Chapter 13

13.1

सहदेव उवाच
न बाह्यं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति भारत
शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य सिद्धिर्भवति वा न वा

Sahadeva uvacha
Na bahyam dravyamutsrijya siddhirbhavati bharata
Shariram dravyamutsrijya siddhirbhavati va na va

बाह्यद्रव्यविमुक्तस्य शारीरेषु च गृध्यतः
यो धर्मो यत्सुखं वा स्याद्द्विषतां तत्तथास्तु नः

Bahyadravyavimuktasya sharireshu cha gridhyatah
Yo dharmo yatsukham va syaddvishatam tattathastu nah

शारीरं द्रव्यमुत्सृज्य पृथिवीमनुशासतः
यो धर्मो यत्सुखं वा स्यात्सुहृदां तत्तथास्तु नः

Shariram dravyamutsrijya prithivimanushasatah
Yo dharmo yatsukham va syatsuhridam tattathastu nah

द्व्यक्षरस्तु भवेन्मृत्युस्त्र्यक्षरं ब्रह्म शाश्वतम्
ममेति च भवेन्मृत्युर्न ममेति च शाश्वतम्

Dvyaksharastu bhavenmrityustryaksharam brahma shashvatam
Mameti cha bhavenmrityurna mameti cha shashvatam

ब्रह्ममृत्यू च तौ राजन्नात्मन्येव समाश्रितौ
अदृश्यमानौ भूतानि योधयेतामसंशयम्

Brahmamrityu cha tau rajannatmanyeva samashritau
Adrishyamanau bhutani yodhayetamasanshayam

अविनाशोऽस्य सत्त्वस्य नियतो यदि भारत
भित्त्वा शरीरं भूतानां न हिंसा प्रतिपत्स्यते

Avinashosya sattvasya niyato yadi bharata
Bhittva shariram bhutanam na hinsa pratipatsyate

अथापि च सहोत्पत्तिः सत्त्वस्य प्रलयस्तथा
नष्टे शरीरे नष्टं स्याद्वृथा च स्यात्क्रियापथः

Athapi cha sahotpattih sattvasya pralayastatha
Nashte sharire nashtam syadvritha cha syatkriyapathah

तस्मादेकान्तमुत्सृज्य पूर्वैः पूर्वतरैश्च यः
पन्था निषेवितः सद्भिः स निषेव्यो विजानता

Tasmadekantamutsrijya purvaih purvataraishcha yah
Pantha nishevitah sadbhih sa nishevyo vijanata

लब्ध्वापि पृथिवीं कृत्स्नां सहस्थावरजङ्गमाम्
न भुङ्क्ते यो नृपः सम्यङ्निष्फलं तस्य जीवितम्

Labdhvapi prithivim kritsnam sahasthavarajangamam
Na bhunkte yo nripah samyannishphalam tasya jivitam

अथ वा वसतो राजन्वने वन्येन जीवतः
द्रव्येषु यस्य ममता मृत्योरास्ये स वर्तते

Atha va vasato rajanvane vanyena jivatah
Dravyeshu yasya mamata mrityorasye sa vartate

बाह्याभ्यन्तरभूतानां स्वभावं पश्य भारत
ये तु पश्यन्ति तद्भावं मुच्यन्ते महतो भयात्

Bahyabhyantarabhutanam svabhavam pashya bharata
Ye tu pashyanti tadbhavam muchyante mahato bhayat

भवान्पिता भवान्माता भवान्भ्राता भवान्गुरुः
दुःखप्रलापानार्तस्य तस्मान्मे क्षन्तुमर्हसि

Bhavanpita bhavanmata bhavanbhrata bhavanguruh
Duhkhapralapanartasya tasmanme kshantumarhasi

तथ्यं वा यदि वातथ्यं यन्मयैतत्प्रभाषितम्
तद्विद्धि पृथिवीपाल भक्त्या भरतसत्तम

Tathyam va yadi vatathyam yanmayaitatprabhashitam
Tadviddhi prithivipala bhaktya bharatasattama