UtshovChapter 130
130.1
युधिष्ठिर उवाच
हीने परमके धर्मे सर्वलोकातिलङ्घिनि
सर्वस्मिन्दस्युसाद्भूते पृथिव्यामुपजीवने
Yudhishthira uvacha
Hine paramake dharme sarvalokatilanghini
Sarvasmindasyusadbhute prithivyamupajivane
130.2
केनास्मिन्ब्राह्मणो जीवेज्जघन्ये काल आगते
असंत्यजन्पुत्रपौत्राननुक्रोशात्पितामह
Kenasminbrahmano jivejjaghanye kala agate
Asantyajanputrapautrananukroshatpitamaha
130.3
भीष्म उवाच
विज्ञानबलमास्थाय जीवितव्यं तथागते
सर्वं साध्वर्थमेवेदमसाध्वर्थं न किंचन
Bhishma uvacha
Vigyanabalamasthaya jivitavyam tathagate
Sarvam sadhvarthamevedamasadhvartham na kinchana
130.4
असाधुभ्यो निरादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति
आत्मानं संक्रमं कृत्वा कृत्स्नधर्मविदेव सः
Asadhubhyo niradaya sadhubhyo yah prayachchhati
Atmanam sankramam kritva kritsnadharmavideva sah
130.5
सुरोषेणात्मनो राजन्राज्ये स्थितिमकोपयन्
अदत्तमप्याददीत दातुर्वित्तं ममेति वा
Suroshenatmano rajanrajye sthitimakopayan
Adattamapyadadita daturvittam mameti va
130.6
विज्ञानबलपूतो यो वर्तते निन्दितेष्वपि
वृत्तविज्ञानवान्धीरः कस्तं किं वक्तुमर्हति
Vigyanabalaputo yo vartate ninditeshvapi
Vrittavigyanavandhirah kastam kim vaktumarhati
130.7
येषां बलकृता वृत्तिर्नैषामन्याभिरोचते
तेजसाभिप्रवर्धन्ते बलवन्तो युधिष्ठिर
Yesham balakrita vrittirnaishamanyabhirochate
Tejasabhipravardhante balavanto yudhishthira
130.8
यदेव प्रकृतं शास्त्रमविशेषेण विन्दति
तदेव मध्याः सेवन्ते मेधावी चाप्यथोत्तरम्
Yadeva prakritam shastramavisheshena vindati
Tadeva madhyah sevante medhavi chapyathottaram
130.9
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्सत्कृतैरभिपूजितान्
न ब्राह्मणान्यातयेत दोषान्प्राप्नोति यातयन्
Ritvikpurohitacharyansatkritairabhipujitan
Na brahmananyatayeta doshanprapnoti yatayan
130.10
एतत्प्रमाणं लोकस्य चक्षुरेतत्सनातनम्
तत्प्रमाणोऽवगाहेत तेन तत्साध्वसाधु वा
Etatpramanam lokasya chakshuretatsanatanam
Tatpramanovagaheta tena tatsadhvasadhu va
130.11
बहूनि ग्रामवास्तव्या रोषाद्ब्रूयुः परस्परम्
न तेषां वचनाद्राजा सत्कुर्याद्यातयेत वा
Bahuni gramavastavya roshadbruyuh parasparam
Na tesham vachanadraja satkuryadyatayeta va
130.12
न वाच्यः परिवादो वै न श्रोतव्यः कथंचन
कर्णावेव पिधातव्यौ प्रस्थेयं वा ततोऽन्यतः
Na vachyah parivado vai na shrotavyah kathanchana
Karnaveva pidhatavyau prastheyam va tatonyatah
130.13
न वै सतां वृत्तमेतत्परिवादो न पैशुनम्
गुणानामेव वक्तारः सन्तः सत्सु युधिष्ठिर
Na vai satam vrittametatparivado na paishunam
Gunanameva vaktarah santah satsu yudhishthira
130.14
यथा समधुरौ दम्यौ सुदान्तौ साधुवाहिनौ
धुरमुद्यम्य वहतस्तथा वर्तेत वै नृपः
यथा यथास्य वहतः सहायाः स्युस्तथापरे
Yatha samadhurau damyau sudantau sadhuvahinau
Dhuramudyamya vahatastatha varteta vai nripah
Yatha yathasya vahatah sahayah syustathapare
130.15
आचारमेव मन्यन्ते गरीयो धर्मलक्षणम्
अपरे नैवमिच्छन्ति ये शङ्खलिखितप्रियाः
मार्दवादथ लोभाद्वा ते ब्रूयुर्वाक्यमीदृशम्
Acharameva manyante gariyo dharmalakshanam
Apare naivamichchhanti ye shankhalikhitapriyah
Mardavadatha lobhadva te bruyurvakyamidrisham
130.16
आर्षमप्यत्र पश्यन्ति विकर्मस्थस्य यापनम्
न चार्षात्सदृशं किंचित्प्रमाणं विद्यते क्वचित्
Arshamapyatra pashyanti vikarmasthasya yapanam
Na charshatsadrisham kinchitpramanam vidyate kvachit
130.17
देवा अपि विकर्मस्थं यातयन्ति नराधमम्
व्याजेन विन्दन्वित्तं हि धर्मात्तु परिहीयते
Deva api vikarmastham yatayanti naradhamam
Vyajena vindanvittam hi dharmattu parihiyate
130.18
सर्वतः सत्कृतः सद्भिर्भूतिप्रभवकारणैः
हृदयेनाभ्यनुज्ञातो यो धर्मस्तं व्यवस्यति
Sarvatah satkritah sadbhirbhutiprabhavakaranaih
Hridayenabhyanugyato yo dharmastam vyavasyati
130.19
यश्चतुर्गुणसंपन्नं धर्मं वेद स धर्मवित्
अहेरिव हि धर्मस्य पदं दुःखं गवेषितुम्
Yashchaturgunasampannam dharmam veda sa dharmavit
Aheriva hi dharmasya padam duhkham gaveshitum
130.20
यथा मृगस्य विद्धस्य मृगव्याधः पदं नयेत्
कक्षे रुधिरपातेन तथा धर्मपदं नयेत्
Yatha mrigasya viddhasya mrigavyadhah padam nayet
Kakshe rudhirapatena tatha dharmapadam nayet
130.21
एवं सद्भिर्विनीतेन पथा गन्तव्यमच्युत
राजर्षीणां वृत्तमेतदवगच्छ युधिष्ठिर
Evam sadbhirvinitena patha gantavyamachyuta
Rajarshinam vrittametadavagachchha yudhishthira