UtshovChapter 141
141.1
युधिष्ठिर उवाच
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद
शरणं पालयानस्य यो धर्मस्तं वदस्व मे
Yudhishthira uvacha
Pitamaha mahapragya sarvashastravisharada
Sharanam palayanasya yo dharmastam vadasva me
141.2
भीष्म उवाच
महान्धर्मो महाराज शरणागतपालने
अर्हः प्रष्टुं भवांश्चैव प्रश्नं भरतसत्तम
Bhishma uvacha
Mahandharmo maharaja sharanagatapalane
Arhah prashtum bhavanshchaiva prashnam bharatasattama
141.3
नृगप्रभृतयो राजन्राजानः शरणागतान्
परिपाल्य महाराज संसिद्धिं परमां गताः
Nrigaprabhritayo rajanrajanah sharanagatan
Paripalya maharaja sansiddhim paramam gatah
141.4
श्रूयते हि कपोतेन शत्रुः शरणमागतः
पूजितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः
Shruyate hi kapotena shatruh sharanamagatah
Pujitashcha yathanyayam svaishcha mansairnimantritah
141.5
युधिष्ठिर उवाच
कथं कपोतेन पुरा शत्रुः शरणमागतः
स्वमांसैर्भोजितः कां च गतिं लेभे स भारत
Yudhishthira uvacha
Katham kapotena pura shatruh sharanamagatah
Svamansairbhojitah kam cha gatim lebhe sa bharata
141.6
भीष्म उवाच
शृणु राजन्कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम्
नृपतेर्मुचुकुन्दस्य कथितां भार्गवेण ह
Bhishma uvacha
Shrinu rajankatham divyam sarvapapapranashinim
Nripatermuchukundasya kathitam bhargavena ha
141.7
इममर्थं पुरा पार्थ मुचुकुन्दो नराधिपः
भार्गवं परिपप्रच्छ प्रणतो भरतर्षभ
Imamartham pura partha muchukundo naradhipah
Bhargavam paripaprachchha pranato bharatarshabha
141.8
तस्मै शुश्रूषमाणाय भार्गवोऽकथयत्कथाम्
इयं यथा कपोतेन सिद्धिः प्राप्ता नराधिप
Tasmai shushrushamanaya bhargavokathayatkatham
Iyam yatha kapotena siddhih prapta naradhipa
141.9
धर्मनिश्चयसंयुक्तां कामार्थसहितां कथाम्
शृणुष्वावहितो राजन्गदतो मे महाभुज
Dharmanishchayasanyuktam kamarthasahitam katham
Shrinushvavahito rajangadato me mahabhuja
141.10
कश्चित्क्षुद्रसमाचारः पृथिव्यां कालसंमतः
चचार पृथिवीं पापो घोरः शकुनिलुब्धकः
Kashchitkshudrasamacharah prithivyam kalasammatah
Chachara prithivim papo ghorah shakunilubdhakah
141.11
काकोल इव कृष्णाङ्गो रूक्षः पापसमाहितः
यवमध्यः कृशग्रीवो ह्रस्वपादो महाहनुः
Kakola iva krishnango rukshah papasamahitah
Yavamadhyah krishagrivo hrasvapado mahahanuh
141.12
नैव तस्य सुहृत्कश्चिन्न संबन्धी न बान्धवः
स हि तैः संपरित्यक्तस्तेन घोरेण कर्मणा
Naiva tasya suhritkashchinna sambandhi na bandhavah
Sa hi taih samparityaktastena ghorena karmana
141.13
स वै क्षारकमादाय द्विजान्हत्वा वने सदा
चकार विक्रयं तेषां पतंगानां नराधिप
Sa vai ksharakamadaya dvijanhatva vane sada
Chakara vikrayam tesham patanganam naradhipa
141.14
एवं तु वर्तमानस्य तस्य वृत्तिं दुरात्मनः
अगमत्सुमहान्कालो न चाधर्ममबुध्यत
Evam tu vartamanasya tasya vrittim duratmanah
Agamatsumahankalo na chadharmamabudhyata
141.15
तस्य भार्यासहायस्य रममाणस्य शाश्वतम्
दैवयोगविमूढस्य नान्या वृत्तिररोचत
Tasya bharyasahayasya ramamanasya shashvatam
Daivayogavimudhasya nanya vrittirarochata
141.16
ततः कदाचित्तस्याथ वनस्थस्य समुद्गतः
पातयन्निव वृक्षांस्तान्सुमहान्वातसंभ्रमः
Tatah kadachittasyatha vanasthasya samudgatah
Patayanniva vrikshanstansumahanvatasambhramah
141.17
मेघसंकुलमाकाशं विद्युन्मण्डलमण्डितम्
संछन्नं सुमुहूर्तेन नौस्थानेनेव सागरः
Meghasankulamakasham vidyunmandalamanditam
Sanchhannam sumuhurtena nausthaneneva sagarah
141.18
वारिधारासमूहैश्च संप्रहृष्टः शतक्रतुः
क्षणेन पूरयामास सलिलेन वसुंधराम्
Varidharasamuhaishcha samprahrishtah shatakratuh
Kshanena purayamasa salilena vasundharam
141.19
ततो धाराकुले लोके संभ्रमन्नष्टचेतनः
शीतार्तस्तद्वनं सर्वमाकुलेनान्तरात्मना
Tato dharakule loke sambhramannashtachetanah
Shitartastadvanam sarvamakulenantaratmana
141.20
नैव निम्नं स्थलं वापि सोऽविन्दत विहंगहा
पूरितो हि जलौघेन मार्गस्तस्य वनस्य वै
Naiva nimnam sthalam vapi sovindata vihangaha
Purito hi jalaughena margastasya vanasya vai
141.21
पक्षिणो वातवेगेन हता लीनास्तदाभवन्
मृगाः सिंहा वराहाश्च स्थलान्याश्रित्य तस्थिरे
Pakshino vatavegena hata linastadabhavan
Mrigah sinha varahashcha sthalanyashritya tasthire
141.22
महता वातवर्षेण त्रासितास्ते वनौकसः
भयार्ताश्च क्षुधार्ताश्च बभ्रमुः सहिता वने
Mahata vatavarshena trasitaste vanaukasah
Bhayartashcha kshudhartashcha babhramuh sahita vane
141.23
स तु शीतहतैर्गात्रैर्जगामैव न तस्थिवान्
सोऽपश्यद्वनषण्डेषु मेघनीलं वनस्पतिम्
Sa tu shitahatairgatrairjagamaiva na tasthivan
Sopashyadvanashandeshu meghanilam vanaspatim
141.24
ताराढ्यं कुमुदाकारमाकाशं निर्मलं च ह
मेघैर्मुक्तं नभो दृष्ट्वा लुब्धकः शीतविह्वलः
Taradhyam kumudakaramakasham nirmalam cha ha
Meghairmuktam nabho drishtva lubdhakah shitavihvalah
141.25
दिशोऽवलोकयामास वेलां चैव दुरात्मवान्
दूरे ग्रामनिवेशश्च तस्माद्देशादिति प्रभो
कृतबुद्धिर्वने तस्मिन्वस्तुं तां रजनीं तदा
Dishovalokayamasa velam chaiva duratmavan
Dure gramaniveshashcha tasmaddeshaditi prabho
Kritabuddhirvane tasminvastum tam rajanim tada
141.26
सोऽञ्जलिं प्रयतः कृत्वा वाक्यमाह वनस्पतिम्
शरणं यामि यान्यस्मिन्दैवतानीह भारत
Sonjalim prayatah kritva vakyamaha vanaspatim
Sharanam yami yanyasmindaivataniha bharata
141.27
स शिलायां शिरः कृत्वा पर्णान्यास्तीर्य भूतले
दुःखेन महताविष्टस्ततः सुष्वाप पक्षिहा
Sa shilayam shirah kritva parnanyastirya bhutale
Duhkhena mahatavishtastatah sushvapa pakshiha