UtshovChapter 106
106.1
मुनिरुवाच
अथ चेत्पौरुषं किंचित्क्षत्रियात्मनि पश्यसि
ब्रवीमि हन्त ते नीतिं राज्यस्य प्रतिपत्तये
Muniruvacha
Atha chetpaurusham kinchitkshatriyatmani pashyasi
Bravimi hanta te nitim rajyasya pratipattaye
106.2
तां चेच्छक्ष्यस्यनुष्ठातुं कर्म चैव करिष्यसि
शृणु सर्वमशेषेण यत्त्वां वक्ष्यामि तत्त्वतः
Tam chechchhakshyasyanushthatum karma chaiva karishyasi
Shrinu sarvamasheshena yattvam vakshyami tattvatah
106.3
आचरिष्यसि चेत्कर्म महतोऽर्थानवाप्स्यसि
राज्यं राज्यस्य मन्त्रं वा महतीं वा पुनः श्रियम्
यद्येतद्रोचते राजन्पुनर्ब्रूहि ब्रवीमि ते
Acharishyasi chetkarma mahatorthanavapsyasi
Rajyam rajyasya mantram va mahatim va punah shriyam
Yadyetadrochate rajanpunarbruhi bravimi te
106.4
राजपुत्र उवाच
ब्रवीतु भगवान्नीतिमुपपन्नोऽस्म्यहं प्रभो
अमोघमिदमद्यास्तु त्वया सह समागतम्
Rajaputra uvacha
Bravitu bhagavannitimupapannosmyaham prabho
Amoghamidamadyastu tvaya saha samagatam
106.5
मुनिरुवाच
हित्वा स्तम्भं च मानं च क्रोधहर्षौ भयं तथा
प्रत्यमित्रं निषेवस्व प्रणिपत्य कृताञ्जलिः
Muniruvacha
Hitva stambham cha manam cha krodhaharshau bhayam tatha
Pratyamitram nishevasva pranipatya kritanjalih
106.6
तमुत्तमेन शौचेन कर्मणा चाभिराधय
दातुमर्हति ते वृत्तिं वैदेहः सत्यसंगरः
Tamuttamena shauchena karmana chabhiradhaya
Datumarhati te vrittim vaidehah satyasangarah
106.7
प्रमाणं सर्वभूतेषु प्रग्रहं च गमिष्यसि
ततः सहायान्सोत्साहाँल्लप्स्यसेऽव्यसनाञ्शुचीन्
Pramanam sarvabhuteshu pragraham cha gamishyasi
Tatah sahayansotsahanllapsyasevyasananshuchin
106.8
वर्तमानः स्वशास्त्रे वै संयतात्मा जितेन्द्रियः
अभ्युद्धरति चात्मानं प्रसादयति च प्रजाः
Vartamanah svashastre vai sanyatatma jitendriyah
Abhyuddharati chatmanam prasadayati cha prajah
106.9
तेनैव त्वं धृतिमता श्रीमता चाभिसत्कृतः
प्रमाणं सर्वभूतेषु गत्वा प्रग्रहणं महत्
Tenaiva tvam dhritimata shrimata chabhisatkritah
Pramanam sarvabhuteshu gatva pragrahanam mahat
106.10
ततः सुहृद्बलं लब्ध्वा मन्त्रयित्वा सुमन्त्रितम्
अन्तरैर्भेदयित्वारीन्बिल्वं बिल्वेन शातय
परैर्वा संविदं कृत्वा बलमप्यस्य घातय
Tatah suhridbalam labdhva mantrayitva sumantritam
Antarairbhedayitvarinbilvam bilvena shataya
Parairva sanvidam kritva balamapyasya ghataya
106.11
अलभ्या ये शुभा भावाः स्त्रियश्चाच्छादनानि च
शय्यासनानि यानानि महार्हाणि गृहाणि च
Alabhya ye shubha bhavah striyashchachchhadanani cha
Shayyasanani yanani maharhani grihani cha
106.12
पक्षिणो मृगजातानि रसा गन्धाः फलानि च
तेष्वेव सज्जयेथास्त्वं यथा नश्येत्स्वयं परः
Pakshino mrigajatani rasa gandhah phalani cha
Teshveva sajjayethastvam yatha nashyetsvayam parah
106.13
यद्येव प्रतिषेद्धव्यो यद्युपेक्षणमर्हति
न जातु विवृतः कार्यः शत्रुर्विनयमिच्छता
Yadyeva pratisheddhavyo yadyupekshanamarhati
Na jatu vivritah karyah shatrurvinayamichchhata
106.14
वसस्व परमामित्रविषये प्राज्ञसंमते
भजस्व श्वेतकाकीयैर्मित्राधममनर्थकैः
Vasasva paramamitravishaye pragyasammate
Bhajasva shvetakakiyairmitradhamamanarthakaih
106.15
आरम्भांश्चास्य महतो दुष्करांस्त्वं प्रयोजय
नदीबन्धविरोधांश्च बलवद्भिर्विरुध्यताम्
Arambhanshchasya mahato dushkaranstvam prayojaya
Nadibandhavirodhanshcha balavadbhirvirudhyatam
106.16
उद्यानानि महार्हाणि शयनान्यासनानि च
प्रतिभोगसुखेनैव कोशमस्य विरेचय
Udyanani maharhani shayananyasanani cha
Pratibhogasukhenaiva koshamasya virechaya
106.17
यज्ञदानप्रशंसास्मै ब्राह्मणेष्वनुवर्ण्यताम्
ते त्वत्प्रियं करिष्यन्ति तं चेष्यन्ति वृका इव
Yagyadanaprashansasmai brahmaneshvanuvarnyatam
Te tvatpriyam karishyanti tam cheshyanti vrika iva
106.18
असंशयं पुण्यशीलः प्राप्नोति परमां गतिम्
त्रिविष्टपे पुण्यतमं स्थानं प्राप्नोति पार्थिवः
कोशक्षये त्वमित्राणां वशं कौसल्य गच्छति
Asanshayam punyashilah prapnoti paramam gatim
Trivishtape punyatamam sthanam prapnoti parthivah
Koshakshaye tvamitranam vasham kausalya gachchhati
106.19
उभयत्र प्रसक्तस्य धर्मे चाधर्म एव च
बलार्थमूलं व्युच्छिद्येत्तेन नन्दन्ति शत्रवः
Ubhayatra prasaktasya dharme chadharma eva cha
Balarthamulam vyuchchhidyettena nandanti shatravah
106.20
निन्द्यास्य मानुषं कर्म दैवमस्योपवर्णय
असंशयं दैवपरः क्षिप्रमेव विनश्यति
Nindyasya manusham karma daivamasyopavarnaya
Asanshayam daivaparah kshiprameva vinashyati
106.21
याजयैनं विश्वजिता सर्वस्वेन वियुज्यताम्
ततो गच्छत्वसिद्धार्थः पीड्यमानो महाजनम्
Yajayainam vishvajita sarvasvena viyujyatam
Tato gachchhatvasiddharthah pidyamano mahajanam
106.22
त्यागधर्मविदं मुण्डं कंचिदस्योपवर्णय
अपि त्यागं बुभूषेत कच्चिद्गच्छेदनामयम्
Tyagadharmavidam mundam kanchidasyopavarnaya
Api tyagam bubhusheta kachchidgachchhedanamayam
106.23
सिद्धेनौषधयोगेन सर्वशत्रुविनाशिना
नागानश्वान्मनुष्यांश्च कृतकैरुपघातय
Siddhenaushadhayogena sarvashatruvinashina
Naganashvanmanushyanshcha kritakairupaghataya
106.24
एते चान्ये च बहवो दम्भयोगाः सुनिश्चिताः
शक्या विषहता कर्तुं नक्लीबेन नृपात्मज
Ete chanye cha bahavo dambhayogah sunishchitah
Shakya vishahata kartum naklibena nripatmaja