UtshovChapter 15
15.1
वैशंपायन उवाच
एवमुक्त्वा तु गान्धारी युधिष्ठिरमपृच्छत
क्व स राजेति सक्रोधा पुत्रपौत्रवधार्दिता
Vaishampayana uvacha
Evamuktva tu gandhari yudhishthiramaprichchhata
Kva sa rajeti sakrodha putrapautravadhardita
15.2
तामभ्यगच्छद्राजेन्द्रो वेपमानः कृताञ्जलिः
युधिष्ठिर इदं चैनां मधुरं वाक्यमब्रवीत्
Tamabhyagachchhadrajendro vepamanah kritanjalih
Yudhishthira idam chainam madhuram vakyamabravit
15.3
पुत्रहन्ता नृशंसोऽहं तव देवि युधिष्ठिरः
शापार्हः पृथिवीनाशे हेतुभूतः शपस्व माम्
Putrahanta nrishansoham tava devi yudhishthirah
Shaparhah prithivinashe hetubhutah shapasva mam
15.4
न हि मे जीवितेनार्थो न राज्येन धनेन वा
तादृशान्सुहृदो हत्वा मूढस्यास्य सुहृद्द्रुहः
Na hi me jivitenartho na rajyena dhanena va
Tadrishansuhrido hatva mudhasyasya suhriddruhah
15.5
तमेवंवादिनं भीतं संनिकर्षगतं तदा
नोवाच किंचिद्गान्धारी निःश्वासपरमा भृशम्
Tamevanvadinam bhitam sannikarshagatam tada
Novacha kinchidgandhari nihshvasaparama bhrisham
15.6
तस्यावनतदेहस्य पादयोर्निपतिष्यतः
युधिष्ठिरस्य नृपतेर्धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी
अङ्गुल्यग्राणि ददृशे देवी पट्टान्तरेण सा
Tasyavanatadehasya padayornipatishyatah
Yudhishthirasya nripaterdharmagya dharmadarshini
Angulyagrani dadrishe devi pattantarena sa
15.7
ततः स कुनखीभूतो दर्शनीयनखो नृपः
तं दृष्ट्वा चार्जुनोऽगच्छद्वासुदेवस्य पृष्ठतः
Tatah sa kunakhibhuto darshaniyanakho nripah
Tam drishtva charjunogachchhadvasudevasya prishthatah
15.8
एवं संचेष्टमानांस्तानितश्चेतश्च भारत
गान्धारी विगतक्रोधा सान्त्वयामास मातृवत्
Evam sancheshtamananstanitashchetashcha bharata
Gandhari vigatakrodha santvayamasa matrivat
15.9
तया ते समनुज्ञाता मातरं वीरमातरम्
अभ्यगच्छन्त सहिताः पृथां पृथुलवक्षसः
Taya te samanugyata mataram viramataram
Abhyagachchhanta sahitah pritham prithulavakshasah
15.10
चिरस्य दृष्ट्वा पुत्रान्सा पुत्राधिभिरभिप्लुता
बाष्पमाहारयद्देवी वस्त्रेणावृत्य वै मुखम्
Chirasya drishtva putransa putradhibhirabhipluta
Bashpamaharayaddevi vastrenavritya vai mukham
15.11
ततो बाष्पं समुत्सृज्य सह पुत्रैस्तथा पृथा
अपश्यदेताञ्शस्त्रौघैर्बहुधा परिविक्षतान्
Tato bashpam samutsrijya saha putraistatha pritha
Apashyadetanshastraughairbahudha parivikshatan
15.12
सा तानेकैकशः पुत्रान्संस्पृशन्ती पुनः पुनः
अन्वशोचन्त दुःखार्ता द्रौपदीं च हतात्मजाम्
रुदतीमथ पाञ्चालीं ददर्श पतितां भुवि
Sa tanekaikashah putransansprishanti punah punah
Anvashochanta duhkharta draupadim cha hatatmajam
Rudatimatha panchalim dadarsha patitam bhuvi
15.13
द्रौपद्युवाच
आर्ये पौत्राः क्व ते सर्वे सौभद्रसहिता गताः
न त्वां तेऽद्याभिगच्छन्ति चिरदृष्टां तपस्विनीम्
किं नु राज्येन वै कार्यं विहीनायाः सुतैर्मम
Draupadyuvacha
Arye pautrah kva te sarve saubhadrasahita gatah
Na tvam tedyabhigachchhanti chiradrishtam tapasvinim
Kim nu rajyena vai karyam vihinayah sutairmama
15.14
वैशंपायन उवाच
तां समाश्वासयामास पृथा पृथुललोचना
उत्थाप्य याज्ञसेनीं तु रुदतीं शोककर्शिताम्
Vaishampayana uvacha
Tam samashvasayamasa pritha prithulalochana
Utthapya yagyasenim tu rudatim shokakarshitam
15.15
तयैव सहिता चापि पुत्रैरनुगता पृथा
अभ्यगच्छत गान्धारीमार्तामार्ततरा स्वयम्
Tayaiva sahita chapi putrairanugata pritha
Abhyagachchhata gandharimartamartatara svayam
15.16
तामुवाचाथ गान्धारी सह वध्वा यशस्विनीम्
मैवं पुत्रीति शोकार्ता पश्य मामपि दुःखिताम्
Tamuvachatha gandhari saha vadhva yashasvinim
Maivam putriti shokarta pashya mamapi duhkhitam
15.17
मन्ये लोकविनाशोऽयं कालपर्यायचोदितः
अवश्यभावी संप्राप्तः स्वभावाल्लोमहर्षणः
Manye lokavinashoyam kalaparyayachoditah
Avashyabhavi sampraptah svabhavallomaharshanah
15.18
इदं तत्समनुप्राप्तं विदुरस्य वचो महत्
असिद्धानुनये कृष्णे यदुवाच महामतिः
Idam tatsamanupraptam vidurasya vacho mahat
Asiddhanunaye krishne yaduvacha mahamatih
15.19
तस्मिन्नपरिहार्येऽर्थे व्यतीते च विशेषतः
मा शुचो न हि शोच्यास्ते संग्रामे निधनं गताः
Tasminnapariharyerthe vyatite cha visheshatah
Ma shucho na hi shochyaste sangrame nidhanam gatah
15.20
यथैव त्वं तथैवाहं को वा माश्वासयिष्यति
ममैव ह्यपराधेन कुलमग्र्यं विनाशितम्
Yathaiva tvam tathaivaham ko va mashvasayishyati
Mamaiva hyaparadhena kulamagryam vinashitam