UtshovChapter 133
133.1
भीष्म उवाच
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
यथा दस्युः समर्यादः प्रेत्यभावे न नश्यति
Bhishma uvacha
Atrapyudaharantimamitihasam puratanam
Yatha dasyuh samaryadah pretyabhave na nashyati
133.2
प्रहर्ता मतिमाञ्शूरः श्रुतवाननृशंसवान्
रक्षन्नक्षयिणं धर्मं ब्रह्मण्यो गुरुपूजकः
Praharta matimanshurah shrutavananrishansavan
Rakshannakshayinam dharmam brahmanyo gurupujakah
133.3
निषाद्यां क्षत्रियाज्जातः क्षत्रधर्मानुपालकः
कापव्यो नाम नैषादिर्दस्युत्वात्सिद्धिमाप्तवान्
Nishadyam kshatriyajjatah kshatradharmanupalakah
Kapavyo nama naishadirdasyutvatsiddhimaptavan
133.4
अरण्ये सायपूर्वाह्णे मृगयूथप्रकोपिता
विधिज्ञो मृगजातीनां निपानानां च कोविदः
Aranye sayapurvahne mrigayuthaprakopita
Vidhigyo mrigajatinam nipananam cha kovidah
133.5
सर्वकाननदेशज्ञः पारियात्रचरः सदा
धर्मज्ञः सर्वभूतानाममोघेषुर्दृढायुधः
Sarvakananadeshagyah pariyatracharah sada
Dharmagyah sarvabhutanamamogheshurdridhayudhah
133.6
अप्यनेकशताः सेना एक एव जिगाय सः
स वृद्धावन्धपितरौ महारण्येऽभ्यपूजयत्
Apyanekashatah sena eka eva jigaya sah
Sa vriddhavandhapitarau maharanyebhyapujayat
133.7
मधुमांसैर्मूलफलैरन्नैरुच्चावचैरपि
सत्कृत्य भोजयामास सम्यक्परिचचार च
Madhumansairmulaphalairannairuchchavachairapi
Satkritya bhojayamasa samyakparichachara cha
133.8
आरण्यकान्प्रव्रजितान्ब्राह्मणान्परिपालयन्
अपि तेभ्यो मृगान्हत्वा निनाय च महावने
Aranyakanpravrajitanbrahmananparipalayan
Api tebhyo mriganhatva ninaya cha mahavane
133.9
ये स्म न प्रतिगृह्णन्ति दस्युभोजनशङ्कया
तेषामासज्य गेहेषु काल्य एव स गच्छति
Ye sma na pratigrihnanti dasyubhojanashankaya
Teshamasajya geheshu kalya eva sa gachchhati
133.10
तं बहूनि सहस्राणि ग्रामणित्वेऽभिवव्रिरे
निर्मर्यादानि दस्यूनां निरनुक्रोशकारिणाम्
Tam bahuni sahasrani gramanitvebhivavrire
Nirmaryadani dasyunam niranukroshakarinam
133.11
दस्यव ऊचुः
मुहूर्तदेशकालज्ञ प्राज्ञ शीलदृढायुध
ग्रामणीर्भव नो मुख्यः सर्वेषामेव संमतः
Dasyava uchuh
Muhurtadeshakalagya pragya shiladridhayudha
Gramanirbhava no mukhyah sarveshameva sammatah
133.12
यथा यथा वक्ष्यसि नः करिष्यामस्तथा तथा
पालयास्मान्यथान्यायं यथा माता यथा पिता
Yatha yatha vakshyasi nah karishyamastatha tatha
Palayasmanyathanyayam yatha mata yatha pita
133.13
कापव्य उवाच
मा वधीस्त्वं स्त्रियं भीरुं मा शिशुं मा तपस्विनम्
नायुध्यमानो हन्तव्यो न च ग्राह्या बलात्स्त्रियः
Kapavya uvacha
Ma vadhistvam striyam bhirum ma shishum ma tapasvinam
Nayudhyamano hantavyo na cha grahya balatstriyah
133.14
सर्वथा स्त्री न हन्तव्या सर्वसत्त्वेषु युध्यता
नित्यं गोब्राह्मणे स्वस्ति योद्धव्यं च तदर्थतः
Sarvatha stri na hantavya sarvasattveshu yudhyata
Nityam gobrahmane svasti yoddhavyam cha tadarthatah
133.15
सस्यं च नापहन्तव्यं सीरविघ्नं च मा कृथाः
पूज्यन्ते यत्र देवाश्च पितरोऽतिथयस्तथा
Sasyam cha napahantavyam siravighnam cha ma krithah
Pujyante yatra devashcha pitarotithayastatha
133.16
सर्वभूतेष्वपि च वै ब्राह्मणो मोक्षमर्हति
कार्या चापचितिस्तेषां सर्वस्वेनापि या भवेत्
Sarvabhuteshvapi cha vai brahmano mokshamarhati
Karya chapachitistesham sarvasvenapi ya bhavet
133.17
यस्य ह्येते संप्ररुष्टा मन्त्रयन्ति पराभवम्
न तस्य त्रिषु लोकेषु त्राता भवति कश्चन
Yasya hyete samprarushta mantrayanti parabhavam
Na tasya trishu lokeshu trata bhavati kashchana
133.18
यो ब्राह्मणान्परिभवेद्विनाशं वापि रोचयेत्
सूर्योदय इवावश्यं ध्रुवं तस्य पराभवः
Yo brahmananparibhavedvinasham vapi rochayet
Suryodaya ivavashyam dhruvam tasya parabhavah
133.19
इहैव फलमासीनः प्रत्याकाङ्क्षति शक्तितः
ये ये नो न प्रदास्यन्ति तांस्तान्सेनाभियास्यति
Ihaiva phalamasinah pratyakankshati shaktitah
Ye ye no na pradasyanti tanstansenabhiyasyati
133.20
शिष्ट्यर्थं विहितो दण्डो न वधार्थं विनिश्चयः
ये च शिष्टान्प्रबाधन्ते धर्मस्तेषां वधः स्मृतः
Shishtyartham vihito dando na vadhartham vinishchayah
Ye cha shishtanprabadhante dharmastesham vadhah smritah
133.21
ये हि राष्ट्रोपरोधेन वृत्तिं कुर्वन्ति केचन
तदेव तेऽनु मीयन्ते कुणपं कृमयो यथा
Ye hi rashtroparodhena vrittim kurvanti kechana
Tadeva tenu miyante kunapam krimayo yatha
133.22
ये पुनर्धर्मशास्त्रेण वर्तेरन्निह दस्यवः
अपि ते दस्यवो भूत्वा क्षिप्रं सिद्धिमवाप्नुयुः
Ye punardharmashastrena varteranniha dasyavah
Api te dasyavo bhutva kshipram siddhimavapnuyuh
133.23
भीष्म उवाच
तत्सर्वमुपचक्रुस्ते कापव्यस्यानुशासनम्
वृत्तिं च लेभिरे सर्वे पापेभ्यश्चाप्युपारमन्
Bhishma uvacha
Tatsarvamupachakruste kapavyasyanushasanam
Vrittim cha lebhire sarve papebhyashchapyuparaman
133.24
कापव्यः कर्मणा तेन महतीं सिद्धिमाप्तवान्
साधूनामाचरन्क्षेमं दस्यून्पापान्निवर्तयन्
Kapavyah karmana tena mahatim siddhimaptavan
Sadhunamacharankshemam dasyunpapannivartayan
133.25
इदं कापव्यचरितं यो नित्यमनुकीर्तयेत्
नारण्येभ्यः स भूतेभ्यो भयमार्छेत्कदाचन
Idam kapavyacharitam yo nityamanukirtayet
Naranyebhyah sa bhutebhyo bhayamarchhetkadachana
133.26
भयं तस्य न मर्त्येभ्यो नामर्त्येभ्यः कथंचन
न सतो नासतो राजन्स ह्यरण्येषु गोपतिः
Bhayam tasya na martyebhyo namartyebhyah kathanchana
Na sato nasato rajansa hyaranyeshu gopatih