिव संबभौ
Pura stimitanihshabdamakashamachalopamam
Nashtachandrarkapavanam prasuptamiva sambabhau
176.10
ततः सलिलमुत्पन्नं तमसीवापरं तमः
तस्माच्च सलिलोत्पीडादुदतिष्ठत मारुतः
Tatah salilamutpannam tamasivaparam tamah
Tasmachcha salilotpidadudatishthata marutah
176.11
यथा भाजनमच्छिद्रं निःशब्दमिव लक्ष्यते
तच्चाम्भसा पूर्यमाणं सशब्दं कुरुतेऽनिलः
Yatha bhajanamachchhidram nihshabdamiva lakshyate
Tachchambhasa puryamanam sashabdam kurutenilah
176.12
तथा सलिलसंरुद्धे नभसोऽन्ते निरन्तरे
भित्त्वार्णवतलं वायुः समुत्पतति घोषवान्
Tatha salilasanruddhe nabhasonte nirantare
Bhittvarnavatalam vayuh samutpatati ghoshavan
176.13
स एष चरते वायुरर्णवोत्पीडसंभवः
आकाशस्थानमासाद्य प्रशान्तिं नाधिगच्छति
Sa esha charate vayurarnavotpidasambhavah
Akashasthanamasadya prashantim nadhigachchhati
176.14
तस्मिन्वाय्वम्बुसंघर्षे दीप्ततेजा महाबलः
प्रादुर्भवत्यूर्ध्वशिखः कृत्वा वितिमिरं नभः
Tasminvayvambusangharshe diptateja mahabalah
Pradurbhavatyurdhvashikhah kritva vitimiram nabhah
176.15
अग्निः पवनसंयुक्तः खात्समुत्पतते जलम्
सोऽग्निर्मारुतसंयोगाद्घनत्वमुपपद्यते
Agnih pavanasanyuktah khatsamutpatate jalam
Sognirmarutasanyogadghanatvamupapadyate
176.16
तस्याकाशे निपतितः स्नेहस्तिष्ठति योऽपरः
स संघातत्वमापन्नो भूमित्वमुपगच्छति
Tasyakashe nipatitah snehastishthati yoparah
Sa sanghatatvamapanno bhumitvamupagachchhati
176.17
रसानां सर्वगन्धानां स्नेहानां प्राणिनां तथा
भूमिर्योनिरिह ज्ञेया यस्यां सर्वं प्रसूयते
Rasanam sarvagandhanam snehanam praninam tatha
Bhumiryoniriha gyeya yasyam sarvam prasuyate