UtshovChapter 15
15.1
वैशंपायन उवाच
दृष्ट्वैव नरशार्दूलस्तावग्निसमतेजसौ
संजहार शरं दिव्यं त्वरमाणो धनंजयः
Vaishampayana uvacha
Drishtvaiva narashardulastavagnisamatejasau
Sanjahara sharam divyam tvaramano dhananjayah
15.2
उवाच वदतां श्रेष्ठस्तावृषी प्राञ्जलिस्तदा
प्रयुक्तमस्त्रमस्त्रेण शाम्यतामिति वै मया
Uvacha vadatam shreshthastavrishi pranjalistada
Prayuktamastramastrena shamyatamiti vai maya
15.3
संहृते परमास्त्रेऽस्मिन्सर्वानस्मानशेषतः
पापकर्मा ध्रुवं द्रौणिः प्रधक्ष्यत्यस्त्रतेजसा
Sanhrite paramastresminsarvanasmanasheshatah
Papakarma dhruvam draunih pradhakshyatyastratejasa
15.4
अत्र यद्धितमस्माकं लोकानां चैव सर्वथा
भवन्तौ देवसंकाशौ तथा संहर्तुमर्हतः
Atra yaddhitamasmakam lokanam chaiva sarvatha
Bhavantau devasankashau tatha sanhartumarhatah
15.5
इत्युक्त्वा संजहारास्त्रं पुनरेव धनंजयः
संहारो दुष्करस्तस्य देवैरपि हि संयुगे
Ityuktva sanjaharastram punareva dhananjayah
Sanharo dushkarastasya devairapi hi sanyuge
15.6
विसृष्टस्य रणे तस्य परमास्त्रस्य संग्रहे
न शक्तः पाण्डवादन्यः साक्षादपि शतक्रतुः
Visrishtasya rane tasya paramastrasya sangrahe
Na shaktah pandavadanyah sakshadapi shatakratuh
15.7
ब्रह्मतेजोभवं तद्धि विसृष्टमकृतात्मना
न शक्यमावर्तयितुं ब्रह्मचारिव्रतादृते
Brahmatejobhavam taddhi visrishtamakritatmana
Na shakyamavartayitum brahmacharivratadrite
15.8
अचीर्णब्रह्मचर्यो यः सृष्ट्वावर्तयते पुनः
तदस्त्रं सानुबन्धस्य मूर्धानं तस्य कृन्तति
Achirnabrahmacharyo yah srishtvavartayate punah
Tadastram sanubandhasya murdhanam tasya krintati
15.9
ब्रह्मचारी व्रती चापि दुरवापमवाप्य तत्
परमव्यसनार्तोऽपि नार्जुनोऽस्त्रं व्यमुञ्चत
Brahmachari vrati chapi duravapamavapya tat
Paramavyasanartopi narjunostram vyamunchata
15.10
सत्यव्रतधरः शूरो ब्रह्मचारी च पाण्डवः
गुरुवर्ती च तेनास्त्रं संजहारार्जुनः पुनः
Satyavratadharah shuro brahmachari cha pandavah
Guruvarti cha tenastram sanjahararjunah punah
15.11
द्रौणिरप्यथ संप्रेक्ष्य तावृषी पुरतः स्थितौ
न शशाक पुनर्घोरमस्त्रं संहर्तुमाहवे
Draunirapyatha samprekshya tavrishi puratah sthitau
Na shashaka punarghoramastram sanhartumahave
15.12
अशक्तः प्रतिसंहारे परमास्त्रस्य संयुगे
द्रौणिर्दीनमना राजन्द्वैपायनमभाषत
Ashaktah pratisanhare paramastrasya sanyuge
Draunirdinamana rajandvaipayanamabhashata
15.13
उत्तमव्यसनार्तेन प्राणत्राणमभीप्सुना
मयैतदस्त्रमुत्सृष्टं भीमसेनभयान्मुने
Uttamavyasanartena pranatranamabhipsuna
Mayaitadastramutsrishtam bhimasenabhayanmune
15.14
अधर्मश्च कृतोऽनेन धार्तराष्ट्रं जिघांसता
मिथ्याचारेण भगवन्भीमसेनेन संयुगे
Adharmashcha kritonena dhartarashtram jighansata
Mithyacharena bhagavanbhimasenena sanyuge
15.15
अतः सृष्टमिदं ब्रह्मन्मयास्त्रमकृतात्मना
तस्य भूयोऽद्य संहारं कर्तुं नाहमिहोत्सहे
Atah srishtamidam brahmanmayastramakritatmana
Tasya bhuyodya sanharam kartum nahamihotsahe
15.16
विसृष्टं हि मया दिव्यमेतदस्त्रं दुरासदम्
अपाण्डवायेति मुने वह्नितेजोऽनुमन्त्र्य वै
Visrishtam hi maya divyametadastram durasadam
Apandavayeti mune vahnitejonumantrya vai
15.17
तदिदं पाण्डवेयानामन्तकायाभिसंहितम्
अद्य पाण्डुसुतान्सर्वाञ्जीविताद्भ्रंशयिष्यति
Tadidam pandaveyanamantakayabhisanhitam
Adya pandusutansarvanjivitadbhranshayishyati
15.18
कृतं पापमिदं ब्रह्मन्रोषाविष्टेन चेतसा
वधमाशास्य पार्थानां मयास्त्रं सृजता रणे
Kritam papamidam brahmanroshavishtena chetasa
Vadhamashasya parthanam mayastram srijata rane
15.19
व्यास उवाच
अस्त्रं ब्रह्मशिरस्तात विद्वान्पार्थो धनंजयः
उत्सृष्टवान्न रोषेण न वधाय तवाहवे
Vyasa uvacha
Astram brahmashirastata vidvanpartho dhananjayah
Utsrishtavanna roshena na vadhaya tavahave
15.20
अस्त्रमस्त्रेण तु रणे तव संशमयिष्यता
विसृष्टमर्जुनेनेदं पुनश्च प्रतिसंहृतम्
Astramastrena tu rane tava sanshamayishyata
Visrishtamarjunenedam punashcha pratisanhritam
15.21
ब्रह्मास्त्रमप्यवाप्यैतदुपदेशात्पितुस्तव
क्षत्रधर्मान्महाबाहुर्नाकम्पत धनंजयः
Brahmastramapyavapyaitadupadeshatpitustava
Kshatradharmanmahabahurnakampata dhananjayah
15.22
एवं धृतिमतः साधोः सर्वास्त्रविदुषः सतः
सभ्रातृबन्धोः कस्मात्त्वं वधमस्य चिकीर्षसि
Evam dhritimatah sadhoh sarvastravidushah satah
Sabhratribandhoh kasmattvam vadhamasya chikirshasi
15.23
अस्त्रं ब्रह्मशिरो यत्र परमास्त्रेण वध्यते
समा द्वादश पर्जन्यस्तद्राष्ट्रं नाभिवर्षति
Astram brahmashiro yatra paramastrena vadhyate
Sama dvadasha parjanyastadrashtram nabhivarshati
15.24
एतदर्थं महाबाहुः शक्तिमानपि पाण्डवः
न विहन्त्येतदस्त्रं ते प्रजाहितचिकीर्षया
Etadartham mahabahuh shaktimanapi pandavah
Na vihantyetadastram te prajahitachikirshaya
15.25
पाण्डवास्त्वं च राष्ट्रं च सदा संरक्ष्यमेव नः
तस्मात्संहर दिव्यं त्वमस्त्रमेतन्महाभुज
Pandavastvam cha rashtram cha sada sanrakshyameva nah
Tasmatsanhara divyam tvamastrametanmahabhuja
15.26
अरोषस्तव चैवास्तु पार्थाः सन्तु निरामयाः
न ह्यधर्मेण राजर्षिः पाण्डवो जेतुमिच्छति
Aroshastava chaivastu parthah santu niramayah
Na hyadharmena rajarshih pandavo jetumichchhati
15.27
मणिं चैतं प्रयच्छैभ्यो यस्ते शिरसि तिष्ठति
एतदादाय ते प्राणान्प्रतिदास्यन्ति पाण्डवाः
Manim chaitam prayachchhaibhyo yaste shirasi tishthati
Etadadaya te prananpratidasyanti pandavah
15.28
द्रौणिरुवाच
पाण्डवैर्यानि रत्नानि यच्चान्यत्कौरवैर्धनम्
अवाप्तानीह तेभ्योऽयं मणिर्मम विशिष्यते
Drauniruvacha
Pandavairyani ratnani yachchanyatkauravairdhanam
Avaptaniha tebhyoyam manirmama vishishyate
15.29
यमाबध्य भयं नास्ति शस्त्रव्याधिक्षुधाश्रयम्
देवेभ्यो दानवेभ्यो वा नागेभ्यो वा कथंचन
Yamabadhya bhayam nasti shastravyadhikshudhashrayam
Devebhyo danavebhyo va nagebhyo va kathanchana
15.30
न च रक्षोगणभयं न तस्करभयं तथा
एवंवीर्यो मणिरयं न मे त्याज्यः कथंचन
Na cha rakshoganabhayam na taskarabhayam tatha
Evanviryo manirayam na me tyajyah kathanchana
15.31
यत्तु मे भगवानाह तन्मे कार्यमनन्तरम्
अयं मणिरयं चाहमिषीका निपतिष्यति
गर्भेषु पाण्डवेयानाममोघं चैतदुद्यतम्
Yattu me bhagavanaha tanme karyamanantaram
Ayam manirayam chahamishika nipatishyati
Garbheshu pandaveyanamamogham chaitadudyatam
15.32
व्यास उवाच
एवं कुरु न चान्या ते बुद्धिः कार्या कदाचन
गर्भेषु पाण्डवेयानां विसृज्यैतदुपारम
Vyasa uvacha
Evam kuru na chanya te buddhih karya kadachana
Garbheshu pandaveyanam visrijyaitaduparama
15.33
वैशंपायन उवाच
ततः परममस्त्रं तदश्वत्थामा भृशातुरः
द्वैपायनवचः श्रुत्वा गर्भेषु प्रमुमोच ह
Vaishampayana uvacha
Tatah paramamastram tadashvatthama bhrishaturah
Dvaipayanavachah shrutva garbheshu pramumocha ha